
Sukta 10.43
Indra
Trishtubh (probable; requires verification)
ఈ సూక్తం ఇంద్రుని దాతృత్వమయిన, యుద్ధవిజయాన్ని ప్రసాదించే శక్తిగా ఏకబద్ధంగా స్తుతిస్తుంది. ఋషి ప్రేరిత ధ్యానాలు అతనిని ప్రేమతో కూడిన మిత్రులు ప్రియునిని ఆలింగనం చేసుకున్నట్లుగా ఆతురంగా అన్వేషిస్తాయి. ఇంద్రుడు కులాల మధ్య సంచరించి, సంపదను (పశువులు/ధనం) ప్రత్యక్షంగా చేయాలని, బలమైన సోమార్పణల ద్వారా ఆరాధకునికి వైరం మీద విజయం కలిగించాలని ప్రార్థిస్తుంది. ముగింపులో సమగ్ర రక్షణను కోరుతుంది—బృహస్పతి అన్ని వైపుల నుంచీ కాపాడుగాక; ఇంద్రుడు తన సహచరుల కోసం మార్గంలో ‘విస్తారమైన స్థలం’ (వరీవస్) తెరచుగాక.
Mantra 1
अच्छा म इन्द्रं मतयः स्वर्विदः सध्रीचीर्विश्वा उशतीरनूषत । परि ष्वजन्ते जनयो यथा पतिं मर्यं न शुन्ध्युं मघवानमूतये ॥
నా మతులు—స్వర్-లోకాన్ని తెలిసినవై (స్వర్విదః)—ఇంద్రుని వైపు పిలిచాయి; అన్నీ ఏకమై, ఆకాంక్షతో, స్తుతించాయి. స్త్రీలు ప్రియ పతిని ఆలింగనం చేసుకున్నట్లు, అవి ఆయనను చుట్టుముట్టి పట్టుకుంటాయి—దీప్తిమంత వరుడిలా—ఆత్మయాత్ర గమనంలో సహాయార్థం, దానశీల మఘవానుని.
Mantra 2
न घा त्वद्रिगप वेति मे मनस्त्वे इत्कामं पुरुहूत शिश्रय । राजेव दस्म नि षदोऽधि बर्हिष्यस्मिन्त्सु सोमेऽवपानमस्तु ते ॥
నా మనస్సు ఎప్పుడూ నీ నుండి మరలదు; హే పురుహూత, నీలోనే అది తన కోరికను ఆశ్రయంగా చేసుకుంది. హే అద్భుతుడా, రాజువలె ఈ పవిత్ర బర్హిష్పై ఆసీనుడవు; ఈ సోమంలో నీకు సంపూర్ణ పానం మరియు స్వీకారం (అవపానం) కలుగుగాక.
Mantra 3
विषूवृदिन्द्रो अमतेरुत क्षुधः स इद्रायो मघवा वस्व ईशते । तस्येदिमे प्रवणे सप्त सिन्धवो वयो वर्धन्ति वृषभस्य शुष्मिणः ॥
ఇంద్రుడు మమ్మల్ని కుమతి నుండి, ఆకలి నుండి విస్తరింపజేసి—విముక్తులను చేస్తాడు; ఆ దాత మఘవాన్ నిజంగా ధనములకూ వసువులకూ అధిపతి. అతనికోసమే ఈ ముందుకు వాలిన ప్రవణంలో సప్త సింధువులు తమ ప్రవాహాలను—గతి-శక్తులను—పెంచుతాయి; బలవంతుడైన, శుష్మంతో నిండిన వృషభునికోసం.
Mantra 4
वयो न वृक्षं सुपलाशमासदन्त्सोमास इन्द्रं मन्दिनश्चमूषदः । प्रैषामनीकं शवसा दविद्युतद्विदत्स्वर्मनवे ज्योतिरार्यम् ॥
అందమైన ఆకులతో నిండిన వృక్షంపై పక్షులు వాలినట్లే, ఆనందకరమైన సోమపానాలు ఇంద్రునిపై వచ్చి స్థిరపడ్డాయి—అతడు పీడనపాత్రంలో (చమూషద్) ఆసీనుడై ఉన్నాడు. వాటి అగ్రశక్తి బలంతో మెరుస్తుంది; అవి మను—మానవ సాధకుడు—కోసం స్వర్లోకాన్ని మరియు ఆర్య జ్యోతిని కనుగొంటాయి.
Mantra 5
कृतं न श्वघ्नी वि चिनोति देवने संवर्गं यन्मघवा सूर्यं जयत् । न तत्ते अन्यो अनु वीर्यं शकन्न पुराणो मघवन्नोत नूतनः ॥
శుభవంతుడైన ఆటగాడు గెలుపు పాశవిసురుతో గెలిచిన ద్రవ్యాన్ని ఏరుకొనినట్లే, మఘవా (ఇంద్రుడు) సూర్యుని జయించినప్పుడు సమస్త పణం (సంవర్గం) అతనికే లభిస్తుంది. ఓ మఘవన్, నీ ఆ వీర్యాన్ని మరెవ్వరూ అనుసరించలేరు—పురాతనుడూ కాదు, నూతనుడూ కాదు.
Mantra 6
विशंविशं मघवा पर्यशायत जनानां धेना अवचाकशद्वृषा । यस्याह शक्रः सवनेषु रण्यति स तीव्रैः सोमैः सहते पृतन्यतः ॥
వంశం వంశంగా మఘవా సంచరిస్తాడు; ఆ వృషభుడు ప్రజల ధేనువులను (గోసమూహాలను) ప్రకాశింపజేస్తాడు. ఎవరి సవనాలలో (సోమ పీడనాలలో) శక్రుడు ఆనందిస్తాడో—అతడు తీవ్రమైన సోమములతో యుద్ధం చేసే వారిపై పైచేయి సాధిస్తాడు.
Mantra 7
आपो न सिन्धुमभि यत्समक्षरन्त्सोमास इन्द्रं कुल्या इव ह्रदम् । वर्धन्ति विप्रा महो अस्य सादने यवं न वृष्टिर्दिव्येन दानुना ॥
నీళ్లు కలిసి నదిలో ప్రవహించినట్లే, సోమరసాలు ఇంద్రుని వైపు ప్రవహిస్తాయి—కుల్యాలు (కాలువలు) హ్రదం (సరస్సు) వైపు వెళ్లినట్లు. విప్రులు అతని ఆసనంలో అతని మహిమను వృద్ధి చేస్తారు; దివ్య దాను (దాత) ఇచ్చే వర్షంతో యవం (యవధాన్యం) పెరిగినట్లుగా.
Mantra 8
वृषा न क्रुद्धः पतयद्रजस्स्वा यो अर्यपत्नीरकृणोदिमा अपः । स सुन्वते मघवा जीरदानवेऽविन्दज्ज्योतिर्मनवे हविष्मते ॥
క్రోధించిన వృషభంలా ఆయన రజస్ (మధ్యలోకాలు) గుండా వేగంగా దూసుకెళ్లాడు—ఈ ఆపః (జలతత్త్వం)కు ఆర్య-స్వాములను (యథార్థ అధిపతులను) నియమించినవాడే ఆయన. ఆ మఘవా, శీఘ్రదానుడు, సోమాన్ని పీడించే మరియు హవిస్ ధరించే మనువుకోసం జ్యోతిని కనుగొన్నాడు—స్థిరంగా దానం చేసే దాతకు త్వరిత వరాలను ప్రసాదిస్తాడు.
Mantra 9
उज्जायतां परशुर्ज्योतिषा सह भूया ऋतस्य सुदुघा पुराणवत् । वि रोचतामरुषो भानुना शुचिः स्वर्ण शुक्रं शुशुचीत सत्पतिः ॥
జ్యోతితో కలిసి పైకి జన్మించుగాక పరశు (ఛేదన-శక్తి); ఋతస్య సుదుఘా (సత్యపు సమృద్ధ దోహిని) మళ్లీ పురాతనవత్ కావుగాక. అరుష (ఎర్రని) తన శుచి భానుతో ప్రకాశించుగాక; సత్పతి అంతరంలో స్వర్ణంలాంటి శుక్ల తేజస్సు—సూర్యలోకపు ప్రకాశాన్ని—ప్రజ్వలింపజేశాడు.
Mantra 10
गोभिष्टरेमामतिं दुरेवां यवेन क्षुधं पुरुहूत विश्वाम् । वयं राजभिः प्रथमा धनान्यस्माकेन वृजनेना जयेम ॥
గోభిః (జ్యోతి-గావులు—కిరణాలు) చేత దుర్మార్గానికి నడిపించే వంకర మతి—దురేవా మతి—ని మేము దాటుదుము; యవ (సమృద్ధి ధాన్యం) చేత, ఓ పురుహూత, సమస్త క్షుధను జయించుదుము. మా రాజులతో (అధిపతి-శక్తులతో) మేము ప్రథమ ధనాలను గెలుచుకొందుము; మా స్వంత సుసంఘటిత వ్రజన (గణం/సేన) చేత విజయం పొందుదుము.
Mantra 11
बृहस्पतिर्नः परि पातु पश्चादुतोत्तरस्मादधरादघायोः । इन्द्रः पुरस्तादुत मध्यतो नः सखा सखिभ्यो वरिवः कृणोतु ॥
బృహస్పతి మమ్మల్ని చుట్టూరా కాపాడుగాక—వెనుక నుండీ, పై నుండీ, కింద నుండీ—అనిష్టాన్ని కోరే దుష్టశక్తుల నుండి. అలాగే ఇంద్రుడు మా ముందూ మధ్యలోనూ మిత్రుడై ఉండి, తన సఖులకై విశాలమైన అవకాశమును, నిర్బాధమైన మార్గమును కల్పించుగాక.
It praises Indra as the generous, powerful protector who responds to sincere invocation and Soma offerings, granting victory over hostility and increasing prosperity. It also asks for safe passage and ‘wide space’ in life’s journey.
The image expresses closeness and trust: the worshipper’s thoughts cling to Indra with devotion and urgency, suggesting that divine help is sought with affectionate confidence, not only fear or formality.
The closing functions like a protective seal: Bṛhaspati is invoked for all-around guarding, while Indra is asked to lead from the front and create open, obstacle-free space (varivas) for the community.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.