Rig Veda 10.21.3: Mandala 10, Sukta 21, Mantra 3

Sukta 10.21

Rishi: Unknown from provided excerpt

Devata: Agni

Chandas: Likely Jagatī/Triṣṭubh (uncertain)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वे धर्माण आसते जुहूभिः सिञ्चतीरिव । कृष्णा रूपाण्यर्जुना वि वो मदे विश्वा अधि श्रियो धिषे विवक्षसे ॥

Transliteration

tvé dharmā́ṇā āsate juhū́bhiḥ siñcatī́r iva | kṛṣṇā́ rūpā́ṇy árjunā ví vo made víśvā ádhi śríyo dhiṣe vívakṣase ||

Translation

ఓ (అగ్నీ), నీలో కర్మధర్మాలు (నియమాలు) జుహూ చెంచాలతో నెయ్యి ధారలు పోసినట్లుగా ఆసీనమవుతాయి. నీవు కృష్ణం మరియు అర్జునం—అంటే తమస్సు మరియు జ్యోతి—ఈ రూపాలను సక్రమంగా అమర్చుతావు; మా మదే (ఉత్సాహ/ఆనంద)లో, సమస్త శ్రియః (ఐశ్వర్య-దీప్తులు) తమ అధిష్ఠానంపై స్థాపించి, వాటిని ప్రకటించదలచుకుంటావు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वे: in/at you
• त्वे: अधिकारण
• Type: Pronoun
• Root: त्वम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धर्माणः: supports/ordinances, sustaining powers
• धर्माणः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धर्मन् (प्रातिपदिक; √धृ ‘to hold, support’)

• आसते: sit/abide
• आसते: —
• Type: Verb
• Root: √आस् (आसँ) ‘to sit, abide’

• जुहूभिः: with ladles (sacrificial spoons)
• जुहूभिः: करण
• Type: Noun
• Root: जुहू (प्रातिपदिक)

• सिञ्चतीः: pouring
• सिञ्चतीः: कर्तृ
• Type: Verb (participle)
• Root: √सिच् ‘to pour, sprinkle’

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• कृष्णा: black, dark
• कृष्णा: विशेषण (कर्तृ/कर्म-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)

• रूपाणि: forms, appearances
• रूपाणि: कर्म (वि-सम्बन्ध) / अथवा कर्तृ (सन्दर्भानुसार)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)

• अर्जुना: bright, white
• अर्जुना: विशेषण (रूपाणि)
• Type: Adjective
• Root: अर्जुन (प्रातिपदिक)

• वि: apart, forth, distinctly
• वि: —
• Type: Preverb/Indeclinable
• Root: वि

• वः: of you (pl.)
• वः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मदे: in exhilaration/rapture
• मदे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक; ‘intoxication/rapture’)

• विश्वा: all
• विश्वा: विशेषण (श्रियोः/रूपाणि-सम्बन्ध) अथवा कर्म
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• अधि: upon, over
• अधि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अधि

• श्रियोः: splendours, prosperities
• श्रियोः: कर्म (धिषे) / अथवा कर्तृ (सन्दर्भानुसार)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक)

• धिषे: you place/arrange, you bestow
• धिषे: —
• Type: Verb
• Root: √धा (धाञ्) with preverb अधि- → ‘to place, set; to bestow/arrange’

• विवक्षसे: you wish to utter/speak forth
• विवक्षसे: —
• Type: Verb
• Root: √वच् ‘to speak’ with desiderative (वि-वक्ष्) → ‘to wish to speak/utter’