
Sukta 10.119
Agastya Māna (traditional Anukramaṇī attribution for RV 10.119)
Soma (with Apas ‘Waters’ as the supporting field of manifestation)
Jagatī (refrain-like cadence with recurring ‘kuvit somasyāpām iti’)
ఈ సూక్తం ప్రేరణతో ఉప్పొంగే ఆత్మపరిశీలనాత్మక విశ్వాసావేశం. వక్తలో శక్తి, లాభం, లోకసమత్వం లోపలే ఉద్భవిస్తున్నట్లు అనిపించి, అది “సోమ జలాల నుంచేనా?” అని పునఃపునః ప్రశ్నిస్తాడు. పల్లవి-సదృశ లయలో, సోమాన్ని కేవలం పిండిన పానీయంగా కాక, ఆలోచన, ధైర్యం, సామర్థ్యాలను పైకి ఎత్తే ప్రకాశమయమైన ఆనందజల క్షేత్రంగా చిత్రిస్తుంది. చివరికి ఈ సూక్తం దైవసేవకు సిద్ధతతో ముగుస్తుంది—దేవులకు హవిస్సులను మోయగల “సువ్యవస్థిత గృహం”గా తాను మారేందుకు సిద్ధమవడం.
Mantra 1
इति वा इति मे मनो गामश्वं सनुयामिति । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
ఇట్లే—ఇట్లే—నా మనస్సు (అంటుంది): “నేను గోవును, అశ్వాన్ని జయించగలనా?” “దీప్తిమయ కిరణాన్ని, వేగవంతమైన బలాన్ని పొందగలనా?”—బహుశా ఈ ప్రేరణ సోమస్య ఆపః (రస-జలము) నుంచే ఉద్భవిస్తుంది.
Mantra 2
प्र वाता इव दोधत उन्मा पीता अयंसत । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
వాయువుల వలె ఉద్ధృతంగా ముందుకు దూసుకెళ్లి (అవి) నన్ను కంపింపజేశాయి; నేను త్రాగిన పానాలు నన్ను పైకి ఎత్తాయి. బహుశా ఈ ఉత్కర్షం సోమస్య ఆపః నుంచే.
Mantra 3
उन्मा पीता अयंसत रथमश्वा इवाशवः । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
నేను త్రాగిన పానాలు నన్ను పైకి ఎత్తాయి—వేగవంతమైన అశ్వాలు రథాన్ని ఎత్తి (లాగి) తీసుకెళ్లినట్లుగా. బహుశా ఈ आरोహణ-శక్తి సోమస్య ఆపః నుంచే జన్మిస్తుంది.
Mantra 4
उप मा मतिरस्थित वाश्रा पुत्रमिव प्रियम् । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
ఒక ఆలోచన నా సమీపానికి వచ్చి నిలిచింది—మూగే ఆవు తన ప్రియ దూడను చేరినట్లుగా. ఇది సోమస్య ఆపః (జలాలు) నుంచే పుట్టిన అంతరంగ ప్రేరణయేమో?
Mantra 5
अहं तष्टेव वन्धुरं पर्यचामि हृदा मतिम् । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
నేను, శిల్పి వలె, ఆ బంధురాన్ని (చట్రాన్ని) మలిచి దాని చుట్టూ తిరుగుతాను; హృదయంతోనే ఆ మతిని (ఆలోచనను) నిర్మిస్తాను. ఇది సోమస్య ఆపః (జలాలు) నుంచే సాగే నైపుణ్యమైన అంతర్నిర్మాణమో?
Mantra 6
नहि मे अक्षिपच्चनाच्छान्त्सुः पञ्च कृष्टयः । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
ఐదు ప్రజలలో ఎవ్వరూ నన్ను కించిత్తు కూడా కూల్చలేకపోయారు; వారు నన్ను చేరలేకపోయారు. ఇది సోమస్య ఆపః (జలాలు) నుంచే పుట్టిన అజేయ స్థైర్యమో?
Mantra 7
नहि मे रोदसी उभे अन्यं पक्षं चन प्रति । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
నిజంగా, నా ఎదుట ప్రతిపక్షంగా ద్యావా–పృథివీ—ఉభయమూ—నిలువవు. బహుశా సోమస్య ఆపః (జలము) నుంచే లోకాలతో ఈ మహత్తర సమత్వం జన్మించిందేమో.
Mantra 8
अभि द्यां महिना भुवमभीमां पृथिवीं महीम् । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
మహిమచేత నేను ద్యాంను అధిగమించాను; మహిమచేత ఈ విశాల పృథివీని కూడా అధిగమించాను. బహుశా సోమస్య ఆపః (జలము) నుంచే ఈ మహావృద్ధ సత్తా ఉద్భవిస్తుందేమో.
Mantra 9
हन्ताहं पृथिवीमिमां नि दधानीह वेह वा । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
రా, అయితే—ఈ పృథివీని ఇక్కడ ఉంచగలను, లేదా ఇక్కడ. బహుశా సోమస్య ఆపః (జలము) నుంచే ఈ అధిరాజ్యసదృశ స్థాపన-సామర్థ్యం జన్మిస్తుందేమో.
Mantra 10
ओषमित्पृथिवीमहं जङ्घनानीह वेह वा । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
ఒకే అడుగులోనే నేను ఈ భూమిని దాటివేయగలను—ఇక్కడైనా, అక్కడైనా. ఇది సోమస్య ఆపః (జలము) నుంచే ఈ బంధనభేదక వేగం విడుదలవుతుందేమో—అని నేను అంతరంలో చెప్పుకొంటాను.
Mantra 11
दिवि मे अन्यः पक्षोऽधो अन्यमचीकृषम् । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
నా సత్త్వంలోని ఒక పక్షాన్ని నేను దివ్యమైన ద్యౌలోకంలో స్థాపించాను; మరొకదాన్ని నేను క్రింద నిర్మించాను. ఇది సోమస్య ఆపః (జలము) నుంచేనా—అని నేను అంతరంలో చెప్పుకొంటాను.
Mantra 12
अहमस्मि महामहोऽभिनभ्यमुदीषितः । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
నేను మహామహిమగలవాడను; నాభి-కేంద్రం (మూలం) వైపు నేను ఉద్ధరింపబడ్డాను. ఇది సోమస్య ఆపః (జలము) నుంచేనా—అని నేను అంతరంలో చెప్పుకొంటాను.
Mantra 13
गृहो याम्यरंकृतो देवेभ्यो हव्यवाहनः । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
నేను సువ్యవస్థిత గృహంలా ముందుకు సాగుతాను—దేవులకు హవిని మోసే హవ్యవాహనుడిగా. ఇది సోమస్య ఆపః (జలాలు) నుండి వచ్చిందా—అని నేను అంతరంలో పలుకుతాను.
They are symbolic gains: the cow suggests nourishing light/wealth and the horse suggests swift force and effective power. The hymn treats them as signs of Soma-inspired capacity, not only material prizes.
It works like a refrain of self-inquiry. The speaker notices rising courage and vastness and repeatedly asks whether this uplift is born from Soma as a divine, watery field of delight and purification.
It ends with the speaker becoming “a well-made house,” a carrier of offerings for the gods. The message is that true exhilaration should mature into steadiness, fitness, and service in the ritual and in life.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.