Rig Veda 10.115.2 — Mandala 10, Sukta 115, Mantra 2
Sukta 10.115
Rishi: Kaṇva (Kāṇva-associated hymn)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (verify)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्निर्ह नाम धायि दन्नपस्तमः सं यो वना युवते भस्मना दता । अभिप्रमुरा जुह्वा स्वध्वर इनो न प्रोथमानो यवसे वृषा ॥
Transliteration
agnír ha nā́ma dhāyi dánn apástamaḥ sáṃ yó vánā yuváte bhásmanā datā́ | abhípramurā́ juhvā́ svadhvará inó ná próthamāno yávase vṛ́ṣā ||
Translation
అగ్ని నిజంగా నామంతో స్థాపితుడు—దాత, కర్మలలో అత్యంత శక్తిమంతుడు; వనాలను ఏకముచేసి భస్మంగా చేసి భక్షించువాడు. సుయజ్ఞంలో జుహూ కరండితో అతడు ముందుకు నెట్టుకుంటూ సాగుతాడు; అధిపతి వంటి విస్తారమైన వేగం, పోషణకై వృషభంలాంటి వాడు.
Word by Word
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
हindeed, surely
ह:
—
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
नामverily, truly
नाम:
—
TypeIndeclinable
Rootनाम (निपात)
धायिwas placed/established
धायि:
—
TypeVerb
Rootधा (धातु)
दन्(emphatic particle; roughly) then/indeed
दन्:
—
TypeIndeclinable
Rootदन् (अव्यय/निपात; वैदिक)
अपस्तमःmost active, most efficacious in works
अपस्तमः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअपस्- + तम (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वनाwoods, forests
वना:
Karma
TypeNoun
Rootवन- (प्रातिपदिक)
युवतेjoins, yokes (to himself)
युवते:
—
TypeVerb
Rootयु (धातु) / युव् (वैदिक प्रयोग)
भस्मनाwith ash
भस्मना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभस्मन्- (प्रातिपदिक)
दताgives, bestows
दता:
—
TypeVerb
Rootदा (धातु) / दद् (वैदिक)
अभिtowards, upon
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग)
प्रमुराrushing forth, impetuous
प्रमुरा:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्र-मुर (धातु/कृदन्त-आधार; वैदिक) + आ (प्रातिपदिक-रूप)
जुह्वाwith the ladle (sacrificial spoon)
जुह्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootजुहू- (प्रातिपदिक)
स्वध्वरःof good rite; having a good sacrifice
स्वध्वरः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु- + अध्वर- (प्रातिपदिक)
इनःthe strong one, the mighty
इनः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootइन- (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
प्रोथमानःspreading out, expanding
प्रोथमानः:
Kartā
TypeParticiple
Rootप्र-उथ/वथ (धातु; वैदिक) + शानच्
यवसेfor pasture/grass
यवसे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootयवस- (प्रातिपदिक)
वृषाthe bull; the vigorous one
वृषा:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन्- (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.