
Sukta 10.115
Kaṇva (Kāṇva tradition indicated by 10.115.5; hymn as a whole is Kāṇva-associated)
Agni (as child, messenger, establishing power)
Triṣṭubh (typical for Agni hymns in this register; verify by scan)
ఈ అగ్ని సూక్తం అగ్నిదేవుని అద్భుతమైన “యువ శిశువు”గా స్తుతిస్తుంది; అతని వృద్ధి తన రెండు మాతలను కూడా మించిపోతుంది, అలాగే మనుష్యులు–దేవతల మధ్య మహత్తర దూత పాత్రను అతడు ఏకకాలంలో స్వీకరిస్తాడు. యజ్ఞక్రమాన్ని స్థాపించి రక్షించే, హవిస్సులను మోసుకెళ్లే, గాయకులను మరియు ఋషి-నాయకులను—ప్రత్యేకంగా కణ్వ వంశాన్ని—కాపాడే అగ్నిశక్తిని ఇది ప్రాధాన్యంగా చూపుతుంది; చివరికి వషట్ నినాదాలతో మరియు పునఃపునః నమస్కారాలతో లితుర్జికల్ ఉద్ధానంలో ముగుస్తుంది.
Mantra 1
चित्र इच्छिशोस्तरुणस्य वक्षथो न यो मातरावप्येति धातवे । अनूधा यदि जीजनदधा च नु ववक्ष सद्यो महि दूत्यं चरन् ॥
తరుణ శిశువు యొక్క వృద్ధి నిజంగా విచిత్రమూ అద్భుతమూ—ఆధారాన్ని స్థాపించుటకు రెండు మాతలను కూడా అతిక్రమించి పోవాడు. అతడు మార్గాల వెంట ప్రజ్వలించినప్పుడు, వెంటనే మహత్తర దూతకార్యాన్ని వహిస్తాడు—దూతగా సంచరిస్తూ.
Mantra 2
अग्निर्ह नाम धायि दन्नपस्तमः सं यो वना युवते भस्मना दता । अभिप्रमुरा जुह्वा स्वध्वर इनो न प्रोथमानो यवसे वृषा ॥
అగ్ని నిజంగా నామంతో స్థాపితుడు—దాత, కర్మలలో అత్యంత శక్తిమంతుడు; వనాలను ఏకముచేసి భస్మంగా చేసి భక్షించువాడు. సుయజ్ఞంలో జుహూ కరండితో అతడు ముందుకు నెట్టుకుంటూ సాగుతాడు; అధిపతి వంటి విస్తారమైన వేగం, పోషణకై వృషభంలాంటి వాడు.
Mantra 3
तं वो विं न द्रुषदं देवमन्धस इन्दुं प्रोथन्तं प्रवपन्तमर्णवम् । आसा वह्निं न शोचिषा विरप्शिनं महिव्रतं न सरजन्तमध्वनः ॥
ఆయననే మేము మీకొరకు అన్వేషిస్తున్నాం—దృఢాసీనుడైన దేవుని; సోమరసమైన ఇందు, పెరిగి ఉప్పొంగి సముద్రంలా అలలెత్తుతుంది. జ్వాలతో వహ్నిలా, దూరవరకు వ్యాపించే శక్తిగలవాడు; మహావ్రతధారిలా మార్గంపై ఒత్తిడి పెడుతూ, వేగంగా ముందుకు దూసుకుపోతాడు.
Mantra 4
वि यस्य ते ज्रयसानस्याजर धक्षोर्न वाताः परि सन्त्यच्युताः । आ रण्वासो युयुधयो न सत्वनं त्रितं नशन्त प्र शिषन्त इष्टये ॥
నీ అజర జ్వాల వేగానికి ప్రేరేపింపబడినప్పుడు, దాని చుట్టూ గాలిధారలు అచలమైనవిగా పరిభ్రమిస్తున్నట్లుంటాయి. రణ్వాసమైన శక్తులు యోధుల్లా సత్వన—దృఢమైన దుర్గాన్ని—చేరుతాయి; అవి ముందుకు నెడతాయి, ఇష్టి సిద్ధికై తమను తాము శిక్షించుకుంటాయి.
Mantra 5
स इदग्निः कण्वतमः कण्वसखार्यः परस्यान्तरस्य तरुषः । अग्निः पातु गृणतो अग्निः सूरीनग्निर्ददातु तेषामवो नः ॥
ఇదే అగ్ని—కణ్వులలో అత్యుత్తముడు, కణ్వుల సఖుడు, ఆర్యుడు (శ్రేష్ఠుడు), పరమునూ అంతరమునూ—రెండింటినీ దాటి జయించువాడు. స్తుతించువానిని అగ్ని కాపాడుగాక; సూరులను (ఋషి-నాయకులను) అగ్ని కాపాడుగాక; వారి ‘అవః’ (అనుగ్రహం/రక్ష) మాకు అగ్ని ప్రసాదించుగాక.
Mantra 6
वाजिन्तमाय सह्यसे सुपित्र्य तृषु च्यवानो अनु जातवेदसे । अनुद्रे चिद्यो धृषता वरं सते महिन्तमाय धन्वनेदविष्यते ॥
అత్యంత వాజిన్తముడు (బలవంతుడు), సహ్యుడు (విజేత) అయిన ఆ శక్తికి—హే సుపిత్ర్య అగ్నీ (ప్రకాశమయ పితృ-పరంపర కలవాడా)—తృష్ణలలో (అంతఃతాపాలలో) సంచరిస్తూ, అతడు జాతవేదసును అనుసరిస్తాడు. నీరులేని స్థితిలోనూ, ధైర్యంగా పరమ వరాన్ని ఎంచుకొనువాడు—ఆ మహింతముని దిశగా, ధన్వన్ (సాధనా-క్షేత్రం) లో, అతడు చేరువవుతాడు/వస్తాడు.
Mantra 7
एवाग्निर्मर्तैः सह सूरिभिर्वसुः ष्टवे सहसः सूनरो नृभिः । मित्रासो न ये सुधिता ऋतायवो द्यावो न द्युम्नैरभि सन्ति मानुषान् ॥
ఇట్లుగా అగ్ని—వసు (దీప్త శుభము)—మర్త్యులచే, సూరి-నాయకులతో కలిసి, స్తుతింపబడుగాక; మనుష్యుల మధ్య సహస్ (పరాక్రమం) కుమారునివలె బలవంతుడుగాక. మిత్రులవలె—సుధిత (సుస్థిర బుద్ధి) కలవారు, ఋతాయవ (ఋత మార్గయాత్రికులు)—అలాగే, ద్యావః తమ ద్యుమ్నములతో (ప్రభలతో) మనుష్యుని మీదా చుట్టూరా నిలిచి అతనిని ఒత్తి/ఆవరించి ఉంటారు.
Mantra 8
ऊर्जो नपात्सहसावन्निति त्वोपस्तुतस्य वन्दते वृषा वाक् । त्वां स्तोषाम त्वया सुवीरा द्राघीय आयुः प्रतरं दधानाः ॥
ఓ ఊర్జో నపాత్, ఓ సహసావన్—ఇట్లు, సమ్యక్ స్తుతింపబడిన నిన్ను విజయవాక్కు వందిస్తుంది. మేము నిన్ను స్తోత్రిస్తాము; నీ ద్వారా మేము సు-వీరులమై, దీర్ఘతర ఆయుష్షును ధరించి, మరింత ముందుకు సాగే ప్రగతిని పొందుదుము.
Mantra 9
इति त्वाग्ने वृष्टिहव्यस्य पुत्रा उपस्तुतास ऋषयोऽवोचन् । ताँश्च पाहि गृणतश्च सूरीन्वषड्वषळित्यूर्ध्वासो अनक्षन्नमो नम इत्यूर्ध्वासो अनक्षन् ॥
ఓ అగ్నీ, వృష్టిహవ్యుని పుత్రులు—సమ్యక్ స్తుతించిన ఋషులు—నీతో ఇట్లు పలికారు. వారిని కాపాడు; పాడే సూరులను (ప్రకాశమయ నాయకులను) కూడా కాపాడు; ‘వషట్, వషట్’ అని నినదిస్తూ వారు ఊర్ధ్వంగా లేచారు; ‘నమో, నమః’ అని పలుకుతూ వారు మళ్లీ ఊర్ధ్వంగా లేచారు.
Because the fire is freshly born when kindled, yet it quickly becomes powerful and effective. The hymn uses this image to show how Agni grows fast and immediately takes up his divine work.
They are commonly understood as the two sources of fire (often heaven and earth, or the two fire-sticks used in kindling). The verse says Agni surpasses his origins and becomes firmly established in his role.
“Vaṣaṭ” is a sacrificial exclamation used to send the offering forth through Agni. “Namo nama” means repeated obeisance, marking reverence and a concluding uplift in the ritual.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.