Sukta 109
Sukta 10.109
Unknown/unspecified in input (traditional Anukramaṇī assigns RV 10.109 to a specific seer; not provided here)
Āpaḥ (Waters) / Ṛta; with Mātariśvan invoked
Triṣṭubh (probable for RV 10.109)
ఈ సూక్తం తీవ్రమైన “బ్రహ్మ-కిల్బిష” (పవిత్ర ధర్మక్రమానికి, బ్రాహ్మణిక పవిత్రతకు విరుద్ధమైన అపరాధం) గురించి చెప్పి, ఆ దోషం మరియు దానికి పరిహారం గురించి—ప్రత్యేకంగా ఋతంలో ప్రవహించే దివ్య జలాలు (ఆపః)—ముందుగా వాక్యమాడుతున్నట్లు చూపుతుంది. తప్పుగా తీసుకున్నదాన్ని తిరిగి అప్పగించడం (పరిహారం/ప్రతిపూరణ), దివ్య ఆపః ద్వారా శుద్ధి, మరియు దేవతలతో మళ్లీ సౌహార్ద్యంలోకి ప్రవేశించడం ప్రధానంగా ఉద్ఘాటించబడుతుంది; చివరికి పునరారాధన, ఋతంలో సమ్యక్ స్థితి పునరుద్ధరించబడుతుంది, మధ్యలో మాతరిశ్వాన్ కూడా ఆహ్వానించబడతాడు.
Mantras
Mantra 1
तेऽवदन्प्रथमा ब्रह्मकिल्बिषेऽकूपारः सलिलो मातरिश्वा । वीळुहरास्तप उग्रो मयोभूरापो देवीः प्रथमजा ऋतेन ॥
వారు మొదట బ్రహ్మ-కిల్బిషం (పవిత్ర వాక్కుకు చేసిన అపరాధం) గురించి పలికారు—అకూపారమైన (అపార) సముద్రం, జలాలు, మరియు మాతరిశ్వన్. బలధారులు, ఉగ్ర తపస్సు, మయోభూ (ఆనందదాత)—ఈ దేవీ ఆపః, ఋతం చేత ప్రథమజాతలు, ఋత మార్గాననే ప్రవహిస్తాయి.
Mantra 2
सोमो राजा प्रथमो ब्रह्मजायां पुनः प्रायच्छदहृणीयमानः । अन्वर्तिता वरुणो मित्र आसीदग्निर्होता हस्तगृह्या निनाय ॥
సోమ-రాజు ముందుగా బ్రహ్మజాయా—వాక్కు వధువు—ఆమెను మళ్లీ అప్పగించాడు; అధర్మాన్ని అంగీకరించని వాడై. ఋత రక్షకులు వరుణుడు, మిత్రుడు అనుసరించారు; అగ్ని, హోతా, ఆమె చేతిని పట్టుకొని ఆమెను ముందుకు నడిపించాడు.
Mantra 3
हस्तेनैव ग्राह्य आधिरस्या ब्रह्मजायेयमिति चेदवोचन् । न दूताय प्रह्ये तस्थ एषा तथा राष्ट्रं गुपितं क्षत्रियस्य ॥
‘చేతితోనే ఆమెను గ్రహించే హక్కు’ అని వారు అన్నారు—‘ఇది బ్రహ్ముని జాయ.’ దూత చేతి పట్టులో పట్టుకొని తీసుకుపోవడానికి ఆమె నిలువలేదు. ఈ విధంగా క్షత్రియుని రాష్ట్రం ఋత నియమంలో రక్షింపబడి నిలుస్తుంది.
Mantra 4
देवा एतस्यामवदन्त पूर्वे सप्तऋषयस्तपसे ये निषेदुः । भीमा जाया ब्राह्मणस्योपनीता दुर्धां दधाति परमे व्योमन् ॥
ఆమె గురించి ప్రాచీన దేవులు పలికారు; తపస్సు తేజస్సులో ఆసీనులైన ఆ ఏడు ఋషులూ పలికారు. బ్రాహ్మణుని జాయ, విధిపూర్వకంగా (ధర్మమార్గంలో) ఉపనీతగా నడిపించబడినప్పుడు, శక్తిలో భయంకరమవుతుంది; పరమ వ్యోమంలో దుర్ధర ఫలితాన్ని—కఠిన భారాన్ని—ఆమె స్థాపిస్తుంది.
Mantra 5
ब्रह्मचारी चरति वेविषद्विषः स देवानां भवत्येकमङ्गम् । तेन जायामन्वविन्दद्बृहस्पतिः सोमेन नीतां जुह्वं न देवाः ॥
బ్రహ్మచారి విష-శక్తులకు ఎదురుగా వణుకుతూ సంచరిస్తాడు; అతడు దేవుల ఒక అంగమవుతాడు. ఆ బలంతోనే బృహస్పతి అనుగామినీ జాయను మళ్లీ పొందెను; సోమునిచే నడిపింపబడి ఆమె దేవుల యజ్ఞానికి జుహూ (ఆహుతి చెంచా) వలె—యజ్ఞకర్మకు యోగ్యురాలై—వచ్చెను.
Mantra 6
पुनर्वै देवा अददुः पुनर्मनुष्या उत । राजानः सत्यं कृण्वाना ब्रह्मजायां पुनर्ददुः ॥
మళ్లీ దేవులు ఆమెను తిరిగి ఇచ్చిరి; మళ్లీ మనుష్యులూ అలాగే. రాజులు సత్యంలో నిలిచి, బ్రాహ్మణుని జాయను మరల మరల తిరిగి అప్పగించిరి.
Mantra 7
पुनर्दाय ब्रह्मजायां कृत्वी देवैर्निकिल्बिषम् । ऊर्जं पृथिव्या भक्त्वायोरुगायमुपासते ॥
బ్రాహ్మణుని జాయను మరల ఇచ్చి, వారు దేవులతో కలిసి తమ నిష్కిల్బిషం (నిర్దోషత్వం) సంపాదించిరి. భూమి యొక్క ఊర్జాన్ని భాగం చేసుకొని, వారు ఉరుగాయ (విస్తృత-గమనం గలవాడు) సమీపమున ఉపాసనతో చేరుదురు.
Frequently Asked Questions
It focuses on a serious sacred fault (brahma-kilbiṣa) and explains how Ṛta is restored through truth, purification by the divine Waters (Āpaḥ), and especially by giving back what was wrongly taken.
In the Veda, Waters are divine purifiers and carriers of Ṛta. Here they represent the power that washes away guilt and re-establishes right order when one makes proper restitution.
It means “giving back again”—restitution. The hymn presents restitution as the decisive act that removes the fault and allows one to return to worship and harmony with the gods.
Ask anything about Sukta 109 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.