Rig Veda 1.62.12: Mandala 1, Sukta 62, Mantra 12

Sukta 1.62

Rishi: Gṛtsamada (Āṅgirasa)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

सनादेव तव रायो गभस्तौ न क्षीयन्ते नोप दस्यन्ति दस्म । द्युमाँ असि क्रतुमाँ इन्द्र धीरः शिक्षा शचीवस्तव नः शचीभिः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.62.12

Transliteration

sanā́d evá táva rā́yo gábhastau ná kṣī́yante nópa dasyanti dasma | dyumá̄m asi krátumā̄m indra dhī́raḥ śíkṣā śacīvas táva naḥ śácībhiḥ ||

Translation

పూర్వకాలం నుంచే, నీ రాయః/వసువులు (సంపదలు) నీ గభస్తి (చేతిపట్టు/పట్టులో), ఓ దస్మ, క్షీణించవు; తగ్గిపోవు. నీవు ద్యుమాన్ (దీప్తిమంతుడు), క్రతుమాన్ (సంకల్పశక్తి గలవాడు), ఓ ఇంద్ర, ధీరుడు (స్థిరబుద్ధి); శచీవన్, నీ శచులు (ప్రభావకర శక్తులు) ద్వారా మాకు బోధించు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सनात्: from of old
• सनात्: Adhikaraṇa (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सनात् (अव्यय; प्राचीन/नित्य) < *sanā-

• एव: indeed
• एव: —
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• तव: of you / your
• तव: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (युष्मद्-प्रातिपदिक)

• रायः: of (your) wealth/bounty
• रायः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि- (प्रातिपदिक: ‘wealth, bounty’)

• गभस्तौ: in (your) grasp/hand
• गभस्तौ: Adhikaraṇa (अधिकरण; ‘in/at the grasp/hand’)
• Type: Noun
• Root: गभस्ति- (प्रातिपदिक: ‘hand, grasp, ray’)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• क्षीयन्ते: they diminish
• क्षीयन्ते: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षी (धातु)

• न: nor
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• उप: near / towards
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप

• दस्यन्ति: they fail / run short
• दस्यन्ति: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दस्/दस्य (धातु; ‘to fail, be exhausted/deficient’; Vedic)

• दस्म: O wondrous one
• दस्म: Sambodhana
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: दस्म- (प्रातिपदिक: ‘wondrous, mighty’)

• द्युमान्: splendid
• द्युमान्: Kartā (कर्ता; with असि)
• Type: Adjective
• Root: द्युमन्त्- (प्रातिपदिक: ‘splendid, radiant’)

• असि: you are
• असि: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• क्रतुमान्: strong in resolve
• क्रतुमान्: Kartā (कर्ता; with असि)
• Type: Adjective
• Root: क्रतुमन्त्- (प्रातिपदिक: ‘possessing resolve/ritual power’)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: इन्द्र-

• धीः: (you are) insight/thought
• धीः: Kartā (कर्ता; apposition/predicate with असि)
• Type: Noun
• Root: धी- (प्रातिपदिक: ‘thought, insight’)

• शिक्ष: teach / instruct
• शिक्ष: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शिक्ष् (धातु; ‘to teach, train, instruct’)

• शचीवः: O powerful/skillful one
• शचीवः: Sambodhana
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: शचीवत्- (प्रातिपदिक: ‘possessing śacī, power/skill’; epithet of Indra)

• तव: your
• तव: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (युष्मद्-प्रातिपदिक)

• नः: for us / our
• नः: Sampradāna/Sambandha (beneficiary: ‘for us/our’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्- (प्रातिपदिक)

• शचीभिः: with (your) powers/skills
• शचीभिः: Karaṇa (करण; ‘by/with powers’)
• Type: Noun
• Root: शची- (प्रातिपदिक: ‘power, skill, might’; often plural)