Sukta 2
Sukta 1.2
Madhucchandas Vaiśvāmitra
Vāyu
Gāyatrī
ఋగ్వేదం 1.2 ఒక ప్రాచీన సోమార్పణ సూక్తం; ఇందులో ముందుగా వేగవంతమైన ప్రాణశ్వాస-స్వరూపుడైన వాయువును యజ్ఞానికి వచ్చి సిద్ధం చేసిన సోమాన్ని పానంచేయమని ఆహ్వానిస్తుంది. తరువాత ఈ ఆహ్వానం జంట దేవతల వరకు విస్తరిస్తుంది—వాయువుతో ఇంద్రుడు, చివరికి మిత్ర-వరుణులు—ప్రేరణాత్మక శక్తి, విజయదాయక ఉత్సాహం, మరియు ఫలప్రదమైన పవిత్ర కర్మకు అవసరమైన వివేచనతో కూడిన ఋత-వ్యవస్థ (దక్ష) కోసం ప్రార్థిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
वायवा याहि दर्शतेमे सोमा अरंकृताः । तेषां पाहि श्रुधी हवम् ॥
ఓ వాయువా, దర్శనీయుడవు—దీప్తిమంతుడవు, సుందరుడవు—ఇక్కడికి రా. ఈ సోమరసాలు యథావిధిగా సన్నద్ధం చేయబడ్డాయి. వాటిని పానంచేయి; మా హవి (ఆహ్వానం) విను.
Mantra 2
वाय उक्थेभिर्जरन्ते त्वामच्छा जरितारः । सुतसोमा अहर्विदः ॥
ఓ వాయువా, ఉక్థములచే (ఉన్నత స్తోత్రములచే) స్తోతారులు నీ వైపు ఉత్సాహంతో ఉద్ధీప్తులవుతారు; సోమాన్ని పిండి, దీప్తమైన దినాన్ని తెలిసిన జరితారులు నిన్ను సమీపానికి ఆహ్వానిస్తారు.
Mantra 3
वायो तव प्रपृञ्चती धेना जिगाति दाशुषे । उरूची सोमपीतये ॥
ఓ వాయో, నీ విస్తారంగా వ్యాపించే ధేనా (ఆనంద-దుగ్ధధార) దాశుష్ (దానం చేసే యజమాని) వద్దకు వస్తుంది—దీప్తమైనది, దూరగామి—సోమపానార్థం ప్రవహిస్తుంది.
Mantra 4
इन्द्रवायू इमे सुता उप प्रयोभिरा गतम् । इन्दवो वामुशन्ति हि ॥
ఓ ఇంద్రా, వాయూ! ఇవి సుతమైన (పిండిన) సోమాలు, ఆనందదాయక శక్తులతో కూడినవి; వీటి సమీపానికి రండి. ఎందుకంటే సోమబిందువులు నిజంగా మిమ్మల్నే కోరుకుంటున్నాయి.
Mantra 5
वायविन्द्रश्च चेतथः सुतानां वाजिनीवसू । तावा यातमुप द्रवत् ॥
ఓ వాయూ, ఇంద్రా! మీరు ఇద్దరూ సుత సోమాన్ని గమనించండి. ఓ వాజినీవసూ—సమృద్ధి, విజయబలాధిపతులారా—రండి; మీవైపు వేగంగా ప్రవహించే ఆనందం పరుగెత్తి వస్తోంది, దాని సమీపానికి త్వరగా రండి.
Mantra 6
वायविन्द्रश्च सुन्वत आ यातमुप निष्कृतम् । मक्ष्वित्था धिया नरा ॥
ఓ వాయూ, ఇంద్రా! సోమాన్ని పిండుతున్నవాడి వద్దకు వేగంగా రండి; సిద్ధంగా ఉంచిన హవి/అర్పణ సమీపానికి రండి. ఓ ఇద్దరు నరా—వీరశక్తులారా—సత్యాన్ని ఆశించే జాగృత ధియా (ప్రేరిత బుద్ధి) ద్వారా.
Mantra 7
मित्रं हुवे पूतदक्षं वरुणं च रिशादसम् । धियं घृताचीं साधन्ता ॥
పూత-దక్షం (శుద్ధ, నిర్మల దక్షత) గల మిత్రుని, రిషాదస్ (హానిని నశింపజేసేవాడు) వరుణుని నేను ఆహ్వానిస్తున్నాను. వారు ఘృతాచీ—ఘృత-ప్రవాహినీ, దీప్తిమయమైన—మన ధియ్ (ప్రేరిత బుద్ధి/అంతర్దృష్టి)ను సిద్ధింపజేయుగాక.
Mantra 8
ऋतेन मित्रावरुणावृतावृधावृतस्पृशा । क्रतुं बृहन्तमाशाथे ॥
ఋతేన—ఋత (సత్య-వ్యవస్థ) బలంతో—మిత్ర-వరుణులు, ఋత-వృద్ధులు, ఋత-స్పృశులు (ఋతాన్ని స్పర్శించువారు), మాకు బృహంత్ క్రతు (మహత్తర, దీప్తిమయ సంకల్ప/సత్కర్మ-శక్తి)ను ప్రసాదించుగాక.
Mantra 9
कवी नो मित्रावरुणा तुविजाता उरुक्षया । दक्षं दधाते अपसम् ॥
కవి—ఆ ఇద్దరు మిత్ర-వరుణులు, తువిజాత (బహు-జాత/విస్తృత-ఉద్భవ) మరియు ఉరుక్షయ (విశాల ఆశ్రయ-ధామముగలవారు)—మనలో అపస్ (కార్యం) సిద్ధికి దక్ష (వివేకపూర్వక నిర్మాణ-శక్తి)ను స్థాపించుగాక.
Frequently Asked Questions
It is an invitatory Soma hymn: it calls Vāyu to come quickly, drink the prepared Soma, and attend to the worshipper’s prayer, ensuring the rite becomes effective.
In many Soma-pressing traditions Vāyu is treated as the first Soma-drinker; as breath and swift motion, he represents the immediate energizing of the sacrifice.
The closing prayer asks Mitra-Varuṇa to place dakṣa (right discernment and skilled ordering) in the worshipper so the ritual ‘work’ (apas) is properly formed and fulfilled.
Ask anything about Sukta 2 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
