Rig Veda 1.169.3: Mandala 1, Sukta 169, Mantra 3

Sukta 1.169

Rishi: Agastya Maitrāvaruṇi

Devata: Indra (with Maruts and Agni invoked in support)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अम्यक्सा त इन्द्र ऋष्टिरस्मे सनेम्यभ्वं मरुतो जुनन्ति । अग्निश्चिद्धि ष्मातसे शुशुक्वानापो न द्वीपं दधति प्रयांसि ॥

Recitation with translationRig Veda 1.169.3

Transliteration

amyák sā́ ta indra ṛṣṭír asmḗ sanémi ábhvaṃ marúto junanti | agníś cid dhí ṣmā́tase śuśukvā́n ā́po ná dvīpáṃ dádhati prayā́ṃsi ||

Translation

ఓ ఇంద్రా! మా కొరకు నీ ‘ఋష్టి’ (భాలం) సూటిగా, నిశ్చితంగా ఉంది; మరుతులు మహా విజయాన్ని సాధించమని ప్రేరేపిస్తారు. అగ్నియు—యాత్రికుని కొరకు జ్వలిస్తూ—ముందుకు సాగే ప్రయాణాలను స్థిరపరుస్తాడు; నీళ్లు ద్వీపాన్ని స్థాపించినట్లుగా, ప్రవాహమధ్య యాత్రను ఆధారమున్న మార్గంగా చేస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अम्यक्सा: closely, straight/near
• अम्यक्सा: Adhikaraṇa (क्रियाविशेषणरूपेण)
• Type: Indeclinable
• Root: अम्यक् (अव्यय/उपसर्गीय-प्रयोगः; ‘निकटम्/सम्यक्’ इत्यर्थे) अथवा अम्यक्- (प्रातिपदिक)

• ते: of you/thy
• ते: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• ऋष्टिः: spear, lance
• ऋष्टिः: Kartā (वाक्ये ‘ऋष्टिः …’ विषयः)
• Type: Noun
• Root: ऋष्टि (प्रातिपदिक)

• अस्मे: to us
• अस्मे: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• सनेमि: ancient, of old (traditional)
• सनेमि: Kartā-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: सन्/सना (प्रातिपदिक; ‘प्राचीन/पुरातन’), सनेमि- (विशेषण-प्रयोगः ‘पुरातन-सीमा/प्राचीन-रीति’)

• अभ्वम्: mighty, vast, formidable
• अभ्वम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अभ्व (प्रातिपदिक)

• मरुतः: the Maruts (storm-gods)
• मरुतः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• जुनन्ति: they impel, urge
• जुनन्ति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: जु (धातु; ‘प्रेरणे/तोषणे’), जु-नन्-ति

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• चित्: even
• चित्: (निपातः)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय; ‘अपि/एव’)

• हि: indeed, for
• हि: (निपातः)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय; हेतौ/निश्चये)

• ष्मा: verily, just
• ष्मा: (निपातः)
• Type: Indeclinable
• Root: ष्मा (वैदिक-निपातः; बलार्थ/समुच्चयार्थ)

• तसे: to him
• तसे: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम) + -से (वैदिक-दत्त्यर्थे; = तस्मै)

• शुशुक्वान: blazing, brightly shining
• शुशुक्वान: Kartā-विशेषणम्
• Type: Participle/Adjective
• Root: शुशुक्वस्/शुशुक्वान् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √शुच्/√श्वच् ‘दीप्तौ’ इत्यस्य तीव्र-दीप्त्यर्थकः वैदिक-रूपः)

• आपः: the waters
• आपः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अप्/आप् (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: (उपमानसूचकः)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय; उपमा)

• द्वीपम्: an island
• द्वीपम्: Karma
• Type: Noun
• Root: द्वीप (प्रातिपदिक)

• दधति: they place, set
• दधति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: धा (धातु; ‘धारणे/स्थापने’), दध-ति

• प्रयांसि: offerings, refreshments
• प्रयांसि: Karma
• Type: Noun
• Root: प्रयस्/प्रयांस् (प्रातिपदिक; ‘भोजन/पोषण/दान’)