Rig Veda 1.169.4: Mandala 1, Sukta 169, Mantra 4

Sukta 1.169

Rishi: Agastya Maitrāvaruṇi

Devata: Indra (with Vāyu invoked as allied power)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं तू न इन्द्र तं रयिं दा ओजिष्ठया दक्षिणयेव रातिम् । स्तुतश्च यास्ते चकनन्त वायोः स्तनं न मध्वः पीपयन्त वाजैः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.169.4

Transliteration

tváṃ tū́ na indra táṃ rayíṃ dā ójiṣṭhayā dákṣiṇayéva rātím | stutáś ca yā́s te cákananta vāyóḥ stánaṃ ná mádhvaḥ pīpayanta vā́jaiḥ ||

Translation

ఓ ఇంద్రా! నీవు మాకు ఆ రయి (సమృద్ధి)ని దయచేయి—యజ్ఞంలో దక్షిణా ఇచ్చినట్లే, అత్యంత ఓజస్సుతో దానం చేసే నీ శక్తితో. అలాగే నిన్ను స్తుతించి నిన్నందు ఆనందించువారు, వాయువు యొక్క మధుర-మధుమయ స్తనాన్ని ‘వాజ’ (బల-సంపద/విజయ-శక్తి)తో నింపి ఉబ్బెత్తుగా చేస్తారు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तु: but/indeed
• तु: —
• Type: Indeclinable
• Root: तु (निपात)

• नः: of us/our
• नः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• तम्: that
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रयिम्: wealth, bounty
• रयिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक)

• दाः: give
• दाः: —
• Type: Verb
• Root: दा (दाने)

• ओजिष्ठया: with the strongest (power)
• ओजिष्ठया: करण
• Type: Adjective
• Root: ओजिष्ठ (ओजस्-तमत्/इष्ठ-प्रत्यय, प्रातिपदिक)

• दक्षिणया: with a gift/fee (dakṣiṇā)
• दक्षिणया: करण
• Type: Noun
• Root: दक्षिणा (प्रातिपदिक)

• इव: like/as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• रातिम्: a gift, bestowal
• रातिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: राति (प्रातिपदिक; ‘दान/उपहार’)

• स्तुतः: praised
• स्तुतः: कर्तृ (वाक्यांश-विशेषण)
• Type: Participle (past passive)
• Root: स्तु (स्तुतौ) → स्तुत (कृदन्त, क्त)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• याः: which (f.)
• याः: कर्तृ
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चकनन्त: they were pleased / they desired
• चकनन्त: —
• Type: Verb
• Root: कन्/कण् (कान्तौ/तुष्टौ; वेदिक ‘चकन’ = ‘प्रसन्न/इच्छन्त’)

• वायोः: of Vāyu
• वायोः: सम्बन्ध
• Type: Noun (deity)
• Root: वायु (प्रातिपदिक)

• स्तनम्: udder/breast
• स्तनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्तन (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• मध्वः: of sweetness/honey
• मध्वः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• पीपयन्त: they filled/caused to swell
• पीपयन्त: —
• Type: Verb
• Root: पा/पि (पाने/प्रीणने; वेदिक ‘पीपय’ = कारण/इच्छार्थ ‘to make swell, fill, refresh’)

• वाजैः: with prizes/strengths (vājá-s)
• वाजैः: करण
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)