Rig Veda 1.162.3: Mandala 1, Sukta 162, Mantra 3

Sukta 1.162

Rishi: Traditional: Dīrghatamas Aucathya (hymn complex)

Devata: Aśva/offerings in Aśvamedha frame; Pūṣan and Tvaṣṭṛ prominently

Chandas: Trishtubh

Samhita Patha (Devanagari)

एष च्छागः पुरो अश्वेन वाजिना पूष्णो भागो नीयते विश्वदेव्यः । अभिप्रियं यत्पुरोळाशमर्वता त्वष्टेदेनं सौश्रवसाय जिन्वति ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.162.3

Transliteration

eṣá chā́gaḥ puró áśvena vājínā pū́ṣṇo bhā́go nīyate viśvá-devyaḥ | abhí-priyaṃ yát puroḷā́śam árvātā tváṣṭed énaṃ sauśrávasāya jinvatí ||

Translation

ఈ ఛాగ (మేక) వేగవంతమైన అశ్వం ముందుగా, పూషణుని భాగంగా, సమస్త దేవుల కొరకు నడిపించబడుతుంది. ప్రియమైన పురోళాశం అశ్వంతో కలిసి అర్పించబడినప్పుడు, త్వష్టృ దానిని సుశ్రవస్ (ఉత్తమ కీర్తి) కొరకు బలపరుస్తాడు—రూపాన్ని పరిపూర్ణం చేస్తాడు; అప్పుడు ఆ అర్పణం ఆత్మయశస్సుకు నిజమైన వాహనమవుతుంది.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एषः: this (one)
• एषः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एष-

• छागः: goat
• छागः: Kartā
• Type: Noun
• Root: छाग (प्रातिपदिक)

• पुरः: in front, before
• पुरः: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस् (अव्यय/उपसर्गीय-प्रातिपदिक)

• अश्वेन: with/by the horse
• अश्वेन: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• वाजिना: swift, prize-winning
• वाजिना: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक)

• पूष्णः: of Pūṣan
• पूष्णः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: पूषन् (देवनाम-प्रातिपदिक)

• भागः: portion, share
• भागः: Kartā
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)

• नीयते: is led, is conducted
• नीयते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: नी (धातु) [नयति]

• विश्वदेव्यः: pertaining to all the gods
• विश्वदेव्यः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: विश्वदेव्य (प्रातिपदिक; ‘belonging to all the gods’)

• अभिप्रियम्: dear, pleasing
• अभिप्रियम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अभि-प्रिय (प्रातिपदिक)

• यत्: which
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सम्बन्ध-सर्वनाम)

• पुरोळाशम्: puroḍāśa (sacrificial cake)
• पुरोळाशम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पुरोळाश (प्रातिपदिक)

• अर्वता: with/by the steed
• अर्वता: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अर्वत् (प्रातिपदिक)

• त्वष्टा: Tvaṣṭṛ
• त्वष्टा: Kartā
• Type: Noun
• Root: त्वष्टृ (देवनाम-प्रातिपदिक)

• इदम्: this
• इदम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एनम्: him/it
• एनम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: एतद्/एनद् (अनाफोरिक-सर्वनाम)

• सौश्रवसाय: for good renown
• सौश्रवसाय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: सौश्रवस (प्रातिपदिक; ‘good fame/renown’)

• जिन्वति: impels, invigorates
• जिन्वति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: जिव्/जिन्व् (धातु; Vedic ‘to set in motion, quicken, invigorate’)