Sukta 152
Sukta 1.152
Māmateya (traditional for this adjacent hymn cluster)
Mitra-Varuṇa (dual)
Tr̥ṣṭubh (probable for RV 1.152 opening; needs full hymn metrical audit)
ఈ సూక్తం మిత్ర–వరుణులను స్తుతిస్తుంది—ఋత (విశ్వవ్యవస్థ)కు సంపూర్ణంగా సమన్వయమైన రక్షకులు—వారి అక్షుణ్ణ శక్తి, సత్యాధారిత పాలన ఉపాసకుణ్ణి అనృత (అసత్యం)ను దాటి తీసుకెళ్తాయి. విరోధాభాసం, రహస్య చిత్రాల ద్వారా (“పాదరహితం” పాదవంతానికి ముందుగా సాగడం; భారాన్ని మోసే దాగిన గర్భం) లోకాలను నిలబెట్టే కనబడని నియంత్రక బుద్ధిని ఇది సూచిస్తుంది. అలాగే ఇది యజ్ఞపోషణం, ప్రేరిత వాక్కు వైపు మళ్లి, vayunāni (వివేచన/సూక్ష్మ బోధ) మరియు అదితి యొక్క అఖండత ద్వారా విస్తరించే రక్షణను కోరుతుంది.
Mantras
Mantra 1
युवं वस्त्राणि पीवसा वसाथे युवोरच्छिद्रा मन्तवो ह सर्गाः । अवातिरतमनृतानि विश्व ऋतेन मित्रावरुणा सचेथे ॥
మీరు ఇద్దరూ పరిపూర్ణ సమృద్ధి అనే వస్త్రాలను ధరించుకుంటారు; మీవే అచ్ఛిద్రమైన మంతవాలు (ఆలోచన-ప్రేరణలు) మరియు ఆలోచన ప్రవాహాల సర్గాలు (ఉద్గారాలు). మీరు సమస్త అనృతాలను (అసత్యాలను) అధిగమిస్తారు; ఋతం ద్వారా, ఓ మిత్రా-వరుణా, మీరు ఒకే సమ్మతిలో కలిసి సాగుతారు.
Mantra 2
एतच्चन त्वो वि चिकेतदेषां सत्यो मन्त्रः कविशस्त ऋघावान् । त्रिरश्रिं हन्ति चतुरश्रिरुग्रो देवनिदो ह प्रथमा अजूर्यन् ॥
ఇదే—దీనిని నీవు స్పష్టంగా గ్రహించు: వీటిలో సత్య మంత్రం, కవిచే స్తుతింపబడినది, ఋఘావాన్ (ఋజు-గామి బలం) చేత ప్రేరితమై, ఉగ్ర చతురశ్రి శక్తిగా మారి త్రిరశ్రిని హతమార్చుతుంది; మొదటి దేవనిందకులు చూర్ణమై నిలువలేరు.
Mantra 3
अपादेति प्रथमा पद्वतीनां कस्तद्वां मित्रावरुणा चिकेत । गर्भो भारं भरत्या चिदस्य ऋतं पिपर्त्यनृतं नि तारीत् ॥
పాదమున్నవాటిలో మొదటిది—అది పాదంలేకుండానే కదులుతుంది; హే మిత్రా-వరుణా, మీ ఈ రహస్యాన్ని ఎవరు గ్రహించారు? గర్భం (గూఢ బీజం) తన భారాన్ని మోస్తుంది; అది ఋతాన్ని పరిపూర్ణం చేసి, అనృతాన్ని కిందికి దించి అణచివేస్తుంది.
Mantra 4
प्रयन्तमित्परि जारं कनीनां पश्यामसि नोपनिपद्यमानम् । अनवपृग्णा वितता वसानं प्रियं मित्रस्य वरुणस्य धाम ॥
కన్యల చుట్టూ సంచరించే ఆ ప్రియుడిని మేము దర్శిస్తున్నాము; అయినా అతడు వారిలో పడిపడి లీనమవడు. అఖండంగా, వస్త్రమువలె విస్తరించి, మిత్ర–వరుణుల ప్రియమైన ధామాన్ని అతడు ధరించుచున్నాడు.
Mantra 5
अनश्वो जातो अनभीशुरर्वा कनिक्रदत्पतयदूर्ध्वसानुः । अचित्तं ब्रह्म जुजुषुर्युवानः प्र मित्रे धाम वरुणे गृणन्तः ॥
అశ్వములేక, లగ్గాములేక జన్మించిన ఆ అర్వా, ఎత్తిన శిఖరంతో హిన్నహిన్నలాడుతూ ఎగిరిపోవునట్లు దూసుకుపోతుంది. యువకులు అచింత్యమైన (కానీ ప్రభావశాలైన) బ్రహ్మాన్ని స్వీకరించి, మిత్రునిలోను వరుణునిలోను ఉన్న ధామాన్ని గానముచేస్తూ ప్రవర్తిస్తారు.
Mantra 6
आ धेनवो मामतेयमवन्तीर्ब्रह्मप्रियं पीपयन्त्सस्मिन्नूधन् । पित्वो भिक्षेत वयुनानि विद्वानासाविवासन्नदितिमुरुष्येत् ॥
పోషించే ధేనువులు వచ్చుచున్నవి—మామతేయునికి (మామతుని కుమారునికి) సహాయకులై—ఈ ఊదరంలో బ్రహ్మప్రియుని పయసుతో నింపుచున్నవి. త్రాగిన తరువాత, వయునములను (వివేకమార్గాలను) తెలిసినవాడు వాటిని యాచించుగాక; నోటితో ఆరాధన చేస్తూ, అదితి (అనంత సమగ్రత)ను విస్తరింపజేసి రక్షించుగాక.
Mantra 7
आ वां मित्रावरुणा हव्यजुष्टिं नमसा देवाववसा ववृत्याम् । अस्माकं ब्रह्म पृतनासु सह्या अस्माकं वृष्टिर्दिव्या सुपारा ॥
హే మిత్ర–వరుణులారా! నమస్కారంతో, మీ రక్షక అనుగ్రహబలంతో, మిమ్మల్ని మా వైపు—హవ్య-తుష్టి (యజ్ఞ ఆహుతి యొక్క ప్రియానందం) వైపు—నేను మళ్లించి ఆహ్వానిస్తున్నాను. మా బ్రహ్మ-వాణి (ప్రేరిత స్తుతి) అంతఃపోరాటాలలో/పృతనాలలో విజయం పొందుగాక; మా దివ్య వృష్టి (అనుగ్రహ-వర్షం) సు-పారా కావుగాక—సులభంగా దాటించేది, సురక్షితంగా అవతలికి చేర్చేది.
Inside Sukta 152
How it unfolds
- Where it opens
Mitra–Varuṇa are praised as richly arrayed powers whose thought-currents are ‘unbroken,’ moving together by ṛta beyond all falsehood.
- Development
The hymn advances through paradox and cosmic riddle: unseen forces precede the seen; the ‘embryo’ bears the world’s burden, filling out ṛta and subduing anṛta.
- Climax
The revelation that an unseen, wombed principle sustains order—truth is not merely spoken but structurally carried by the cosmos, under Mitra–Varuṇa’s governance.
- Where it settles
The prayer turns toward nourishment and inspired knowing: the poet is aided, filled, and then asks for vayunāni, ending in a gesture of widening protection in Aditi’s wholeness.
The deity: Mitra-Varuṇa
- In the VedaA paired sovereignty: Mitra embodies concord, alliance, and the binding force of truthful relation; Varuṇa embodies vastness, moral-cosmic oversight, and the binding of transgression through his ordinances. Together they are invoked as moving ‘by ṛta’ in unified accord, sustaining truth and exposing falsehood.
- Cosmic functionThey uphold ṛta—stability of seasons, social contracts, and moral law—maintaining the world’s coherence and restraining anṛta through oversight, binding, and restoration.
- Inner significanceThe integrated conscience: clarity and harmony (Mitra) joined with deep moral awareness and self-regulation (Varuṇa). In practice, they signify the mind’s capacity to align thought, speech, and action with truth, moving beyond inner falsehood and fragmentation.
The seer
- MāmateyaTraditionally connected with the Māmateya/Dirghatamas-related poetic lineage in the early Maṇḍala 1 hymn cluster (exact gotra attribution uncertain) · A rishi-name associated with riddling, paradox-rich diction and insight into ṛta/anṛta polarity, often expressing cosmic order through enigmatic images
Famous verses
ṛtena mitrāvaruṇā sacethe
अपादेति प्रथमा पद्वतीनां कस्तद्वां मित्रावरुणा चिकेत । गर्भो भारं भरत्या चिदस्य ऋतं पिपर्त्यनृतं नि तारीत् ॥vayunāni vidvān
Attributes of the deity
- Guardians of ṛta (cosmic and moral order)
- Dual sovereignty: harmony (Mitra) + oversight/binding (Varuṇa)
- Truth-discerning and falsehood-overcoming
- Protectors of vows, contracts, and right conduct
- All-seeing, far-ranging governance
- Bestowers of insight (vayunāni) and well-being
Also by this seer
- Traditionally linked by adjacent-hymn attribution patterns within RV Maṇḍala 1 (clustered seer attributions)
- Associated in later tradition with the Māmateya stream of esoteric, riddle-like Vedic poetry (exact corpus boundaries vary by recension and anukramaṇī tradition)
The rite, step by step
- Establish the sacred fire (Agni) and seat the intention: alignment with ṛta and truthful speech.
- Invite Mitra–Varuṇa with paired invocation, acknowledging their unified movement in ṛta.
- Recite the hymn steadily (Triṣṭubh cadence), contemplating the riddle-images as signs of hidden order.
- Offer oblations while requesting freedom from anṛta and the gift of vayunāni (right discriminations).
- Conclude with a protective prayer oriented to Aditi-like wholeness (unboundedness, integrity).
Offerings
- Ghee (ājya) into Agni
- Soma libations where applicable
- Milk/curds as nourishing offerings (suggested by the ‘cows/udder’ imagery)
- Simple water libation and truthful vow (satya-saṅkalpa) as an ethical offering
Frequently Asked Questions
They are a paired deity of sovereignty: Mitra represents harmony and right relationship, while Varuṇa represents vast moral-cosmic oversight. Together they uphold ṛta (truthful order).
Ṛta is the right pattern—cosmic order, truth, and lawful harmony. Anṛta is its opposite: falsehood, disorder, and what breaks alignment in thought, speech, and action.
It is a Vedic riddle pointing to unseen forces that precede visible movement and growth—an inner or hidden principle that carries the world’s burden, strengthens ṛta, and pushes down anṛta.
Ask anything about Sukta 152 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
