Rig Veda 1.151.6 — Mandala 1, Sukta 151, Mantra 6
Sukta 1.151
Rishi: Māmateya (traditionally: the Māmateya seer-line; associated with this section)
Devata: Mitra-Varuṇa (dual)
Chandas: Jagatī (probable for RV 1.151; verse length and cadence consistent with Jagatī)
Samhita Patha (Devanagari)
आ वामृताय केशिनीरनूषत मित्र यत्र वरुण गातुमर्चथः । अव त्मना सृजतं पिन्वतं धियो युवं विप्रस्य मन्मनामिरज्यथः ॥
Transliteration
ā́ vām ṛtā́ya keśinī́r anūṣata mitra yátra váruṇa gātúm árcathaḥ | áva tmanā́ sṛjátaṃ pínvataṃ dhíyo yuváṃ víprasya mánmanām irajyathaḥ ||
Translation
‘ఋత’ (సత్య-నియమం) కొరకు, ‘కేశినీ’—దీప్తకేశములైన ప్రేరణాశక్తులు—మీ వైపు గానం చేస్తాయి, ఓ మిత్ర; అక్కడ, ఓ వరుణ, మీరు మార్గాన్ని స్తుతిస్తారు. మీ స్వసత్త్వంతో మా ‘ధియః’ (చింతన-ప్రేరణలు)ను విడుదల చేసి పుష్టం చేయండి; మీరు ఇద్దరూ విప్రుని ‘మన్మన్’ (అంతర్మన నిర్మాణాలు)లో ఆనందిస్తారు.
Word by Word
आhither, towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) अथवा आ (अव्यय)
वाम्you two (to/for you two; of you two)
वाम्:
कर्म (आह्वान/प्राप्ति-लक्ष्य) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
ऋतायfor ṛta (cosmic order/truth)
ऋताय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
केशिनीःthe long-haired (fem.) ones
केशिनीः:
कर्ता
TypeAdjective (used substantively)
Rootकेशिन् (प्रातिपदिक)
अनूषतpraised, uttered (hymns)
अनूषत:
क्रिया
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → अनूष् (वैदिक परोक्ष/आर्ष रूप ‘स्तु/वच्’ अर्थे)
मित्रO Mitra
मित्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
वरुणO Varuṇa
वरुण:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
गातुम्path, passage, way
गातुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगा- (धातु ‘गम्/गा’ गतौ) → गातु (प्रातिपदिक)
अर्चथःyou two praise
अर्चथः:
क्रिया
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
अवdown; forth; away (intensifier with verbs)
अव:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
त्मनाby (your) self, with your own power
त्मना:
करण
TypeNoun
Rootत्मन् (प्रातिपदिक)
सृजतम्release, let flow
सृजतम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
पिन्वतम्make swell, strengthen
पिन्वतम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootपिव्/पिन्व् (धातु ‘पिन्वति’ प्रीणने/वर्धने)
धियःthoughts, insights, prayers
धियः:
कर्म
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
युवम्you two
युवम्:
कर्ता
TypePronoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
विप्रस्यof the inspired poet/seer
विप्रस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
मन्मनाम्intentions, hymns/mental formulations
मन्मनाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमन्मन् (प्रातिपदिक)
इरज्यथःyou two set in motion / take delight in / impel
इरज्यथः:
क्रिया
TypeVerb
Rootइरज्य् (धातु; वैदिक ‘प्रेरणे/उत्साहे/आनन्दे’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.