Rig Veda 1.100.9: Mandala 1, Sukta 100, Mantra 9

Sukta 1.100

Devata: Indra (with Maruts)

Samhita Patha (Devanagari)

स सव्येन यमति व्राधतश्चित्स दक्षिणे संगृभीता कृतानि । स कीरिणा चित्सनिता धनानि मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.100.9

Transliteration

sá savyéna yamati vrā́dhataś cit sá dakṣiṇé saṃgṛbhītā kṛtā́ni | sá kīríṇā cit sánitā dhánāni marútvān no bhavatu índra ūtī́ ||

Translation

అతడు ఎడమ చేతితో అతి దర్పుడినికూడా నియంత్రిస్తాడు; కుడి చేతితో సాధించబడిన కృతకార్యాలను సమీకరిస్తాడు. గాయకుడు (కీరి) తో కూడ అతడు ధనసమృద్ధులను గెలుచుకుంటాడు—మరుతులతో కూడిన ఆ ఇంద్రుడు మా సహాయం (ఊతి) కావాలి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he (Indra)
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• सव्येन: with the left (hand/side)
• सव्येन: करण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सव्य (प्रातिपदिक)

• यमति: restrains, holds in check
• यमति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यम् (यमँ) धातु

• व्राधतः: of the overbearing/insolent one
• व्राधतः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Participle (present act.)
• Root: व्राधत् (व्राध् धातोः शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त-प्रातिपदिक)

• चित्: even
• चित्: न (निपात) / बलवर्धक
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• दक्षिणे: on/with the right (hand/side)
• दक्षिणे: अधिकरण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)

• संगृभीता: grasped, seized, held together
• संगृभीता: कर्मणि-विशेषणम्
• Type: Participle (past pass.)
• Root: सम् + ग्रह् (ग्रहँ) धातु; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (स्त्री.)

• कृतानि: deeds, accomplished acts
• कृतानि: कर्म
• Type: Participle (past pass., used as noun/adj.)
• Root: कृत (कृ धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त-प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• कीरिणा: by/with the singer (praiser)
• कीरिणा: करण
• Type: Noun
• Root: कीरिन् (प्रातिपदिक; ‘स्तुतिकर्तृ/कीर्तिकर्तृ’)

• चित्: even
• चित्: न (निपात) / बलवर्धक
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय)

• सनिता: winner, bestower (gainer)
• सनिता: कर्तृ
• Type: Agent noun
• Root: सन्/सनि (धातु ‘to win, gain’) + तृ (तृच्) → सनितृ; तस्य प्रातिपदिकम् ‘सनिता’

• धनानि: wealths, treasures
• धनानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)

• मरुत्वान्: accompanied by the Maruts
• मरुत्वान्: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: मरुत्वन्त् (प्रातिपदिक; ‘having the Maruts/attended by Maruts’)

• नः: for us / of us
• नः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (our/us)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• भवतु: let (him) be, may (he) become
• भवतु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (भवँ) धातु

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• ऊती: as help, for aid
• ऊती: कर्तृ-प्रत्यय/फल (as ‘aid’ predicated)
• Type: Noun
• Root: ऊति (प्रातिपदिक; ‘help, aid’)