Sarga 86

Verse 1

आचचक्षेऽथ सद्भावं लक्ष्मणस्य महात्मनः।भरतायाप्रमेयाय गुहो गहनगोचरः।।।।

అనంతరం అరణ్యచారుడైన గుహ, అప్రమేయ మహాత్ముడైన భరతునకు మహాత్మ లక్ష్మణుని సద్భావమును గుణములను వివరించెను।

Verse 2

तं जाग्रतं गुणैर्युक्तं शरचापासिधारिणम्।भ्रातृगुप्त्यर्थमत्यन्तमहं लक्ष्मणमबृवम्।।।।

సోదరుని రక్షణార్థం పూర్తిగా మేల్కొని, గుణసంపన్నుడై, బాణం-ధనుస్సు-ఖడ్గం ధరించిన లక్ష్మణుణ్ని చూసి నేను అతనితో పలికాను।

Verse 3

इयं तात सुखा शय्या त्वदर्थमुपकल्पिता।प्रत्याश्वसिहि शेष्वास्यां सुखं राघवनन्दन।।।।

ప్రియ మిత్రమా! నీ కోసమే ఈ సుఖదాయకమైన శయ్య సిద్ధం చేయబడింది. నిశ్చింతగా ఉండు, ఓ రఘునందన; ఇక్కడ సుఖంగా పడి విశ్రాంతి పొందు।

Verse 4

उचितोऽयं जनस्सर्वो दुःखानां त्वं सुखोचितः।धर्मात्मंस्तस्य गुप्त्यर्थं जागरिष्यामहे वयम्।।।।

ఈ ప్రజలందరూ కష్టాలకు అలవాటుపడ్డవారు; కానీ నీవు సుఖానికి అలవాటుపడ్డవాడవు, ఓ ధర్మాత్మా. అందుకే అతని రక్షణార్థం మేము మేల్కొని కాపలా ఉంటాము।

Verse 5

नहि रामात्प्रियतरो ममास्ति भुवि कश्चन।मोत्सुकोऽभूर्ब्रवीम्येतदप्यसत्यं तवाग्रतः।।।।

నాకు ఈ భూమిపై రామునికంటే ప్రియుడు మరెవ్వరూ లేరు. నీవు ఆందోళన చెందకు; నీ సమక్షంలో నేను అసత్యం పలకను—ఇదే సత్యం.

Verse 6

अस्य प्रसादादाशंसे लोकेऽस्मिन् सुमहद्यशः।धर्मावाप्तिं च विपुलामर्थकामौ च केवलम्।।।।

ఆయన ప్రసాదంతో ఈ లోకంలో నాకు మహత్తర యశస్సు లభిస్తుందని ఆశిస్తున్నాను—విపులమైన ధర్మప్రాప్తి, అలాగే అర్థం, కామం కూడా సంపూర్ణంగా.

Verse 7

सोऽहं प्रियसखं रामं शयानं सह सीतया।रक्षिष्यामि धनुष्पाणि स्सर्वै स्स्वैर्ज्ञातिभिस्सह।।।।

కాబట్టి నేను—ధనుస్సు చేతబట్టి, నా సమస్త బంధువులతో కలిసి—సీతతో శయనిస్తున్న నా ప్రియసఖుడు రాముని రక్షిస్తాను.

Verse 8

न हि मेऽविदितं किञ्चिद्वनेऽस्मिंश्चरत स्सदा।चतुरङ्गं ह्यपि बलं प्रसहेम वयं युधि।।।।

ఈ అరణ్యంలో నాకు తెలియనిది ఏదీ లేదు; నేను ఇక్కడ నిత్యం సంచరిస్తుంటాను. యుద్ధంలో మేము చతురంగ సైన్యాన్నికూడా బలంగా ఎదుర్కొని తట్టుకోగలము॥

Verse 9

एवमस्माभिरुक्तेन लक्ष्मणेन महात्मना।अनुनीता वयं सर्वे धर्ममेवानुपश्यता।। ।।

ఇలా ధర్మాన్నే దృష్టిలో ఉంచిన మహాత్ముడు లక్ష్మణుని మాటలతో మేమందరం శాంతింపబడి సమాధానపడితిమి॥

Verse 10

कथं दाशरथौ भूमौ शयाने सह सीतया।शक्या निद्रा मया लब्धुं जीवितं वा सुखानि वा।।।।

దాశరథి రాముడు సీతతో కలిసి నిరావరణ భూమిపై శయనించుచుండగా, నాకు నిద్ర ఎలా కలుగును? జీవితం గానీ సుఖములు గానీ ఎలా సాధ్యము?

Verse 11

यो न देवासुरैस्सर्वैश्शक्यः प्रसहितुं युधि।तं पश्य गुह संविष्टं तृणेषु सह सीतया।।।।

ఓ గుహ, చూడు—యుద్ధంలో సమస్త దేవాసురులు కూడి ఎదుర్కోలేని రాముడు, సీతతో కలిసి తృణములపై విశ్రాంతిగా శయనించుచున్నాడు।

Verse 12

महता तपसा लब्धो विविधैश्च परिश्रमैः।एको दशरथस्यैष पुत्रस्सदृशलक्षणः।।।।

మహా తపస్సుతోను, నానావిధ పరిశ్రమాలతోను లభించిన ఈ దశరథుని కుమారుడు ఒక్కడే—తండ్రితో సమానమైన గుణలక్షణములు కలవాడు।

Verse 13

अस्मिन्प्रव्राजिते राजा न चिरं वर्तयिष्यति।विधवा मेदिनी नूनं क्षिप्रमेव भविष्यति।।।।

ఇతడు ప్రవ్రాజితుడైన వెంటనే రాజు ఎక్కువకాలం నిలువడు; నిశ్చయంగా భూమి త్వరలోనే విధవ అవుతుంది।

Verse 14

विनद्य सुमहानादं श्रमेणोपरताः स्त्रियः।निर्घोषो विरतो नूनमध्य राजनिवेशने।।।।

అతి మహానాదంతో విలపించి స్త్రీలు శ్రమచేత నిశ్శబ్దమై ఉండవచ్చు; నేడు రాజనివాసంలో కలకలం నిశ్చయంగా ఆగిపోయింది।

Verse 15

कौसल्या चैव राजा च तथैव जननी मम।नाशंसे यदि जीवेयुस्सर्वे ते शर्वरीमिमाम्।।।।

రాజు, కౌసల్య, నా జనని—మరియు మిగిలినవారందరూ—ఈ రాత్రిని దాటీ జీవిస్తారని నాకు అనిపించదు।

Verse 16

जीवेदपि च मे माता शत्रुघ्नस्यान्ववेक्षया।दुःखिता या तु कौसल्या वीरसूर्विनशिष्यति।।।।

నా తల్లి శత్రుఘ్నుని సంరక్షణచేత బహుశా జీవించగలదు; కానీ దుఃఖంతో కుంగిన వీరమాత కౌసల్య నశించును।

Verse 17

अतिक्रान्तमतिक्रान्तमनवाप्य मनोरथम्।राज्ये राममनिक्षिप्य पिता मे विनशिष्यति।।।।

నా తండ్రి ఆశలు ఒక్కొక్కటిగా నెరవేరకుండానే—రాముని రాజ్యసింహాసనంపై ప్రతిష్ఠించలేక—ప్రాణాలు విడిచిపెడతారు।

Verse 18

सिद्धार्थाः पितरं वृत्तं तस्मिन्काले ह्युपस्थिते।प्रेतकार्येषु सर्वेषु संस्करिष्यन्ति भूमिपम्।।।।

ఆ సమయం వచ్చినప్పుడు నా తండ్రి ఆ స్థితికి చేరితే, భూపతికి సంబంధించిన సమస్త ప్రేతకార్య-సంస్కారాలను నిర్వహించేవారు తమ కార్యసిద్ధిని పొందుతారు।

Verse 19

रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम्।हर्म्यप्रासादम्पन्नां सर्वरत्नविभूषिताम्।।।।गजाश्वरथसंबाधां तूर्यनादविनादिताम्।सर्वकल्याणसंपूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम्।।।।आरामोद्यानसंपूर्णां समाजोत्सवशालिनीम्।सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर्मम।।।।

నా తండ్రి రాజధాని మనోహరమైన చతురస్త్రాలు, చౌరస్తాలతో శోభించి, సువిభక్తమైన మహామార్గాలతో విస్తరించి, హర్మ్య-ప్రాసాదాలతో సమృద్ధిగా, సర్వరత్నాలతో అలంకృతంగా ఉంది। అక్కడ గజ-అశ్వ-రథసంబాధం, తూర్యనాదాల గుంజనం; సర్వకల్యాణసంపూర్ణం, హృష్టపుష్ట జనసమూహంతో నిండినది। ఆరామ-ఉద్యానాలతో పరిపూర్ణం, సమాజోత్సవాలతో ప్రకాశించే ఆ నగరంలో ప్రజలు సుఖంగా విహరిస్తారు।

Verse 20

रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम्।हर्म्यप्रासादम्पन्नां सर्वरत्नविभूषिताम्।।2.86.19।।गजाश्वरथसंबाधां तूर्यनादविनादिताम्।सर्वकल्याणसंपूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम्।।2.86.20।।आरामोद्यानसंपूर्णां समाजोत्सवशालिनीम्।सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर्मम।।2.86.21।।

నా తండ్రి రాజధాని మనోహరమైన చతురస్త్రాలు, చౌరస్తాలతో శోభించి, సువిభక్తమైన మహామార్గాలతో విస్తరించి, హర్మ్య-ప్రాసాదాలతో సమృద్ధిగా, సర్వరత్నాలతో అలంకృతంగా ఉంది। అక్కడ గజ-అశ్వ-రథసంబాధం, తూర్యనాదాల గుంజనం; సర్వకల్యాణసంపూర్ణం, హృష్టపుష్ట జనసమూహంతో నిండినది। ఆరామ-ఉద్యానాలతో పరిపూర్ణం, సమాజోత్సవాలతో ప్రకాశించే ఆ నగరంలో ప్రజలు సుఖంగా విహరిస్తారు।

Verse 21

रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम्।हर्म्यप्रासादम्पन्नां सर्वरत्नविभूषिताम्।।2.86.19।।गजाश्वरथसंबाधां तूर्यनादविनादिताम्।सर्वकल्याणसंपूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम्।।2.86.20।।आरामोद्यानसंपूर्णां समाजोत्सवशालिनीम्।सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर्मम।।2.86.21।।

నా తండ్రి రాజధాని మనోహరమైన చతురస్త్రాలు, చౌరస్తాలతో శోభించి, సువిభక్తమైన మహామార్గాలతో విస్తరించి, హర్మ్య-ప్రాసాదాలతో సమృద్ధిగా, సర్వరత్నాలతో అలంకృతంగా ఉంది। అక్కడ గజ-అశ్వ-రథసంబాధం, తూర్యనాదాల గుంజనం; సర్వకల్యాణసంపూర్ణం, హృష్టపుష్ట జనసమూహంతో నిండినది। ఆరామ-ఉద్యానాలతో పరిపూర్ణం, సమాజోత్సవాలతో ప్రకాశించే ఆ నగరంలో ప్రజలు సుఖంగా విహరిస్తారు।

Verse 22

अपिसत्यप्रतिज्ञेन सार्धं कुशलिना वयं।निवृत्ते समये ह्यस्मिन् सुखिताः प्रविशेमहि।।।।

సత్యప్రతిజ్ఞుడైన ఆయనతో క్షేమంగా కలిసి, ఈ నియతకాలం ముగిసిన తరువాత, మనము మళ్లీ సుఖంగా అయోధ్యలో ప్రవేశించగలమా?

Verse 23

परिदेवयमानस्य तस्यैवं सुमहात्मनः।तिष्ठतो राजपुत्रस्य शर्वरी साऽत्यवर्तत।।।।

ఇలా విలపిస్తూ అక్కడ నిలిచిన ఆ మహాత్ముడైన రాజకుమారుని వద్ద ఆ రాత్రి గడిచిపోయింది।

Verse 24

प्रभाते विमले सूर्ये कारयित्वा जटा उभौ।अस्मिन् भागीरथीतीरे सुखं सन्तारितौ मया।।।।

నిర్మల సూర్యుడు ఉదయించిన ప్రాతఃకాలంలో, ఈ భాగీరథీ తీరంలో నేను ఆ ఇద్దరికీ జటలు చేయించి, సుఖంగా వారిని అవతలికి చేర్చాను।

Verse 25

जटाधरौ तौ द्रुमचीरवाससौ महाबलौ कुञ्जरयूथपोपमौ।वरेषुचापासिधरौ परन्तपौ व्यपेक्षमाणौ सह सीतया गतौ।।।।

ఆ ఇద్దరూ జటాధారులు, ద్రుమచీరవస్త్రధారులు, మహాబలవంతులు, గజయూథపుల వలె; ఉత్తమ ధనుస్సు-బాణాలు, ఖడ్గం ధరించిన పరంతపులు—సీతతో కలిసి నడుచుచూ చుట్టూ జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తూ ముందుకు సాగారు।