Shloka 6

लक्ष्मणगुणवर्णनम्

Lakshmana’s Vigil and Guha’s Testimony

Devanagari script

अस्य प्रसादादाशंसे लोकेऽस्मिन् सुमहद्यशः।धर्मावाप्तिं च विपुलामर्थकामौ च केवलम्।।।।

Transliteration

asya prasādād āśaṃse loke 'smin sumahad yaśaḥ | dharmāvāptiṃ ca vipulām arthakāmau ca kevalam ||

Translation

ఆయన ప్రసాదంతో ఈ లోకంలో నాకు మహత్తర యశస్సు లభిస్తుందని ఆశిస్తున్నాను—విపులమైన ధర్మప్రాప్తి, అలాగే అర్థం, కామం కూడా సంపూర్ణంగా.

Word by Word

• अस्य: of him (Rama)
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन

• प्रसादात्: from (his) grace
• प्रसादात्: हेतु/अपादान (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे ‘because of/from the grace’

• आशंसे: I hope for / I expect
• आशंसे: क्रिया (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-शंस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• लोके: in the world
• लोके: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/Locative), एकवचन

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: विशेषण (Adjectival/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; विशेषणम्—लोके

• सुमहत्: very great
• सुमहत्: विशेषण (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-महत् (प्रातिपदिक; सु + महत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्—यशः; कर्मधारयः—‘very great’

• यशः: renown
• यशः: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यशस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• धर्मावाप्तिम्: attainment of righteousness
• धर्मावाप्तिम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म-अवाप्ति (प्रातिपदिक; धर्म + अवाप्ति)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः—धर्मस्य अवाप्तिः ‘attainment of dharma’

• च: and
• च: निपात (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• विपुलाम्: abundant, vast
• विपुलाम्: विशेषण (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्—अवाप्तिम्

• अर्थकामौ: prosperity and pleasure
• अर्थकामौ: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्थ-काम (प्रातिपदिक; अर्थ + काम)
• Form: पुंलिङ्ग, द्विवचन, द्वितीया (कर्म); इतरेतर-द्वन्द्वः—अर्थश्च कामश्च

• च: and
• च: निपात (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात

• केवलम्: only
• केवलम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: केवलम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb) ‘only/merely’

Context

By the grace of Rama, I want to acquire in this world great renown, abundance of righteousness, absolute artha (prosperity) and kama (pleasure).

Characters & Entities

• Rāma
• Bharata
• Guha
• Dharma
• Artha
• Kāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is presented as the highest gain, and even worldly aims (artha, kāma) are framed as rightly pursued under the influence of a righteous person’s grace.

What is the narrative situation?

Guha explains his reverence for Rāma and why serving him is spiritually and socially uplifting.

Which character virtue is emphasized?

Guha’s dharma-oriented worldview: he values fame and prosperity only as outcomes rooted in righteous association and service.