Shloka 15

कौसल्या चैव राजा च तथैव जननी मम।नाशंसे यदि जीवेयुस्सर्वे ते शर्वरीमिमाम्।।।।

kausalyā caiva rājā ca tathaiva jananī mama | nāśaṃse yadi jīveyuḥ sarve te śarvarīm imām ||

రాజు, కౌసల్య, నా జనని—మరియు మిగిలినవారందరూ—ఈ రాత్రిని దాటీ జీవిస్తారని నాకు అనిపించదు।

कौसल्याKausalya
कौसल्या:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकौसल्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (and)
एवeven
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (even/indeed)
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (and)
तथाlikewise
तथा:
Prakara (प्रकार/Manner)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (so/in the same way)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (indeed)
जननीmother
जननी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootजननी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th case), एकवचन (genitive)
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
आशंसेI expect/hope
आशंसे:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootआ + शंस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपद
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध/Condition)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्त-निपात (if)
जीवेयुःthey might live/be alive
जीवेयुः:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; विशेषण (qualifying ते)
तेthey/those
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; सर्वनाम
शर्वरीम्night
शर्वरीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootशर्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
इमाम्this
इमाम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; सर्वनाम-विशेषण (qualifying शर्वरीम्)

I doubt whether the king, Kausalya and my mother Sumitra and the rest of them will outlive this night.

D
Daśaratha
K
Kausalyā
S
Sumitrā
L
Lakṣmaṇa
G
Guha

FAQs

Dharma recognizes the weight of relational bonds: Lakṣmaṇa’s fear shows how a ruler’s decisions echo through family and society, making ethical governance crucial.

Lakṣmaṇa, overwhelmed, expresses to Guha his dread that the elders in Ayodhyā may not endure the immediate shock of separation.

Filial concern—Lakṣmaṇa’s loyalty extends beyond Rāma to the well-being of parents and elders.