Valmiki Ramayana 2.34.59: Ayodhya Kanda, Sarga 34, Shloka 59

रामदर्शनार्थं दारानयनम् · The Queens Summoned; Rama’s Leave

Taking and Dasaratha’s Collapse

Spoken by Rama to DasharathaSetting: ForestPlaces named: vana (forest), giri (mountains), saritaḥ (rivers), sarāṃsi (lakes/ponds)Imminent entry into exile-forest (vana-praveśa)

Devanagari script

फलानि मूलानि च भक्षयन्वने गिरींश्च पश्यन् सरितस्सरांसि च ।

वनं प्रविश्यैव विचित्रपादपम् सुखी भविष्यामि तवास्तु निर्वृतिः ॥५९॥

Recitation with translationValmiki Ramayana 2.34.59

Transliteration

phalāni mūlāni ca bhakṣayan vane girīṃś ca paśyan saritaḥ sarāṃsi ca |

vanaṃ praviśyaiva vicitrapādapaṃ sukhī bhaviṣyāmi tavāstu nirvṛtiḥ ||59||

Translation

అరణ్యంలో ఫలమూలాలు భక్షిస్తూ, పర్వతాలు, నదులు, సరస్సులు దర్శిస్తూ, నానావిధ వృక్షాలతో నిండిన ఆ వనంలో ప్రవేశించి నేను సుఖంగా ఉంటాను. మీకు శాంతి కలుగుగాక।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• फलानि: fruits
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिकम्)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्; प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (neuter; nominative/accusative; plural)
• Role: कर्म (object of भक्षयन्)

• मूलानि: roots
• Type: Noun
• Root: मूल (प्रातिपदिकम्)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्; प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (neuter; nominative/accusative; plural)
• Role: कर्म (object of भक्षयन्)

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्ययम्)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: 'and')
• Role: समुच्चय (coordination)

• भक्षयन्: eating
• Type: Verb
• Root: भक्ष् (धातुः) → भक्षयत् (कृदन्त-प्रातिपदिकम्)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः; परस्मैपदी; पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (present active participle; masc; nominative singular)
• Role: कर्ता (agent; same as implied 'अहम्')

• वने: in the forest
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिकम्)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्; सप्तमी-विभक्तिः; एकवचनम् (neuter; locative; singular)
• Role: अधिकरण (location)

• गिरीन्: mountains
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गम्; द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (masculine; accusative; plural)
• Role: कर्म (object of पश्यन्)

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्ययम्)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: 'and')
• Role: समुच्चय (coordination)

• पश्यन्: seeing
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातुः) → पश्यत् (कृदन्त-प्रातिपदिकम्)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः; परस्मैपदी; पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (present active participle; masc; nominative singular)
• Role: कर्ता (agent; same as implied 'अहम्')

• सरितः: rivers
• Type: Noun
• Root: सरित् (प्रातिपदिकम्)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्; द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (feminine; accusative; plural)
• Role: कर्म (object of पश्यन्)

• सरांसि: lakes
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिकम्)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्; प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् (neuter; nominative/accusative; plural)
• Role: कर्म (object of पश्यन्)

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्ययम्)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: 'and')
• Role: समुच्चय (coordination)

• वनम्: the forest
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिकम्)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (neuter; accusative; singular)
• Role: कर्म (object of प्रविश्य)

• प्रविश्य: having entered
• Type: Verb
• Root: प्र + विश् (धातुः) → प्रविश्य (क्त्वान्त-अव्ययम्)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्तः; अव्ययम् (gerund/absolutive: 'having entered')
• Role: पूर्वकाल (prior action to भविष्यामि)

• एव: indeed / just
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्ययम्)
• Form: अवधारणार्थक-अव्ययम् (particle of emphasis: 'indeed/just')
• Role: अवधारण (emphasis)

• विचित्रपादपम्: having various trees / with diverse trees
• Type: Noun
• Root: विचित्र + पादप (प्रातिपदिके) (कर्मधारय-समासः)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (neuter; accusative; singular)
• Role: विशेषण-विशेष्यभावः; कर्म (वनम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्; object-domain of प्रविश्य)
• Compound: Karmadharaya

• सुखी: happy
• Type: Adjective
• Root: सुखिन् (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गम्; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (masculine; nominative; singular)
• Role: कर्तृ-विशेषण (predicate adjective of अहम्)

• भविष्यामि: I shall be
• Type: Verb
• Root: भू (धातुः)
• Form: लृट्-लकारः (भविष्यत्कालः); परस्मैपदम्; उत्तमपुरुषः; एकवचनम् (simple future; active; 1st person singular)
• Role: क्रिया (main verb)

• तव: of you / your
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः; एकवचनम् (genitive; singular; pronoun)
• Role: सम्बन्ध (possessor/related to निर्वृतिः)

• अस्तु: may it be / let it be
• Type: Verb
• Root: अस् (धातुः)
• Form: लोट्-लकारः (आज्ञार्थ/आशीर्लिङ्गार्थः); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम् (imperative/benedictive sense: 'let there be'); 3rd person singular
• Role: क्रिया (injunctive/benedictive verb)

• निर्वृतिः: cessation of grief / consolation / peace
• Type: Noun
• Root: निर्वृति (प्रातिपदिकम्)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (feminine; nominative; singular)
• Role: कर्ता (subject of अस्तु)

Sandhi Notes

• भक्षयन्+वने → भक्षयन् वने (पदसन्धिः; लिखिते 'भक्षयन्वने')
• गिरीन्+च → गिरींश्च
• सरितः+सरांसि → सरितस्सरांसि (विसर्गसन्धिः: तः + स → स्स)
• वनम्+प्रविश्य+एव → वनं प्रविश्यैव (म् + प → ं; क्त्वान्त 'प्रविश्य' + एव)
• तव+अस्तु → तवास्तु (स्वरसन्धिः)

Context

Entering the forest full of various kinds of trees I shall be happy to view the mountains, rivers and the lakes and to eat fruits and roots. (Hence) do not grieve.

The teaching

Simplicity embraced for dharma becomes happiness; peace is offered to those left behind through steadfastness.

Ethical theme

Vairāgya / santoṣa

How it resolves

Acceptance/assurance

For your practice

Supports practices of contentment and simplicity; useful for daily reflection on reducing needs and finding peace in nature.

Mood and themes

Rasa

Shanta (peace), with Adbhuta (wonder)

Mood

Pastoral, assured, contemplative

Themes

• Dharma
• Renunciation
• Ascetic simplicity
• Consolation
• Inner joy

Symbolism

Relationships

Cross references

Meter and recitation

Characters & Entities

• Rāma
• Daśaratha
• forest (vana)
• mountains (giri)
• rivers (saritaḥ)
• lakes (sarāṃsi)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Contentment in dharmic hardship: righteousness transforms exile into a disciplined, peaceful life rather than a punishment.

What is the narrative situation?

Rāma reassures Daśaratha that forest life will not be misery for him, asking him to be at peace.

Which character virtue is emphasized?

Santoṣa (contentment) and resilience rooted in duty.