Valmiki Ramayana 2.16.47: Ayodhya Kanda, Sarga 16, Shloka 47

सुमन्त्रदर्शनम् तथा रामस्य राजदर्शनाय प्रस्थानम्

Sumantra Meets Rama; Rama Departs to See the King

Devanagari script

स घोषवद्भिश्च मतङ्गाजैर्ययैः पुरस्सरै स्स्वस्तिकसूतमागधैः ।

महीयमानः प्रवरैश्च वादकै रभिष्टुतो वैश्रवणो यथा ययौ ॥४७॥

Recitation with translationValmiki Ramayana 2.16.47

Transliteration

sa ghoṣavadbhiś ca mataṅgajair hayaiḥ purassaraiḥ svastikasūtamāgadhaiḥ |

mahīyamānaḥ pravaraiś ca vādakair abhiṣṭuto vaiśravaṇo yathā yayau ||47||

Translation

ఘోషించుచున్న గజములు, అశ్వములతో కూడి, ముందుగా స్వస్తివచనములు పలికే సూత-మాగధులు సాగగా, శ్రేష్ఠ వాదకులచే గౌరవింపబడి స్తుతింపబడి, రాముడు వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు) వలె రాజసంగా ముందుకు సాగెను.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• kareṇu-mātaṅga-ratha-aśva-saṃkulam: crowded with female elephants, elephants, chariots and horses
• kareṇu-mātaṅga-ratha-aśva-saṃkulam: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: kareṇu (प्रातिपदिक) + mātaṅga (प्रातिपदिक) + ratha (प्रातिपदिक) + aśva (प्रातिपदिक) + saṃkula (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समाहार-द्वन्द्वः (करेणवश्च मातङ्गाश्च रथाश्च अश्वाश्च) तैः संकुलम्; महापथम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• mahā-jana-ogha-paripūrṇa-catvaram: whose squares/intersections were filled with crowds
• mahā-jana-ogha-paripūrṇa-catvaram: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: mahā (प्रातिपदिक) + jana (प्रातिपदिक) + ogha (प्रातिपदिक) + paripūrṇa (कृदन्त; pari-√pṝ + क्त) + catvara (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुपद-तत्पुरुष-समासः (mahājanaughena paripūrṇaṃ catvaram) महापथम् इति विशेषणम्

• prabhūta-ratnam: rich in gems
• prabhūta-ratnam: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: prabhūta (प्रातिपदिक) + ratna (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (prabhūtāni ratnāni yasmin)

• bahu-paṇya-sañcayam: having abundant merchandise
• bahu-paṇya-sañcayam: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: bahu (प्रातिपदिक) + paṇya (प्रातिपदिक) + sañcaya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (bahūni paṇyāni, teṣāṃ sañcayaḥ) महापथम् इति विशेषणम्

• dadarśa: saw
• dadarśa: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √dṛś (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• rāmaḥ: Rama
• rāmaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: rāma (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• ruciram: beautiful
• ruciram: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: rucira (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; महापथम् इति विशेषणम्

• mahā-patham: the great road
• mahā-patham: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: mahā (प्रातिपदिक) + patha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (mahān pathaḥ)

Context

With bards, panegyrists and great musical performers invoking blessings and walking ahead, he (Rama) proceeded, like Kubera amid intoxicated elephants and horses.

Characters & Entities

• Rama
• Vaishravana (Kubera)
• Suta (bards)
• Magadha (panegyrists)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma appears as collective social order: the kingdom honors rightful leadership through auspicious, disciplined public ritual rather than disorderly celebration.

What is the narrative situation?

Rama moves in a grand, auspicious procession accompanied by elephants, horses, bards, and musicians.

Which character virtue is emphasized?

Rama’s public legitimacy and dignity—he is received in a manner fitting a ruler whose life is grounded in satya and dharma.