Sarga 115

Verse 1

ततो निक्षिप्य मातृ़ स्स अयोध्यायां दृढ व्रतः ।भरत श्शोकसन्तप्तो गुरूनिदमथाब्रवीत् ॥१॥

అనంతరం దృఢవ్రతుడైన భరతుడు తల్లులను అయోధ్యలో స్థిరపరచి, శోకంతో దగ్ధుడై గురువులకు ఈ మాటలు పలికెను।

Verse 2

नन्दिग्रामं गमिष्यामि सर्वानामन्त्रयेऽद्य वः ।तत्र दुःखमिदं सर्वं सहिष्ये राघवं विना ॥२॥

ఈ రోజు మీ అందరినీ అనుమతి కోరుకొని నందిగ్రామానికి వెళ్తాను; అక్కడ రాఘవుడు లేక ఈ సమస్త దుఃఖాన్ని సహించెదను।

Verse 3

गतश्च वा दिवं राजा वनस्थश्च गुरुर्मम ।रामं प्रतीक्षे राज्याय स हि राजा महायशाः ॥३॥

రాజు స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాడు; నా పూజ్య అగ్రజుడు—నా గురువు—వనంలో నివసిస్తున్నాడు. రాజ్యాధికారానికి నేను శ్రీరాముని మాత్రమే ఎదురుచూస్తాను; ఎందుకంటే మహాయశస్సుతో కూడిన నిజమైన రాజు ఆయనే।

Verse 4

एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरतस्य महात्मनः ।अब्रुवन्मन्त्रिणस्सर्वे वसिष्ठश्च पुरोहितः ॥४॥

మహాత్ముడైన భరతుని ఈ శుభవాక్యాన్ని విని, సమస్త మంత్రులు మరియు రాజపురోహితుడు వశిష్ఠుడు ప్రతివచనం పలికారు।

Verse 5

सुभृशं श्लाघनीयं च यदुक्तं भरत त्वया ।वचनं भ्रातृवात्सल्यादनुरूपं तवैव तत् ॥५॥

ఓ భరతా! నీవు పలికిన మాట అత్యంత ప్రశంసనీయం. అన్నపై గాఢమైన వాత్సల్యంతో పుట్టిన ఆ వాక్యం నీ స్వభావానికే తగినది।

Verse 6

नित्यं ते बन्धुलुब्धस्य तिष्ठतो भ्रातृसौहृदे ।आर्यमार्गं प्रपन्नस्य नानुमन्येत कः पुमान् ॥६॥

నీవు నిత్యం బంధువుల హితానికే అంకితుడవై, సోదరుల పట్ల సౌహార్ద్యంలో స్థిరుడవై, ఆర్యమార్గాన్ని ఆశ్రయించినవాడవు—నీ ఈ సంకల్పాన్ని ఏ మనిషి అనుమోదించకుండా ఉంటాడు?

Verse 7

मन्त्रिणां वचनं श्रुत्वा यथाभिलषितं प्रियम् ।अब्रवीत्सारथिं वाक्यं रथो मे युज्यतामिति ॥७॥

మంత్రుల నుండి తన మనసుకు అనుకూలమైన ప్రియవాక్యాలు విని, అతడు సారథితో ఇలా అన్నాడు: “నా రథాన్ని కట్టించండి।”

Verse 8

प्रहृष्टवदन स्सर्वा मातृ़ स्समभिवाद्य सः ।आरुरोह रथं श्रीमान् शत्रुघ्नेन समन्वितः ॥८॥

ప్రసన్నవదనుడైన శ్రీమాన్ భరతుడు సమస్త మాతృమూర్తులకు నమస్కరించి, శత్రుఘ్నునితో కలిసి రథమేరాడు।

Verse 9

आरुह्य च रथं शीघ्रं शत्रुघ्नभरतावुभौ ।ययतुः परमप्रीतौ वृतौ मन्त्रिपुरोहितैः ॥९॥

భరతుడు, శత్రుఘ్నుడు ఇద్దరూ పరమానందంతో త్వరగా రథమేరి, మంత్రులు మరియు పురోహితులచే పరివృతులై బయలుదేరారు।

Verse 10

अग्रतो गुरवः सर्वे वसिष्ठप्रमुखा द्विजाः ।प्रययुः प्राङ्ग्मुखा स्सर्वे नन्दिग्रामो यतोऽभवत् ॥१०॥

ముందుగా వశిష్ఠప్రముఖులైన ద్విజ గురువులందరూ తూర్పుముఖులై, నందిగ్రామం ఉన్న దిశగా ప్రయాణమయ్యిరి।

Verse 11

बलं च तदनाहूतं गजाश्वरथसङ्कुलम् ।प्रययौ भरते याते सर्वे च पुरवासिनः ॥११॥

భరతుడు బయలుదేరగానే, ఏ పిలుపు లేకుండానే ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలతో నిండిన ఆ సేన కూడా కదిలింది; నగరవాసులందరూ కూడ బయలుదేరిరి।

Verse 12

रथस्थः स तु धर्मात्मा भरतो भ्रातृवत्सलः ।नन्दिग्रामं ययौ तूर्णं शिरस्यादाय पादुके ॥१२॥

ధర్మాత్ముడూ అన్నభక్తుడైన భరతుడు రథస్థుడై, రాముని పాదుకలను శిరస్సుపై ధరించి, వేగంగా నందిగ్రామానికి వెళ్లెను।

Verse 13

ततस्तु भरतः क्षिप्रं नन्दिग्रामं प्रविश्य सः ।अवतीर्य रथात्तूर्णं गुरूनिदमुवाच ह ॥१३॥

అనంతరం భరతుడు త్వరగా నందిగ్రామంలో ప్రవేశించి, రథం నుండి వెంటనే దిగిపోయి, గురువులకు ఈ మాటలు పలికెను।

Verse 14

एतद्राज्यं मम भ्रात्रा दत्तं सन्नयासवत्स्वयम् ।योगक्षेमवहे चेमे पादुके हेमभूषिते ॥१४॥

ఈ రాజ్యాన్ని నా భ్రాత స్వయంగా సన్న్యాసధనంలా నాకప్పగించాడు. రాజ్యయోగక్షేమభారాన్ని మోసే ఈ స్వర్ణభూషిత పాదుకల్నీ నాకు సమర్పించాడు॥

Verse 15

भरत श्शिरसा कृत्वा सन्न्यासं पादुके ततः ।अब्रवीद्धुःखसंतप्त स्सर्वं प्रकृतिमण्डलम् ॥१५॥

అనంతరం భరతుడు ఆ న్యాసరూప పాదుకలను శిరస్సుపై ధరించి, దుఃఖంతో దహించబడుతూ సమస్త ప్రజామండలాన్ని ఉద్దేశించి పలికాడు॥

Verse 16

छत्रं धारयत क्षिप्रमार्यपादाविमौ मतौ ।आभ्यां राज्ये स्थितो धर्मः पादुकाभ्यां गुरोर्मम ॥१६॥

వెంటనే రాజఛత్రాన్ని ధరించండి; ఇవి నా అన్నగారి ఆర్యపాదాలుగానే భావించబడుతున్నాయి. నా పూజ్య అగ్రజుని ఈ పాదుకలచేత రాజ్యంలో ధర్మం స్థిరంగా నిలుస్తుంది॥

Verse 17

भ्रात्रा हि मयि संन्यासो निक्षिप्त स्सौहृदादयम् ।तमिमं पालयिष्यामि राघवागमनं प्रति ॥१७॥

భ్రాత స్నేహవశాత్ ఈ న్యాసరూప బాధ్యతను నాపై ఉంచాడు. రాఘవుడు తిరిగి వచ్చేవరకు నేను దీనిని కాపాడుతాను॥

Verse 18

क्षिप्रं संयोजयित्वातु राघवस्य पुनस्स्वयम् ।चरणौ तौ तु रामस्य द्रक्ष्यामि सहपादुकौ ॥१८॥

మరియు త్వరలోనే నేనే వీటిని మళ్లీ రాఘవునితో కలిపివేస్తాను; ఆ పాదుకలతో కూడిన శ్రీరాముని రెండు పాదాలను నేను దర్శిస్తాను॥

Verse 19

ततो निक्षिप्तभारोऽहं राघवेण समागतः ।निवेद्य गुरवे राज्यं भजिष्ये गुरुवृत्तिताम् ॥१९॥

అప్పుడు రాఘవునితో సమాగమమై నేను ఈ భారమునుండి విముక్తుడనై, గురువుకు రాజ్యాన్ని నివేదించి గురుసేవా-ధర్మంలో నిలిచెదను।

Verse 20

राघवाय च सन्यासं दत्त्वेमे वरपादुके ।राज्यं चेदमयोध्यां च धूतपापो भवामि च ॥२०॥

రాఘవునికి ఈ అప్పగించిన బాధ్యతగా ఉన్న ఉత్తమ పాదుకలను, ఈ రాజ్యాన్ని మరియు అయోధ్యను సమర్పించినపుడు నేను పాపరహితుడనగుదును।

Verse 21

अभिषिक्ते तु काकुत्स्थे प्रहृष्टमुदिते जने ।प्रीतिर्मम यशश्चैव भवेद्राज्याच्चतुर्गुणम् ॥२१॥

కాకుత్స్థుడు (రాముడు) అభిషిక్తుడై ప్రజలు హర్షోల్లాసాలతో ఉల్లసించినప్పుడు, నా ఆనందమూ నా యశస్సూ రాజ్యసుఖముకన్నా నాలుగింతలు అధికమగును।

Verse 22

एवं तु विलपन्दीनो भरत स्समहायशाः ।नन्दिग्रामेऽकरोद्राज्यं दुःखितो मन्त्रिभिस्सह ॥२२॥

ఇలా దుఃఖంతో దీనుడై విలపించిన మహాయశస్సుగల భరతుడు, మంత్రులతో కలిసి నందిగ్రామాన్ని ఆసనంగా చేసుకొని రాజ్యపాలన చేయసాగెను।

Verse 23

स वल्कलजटाधारी मुनिवेषधरः प्रभुः ।नन्दिग्रामेऽवसद्वीर स्ससैन्यो भरतस्तदा ॥२३॥

అప్పుడు ప్రభువులాంటి వీరుడు భరతుడు వల్కలవస్త్రాలు, జటలు ధరించి మునివేషం ధరించినవాడై, సైన్యంతో కూడ నందిగ్రామంలో నివసించాడు।

Verse 24

रामागमनमाकाङ्क्षन्भरतो भ्रातृवत्सलः ।भ्रातुर्वचनकारी च प्रतिज्ञापारगस्तथा ॥२४॥पादुके त्वभिषिच्याथ नन्दिग्रामेऽवसत्तदा ।

రాముని రాకను ఆకాంక్షిస్తూ, అన్నపై అపార ప్రేమగలవాడై, అన్న మాటకు విధేయుడై, ప్రతిజ్ఞలో స్థిరుడైన భరతుడు పాదుకలను అభిషేకించి ఆపై నందిగ్రామంలో నివసించాడు।

Verse 25

स वालव्यजनं छत्रं धारयामास स स्वयं ।भरत श्शासनं सर्वं पादुकाभ्यां निवेदयन् ॥२५॥

అతడు తానే చామరం మరియు ఛత్రాన్ని ధరించేవాడు; భరతుడు రాజ్యశాసనమంతటినీ ముందుగా పాదుకలకు నివేదించి తరువాతే అమలు చేసేవాడు।

Verse 26

ततस्तु भरत शश्रीमानभिषिच्याऽऽर्यपादुके ।तदधीनस्तदा राज्यं कारयामास सर्वदा ॥२६॥

ఆ తరువాత శ్రీమంతుడైన భరతుడు ఆర్య పాదుకలను అభిషేకించి, వాటికి పూర్తిగా లోబడి ఎల్లప్పుడూ రాజ్యాన్ని నిర్వహించాడు।

Verse 27

तदा हि यत्कार्यमुपैति किञ्चिदुपायनं चोपहृतं महार्हम् ।स पादुकाभ्यां प्रथमं निवेद्य चकार पश्चाद्भरतो यथावत् ॥२७॥

అప్పుడు ఏ పని—ఎంత చిన్నదైనా—లేదా అత్యంత విలువైన కానుక సమర్పించబడినా, భరతుడు ముందుగా దానిని పాదుకలకు నివేదించి, తరువాత యథావిధిగా కార్యం చేసేవాడు।