Adhyaya 59

Verse 1

व्यास उवाच । एवं वनाश्रमे स्थित्वा तृतीयं भागमायुषः । चतुर्थं चायुषो भागं संन्यासेन नयेत्क्रमात्

వ్యాసుడు పలికెను—ఇలా వనాశ్రమంలో ఉండి ఆయుష్షు యొక్క మూడవ భాగాన్ని గడిపి, తరువాత క్రమంగా నాలుగవ భాగాన్ని సన్యాసమార్గంలో గడపాలి।

Verse 2

अग्नीनात्मनि संस्थाप्य द्विजः प्रव्रजितो भवेत् । योगाभ्यासरतः शांतो ब्रह्मविद्यापरायणः

పవిత్ర అగ్నులను తన అంతరాత్మలో స్థాపించి ద్విజుడు ప్రవ్రజితుడు (సన్యాసి) కావలెను—యోగాభ్యాసంలో నిమగ్నుడై, మనస్సు శాంతముగా, బ్రహ్మవిద్యకు పరాయణుడై ఉండాలి.

Verse 3

यदा मनसि संपन्नं वैराग्यं सर्ववस्तुषु । तदा संन्यासमिच्छेच्च पतितः स्याद्विपर्यये

మనస్సులో సమస్త విషయాల పట్ల నిజమైన వైరాగ్యం సంపూర్ణంగా కలిగినప్పుడు మాత్రమే సన్యాసాన్ని కోరుట యుక్తం; విరుద్ధంగా (వైరాగ్యం లేక) ఉంటే అతడు పతితుడగును.

Verse 4

प्राजापत्यां निरूप्येष्टिमाग्नेयीमथवा पुनः । दांतः शुक्लकषायोसौ ब्रह्माश्रममुपाश्रयेत्

ప్రాజాపత్య యజ్ఞాన్ని—లేదా మరల ఆగ్నేయ విధిని—విధిపూర్వకంగా నిర్వహించి, ఇంద్రియనిగ్రహంతో, శ్వేత-కాశాయ (గెరువు ఛాయ) వస్త్రాలు ధరించి, అతడు బ్రహ్మాశ్రమం (బ్రహ్మచర్యాశ్రమం) ఆశ్రయించాలి.

Verse 5

ज्ञानसंन्यासिनः केचिद्वेदसंन्यासिनोऽपरे । कर्मसंन्यासिनस्त्वन्ये त्रिविधाः परिकीर्तिताः

కొంతమంది జ్ఞాన-సన్యాసులు, మరికొందరు వేద-సన్యాసులు; ఇంకొందరు కర్మ-సన్యాసులు—ఇట్లు సన్యాసం మూడు విధాలుగా కీర్తించబడింది.

Verse 6

यः सर्वत्र विनिर्मुक्तो निर्द्वंद्वश्चैव निर्भयः । प्रोच्यते ज्ञानसंन्यासी आत्मन्येव व्यवस्थितः

ఎవడు సర్వత్ర ఆసక్తి నుండి విముక్తుడై, ద్వంద్వాలకు అతీతుడై, నిశ్చయంగా నిర్భయుడై ఉంటాడో—అతడు ఆత్మలోనే స్థితుడైన ‘జ్ఞాన-సన్యాసి’ అని చెప్పబడును.

Verse 7

वेदमेवाभ्यसेन्नित्यं निराशीर्निष्परिग्रहः । प्रोच्यते वेदसंन्यासी मुमुक्षुर्विजितेंद्रियः

అతడు నిత్యం వేదమాత్రమే అభ్యసించాలి, ఆశలేని వాడై, అపరిగ్రహిగా ఉండాలి. ఇంద్రియజయుడైన మోక్షార్థి అటువంటి వాడు ‘వేదసంన్యాసి’ అని చెప్పబడును.

Verse 8

यस्त्वग्निमात्मसाकृत्वा ब्रह्मार्पणपरो द्विजः । ज्ञेयः स कर्मसंन्यासी महायज्ञपरायणः

యే ద్విజుడు అగ్నిని తన ఆత్మగా భావించి, బ్రహ్మార్పణంలో పరుడై ఉంటాడో, అతడిని కర్మసంన్యాసి అని తెలుసుకో; అతడు మహాయజ్ఞపరాయణుడు.

Verse 9

त्रयाणामपि चैतेषां ज्ञानी त्वभ्यधिको मतः । न तस्य विद्यते कार्यं न लिंगं वा विपश्चितः

ఈ ముగ్గురిలోనూ తత్త్వజ్ఞుడైన జ్ఞానియే శ్రేష్ఠుడని భావించబడును. ఆ వివేకికి చేయవలసిన కర్తవ్యం లేదు; బాహ్య గుర్తు కూడా లేదు.

Verse 10

निर्ममो निर्भयः शांतो निर्द्वंद्वः पर्णभोजनः । जीर्णकौपीनवासाः स्यान्नग्नो वा ध्यानतत्परः

అతడు మమకారరహితుడు, నిర్భయుడు, శాంతుడు, ద్వంద్వాతీతుడు కావాలి; ఆకులనే ఆహారంగా చేసుకోవాలి. జీర్ణ కౌపీనమే ధరించాలి—లేదా నగ్నుడై—ధ్యానంలో తత్పరుడై ఉండాలి.

Verse 11

ब्रह्मचारी जिताहारो ग्रामादन्नं समाहरेत् । अध्यात्मरतिरासीत निरपेक्षो निराशिषः

అతడు బ్రహ్మచారిగా, ఆహారనిగ్రహంతో గ్రామం నుండి భిక్షాన్నం సమాహరించాలి. అధ్యాత్మచింతనలో రమించాలి; నిరపేక్షుడై, ఆశలేని వాడై ఉండాలి.

Verse 12

आत्मनैव सहायेन सुखार्थं विचरेदिह । नाभिनंदेत मरणं नाभिनंदेत जीवनम्

ఇక్కడ మనిషి తన ఆత్మనే సహాయకుడిగా చేసుకొని క్షేమార్థంగా జీవించాలి; మరణాన్ని కూడా, జీవితాన్ని కూడా స్వాగతించకూడదు.

Verse 13

कालमेव प्रतीक्षेत निर्देशं भृतको यथा । नाध्येतव्यं न वर्तव्यं श्रोतव्यं न कदाचन

సరైన కాలాన్నే ఎదురుచూడాలి, భృతుడు ఆజ్ఞ కోసం ఎదురుచూసినట్లు; అనధికారమైనదాన్ని చదవకూడదు, చేయకూడదు, వినకూడదు కూడా.

Verse 14

एवं ज्ञानपरो योगी ब्रह्मभूयाय कल्पते । एकवासाथ वा विद्वान्कौपीनाच्छादनोपि वा

ఇలా జ్ఞానపరుడైన యోగి బ్రహ్మసాక్షాత్కారానికి యోగ్యుడవుతాడు; జ్ఞాని ఒక్క వస్త్రమే ధరించినా, లేదా కేవలం కౌపీనంతోనే కప్పుకున్నా.

Verse 15

मुंडी शिखी वाथ भवेत्त्रिदंडी निष्परिग्रहः । काषायवासाः सततं ध्यानयोगपरायणः

అతడు ముండితుడై ఉండవచ్చు, లేదా శిఖాధారిగా ఉండవచ్చు, లేక త్రిదండిని కావచ్చు; నిర్పరిగ్రహుడై కాషాయ వస్త్రాలు ధరించి ఎల్లప్పుడూ ధ్యానయోగంలో పరాయణుడై ఉండాలి.

Verse 16

ग्रामांते वृक्षमूले वा वसेद्देवालयेपि वा । समः शत्रौ तथा मित्रे तथा मानापमानयोः

అతడు గ్రామాంతంలో, లేదా చెట్టు మూలంలో, లేదా దేవాలయంలోనైనా నివసించవచ్చు; శత్రువులోనూ మిత్రులోనూ, అలాగే మాన-అపమానాలలో సమభావంతో ఉండాలి.

Verse 17

भैक्ष्येण वर्तयेन्नित्यं नैकान्नादी भवेत्क्वच्चित् । यस्तु मोहेन वान्यस्मादेकान्नादी भवेद्यतिः

యతి నిత్యం భిక్షతోనే జీవించాలి; ఎప్పుడూ ఒక్క ఇంటి అన్నమే తినే ‘ఏకాన్నాది’గా మారకూడదు. కానీ మోహవశాత్తు గానీ ఇతర కారణంతో గానీ ఏకాన్నాది అయిన యతి దోషభాగి అవుతాడు.

Verse 18

न तस्य निष्कृतिः काचिद्धर्मशास्त्रेषु दृश्यते । रागद्वेषवियुक्तात्मा समलोष्टाश्मकांचनः

అతనికి ధర్మశాస్త్రాలలో ఏ ప్రాయశ్చిత్తమూ కనిపించదు. రాగద్వేషరహితమైన అంతఃకరణం కలవాడికి మట్టిగడ్డ, రాయి, బంగారం—అన్నీ సమానమే.

Verse 19

प्राणिहिंसानिवृत्तश्च मौनी स्यात्सर्वनिस्पृहः । दृष्टिपूतं न्यसेत्पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत्

అతడు ప్రాణిహింసను విడిచి, మౌనవ్రతంతో ఉండి, సర్వనిస్పృహుడై ఉండాలి. చూసి మాత్రమే అడుగు వేయాలి (దృష్టితో భూమిని శుద్ధి చేసి), వస్త్రంతో వడకట్టిన నీటిని త్రాగాలి.

Verse 20

सत्यपूतां वदेद्वाणीं मनःपूतं समाचरेत् । नैकत्र निवसेद्देशे वर्षाभ्योन्यत्र भिक्षुकः

సత్యంతో శుద్ధమైన వాక్యమే పలకాలి, శుద్ధమైన మనస్సుతోనే ఆచరించాలి. భిక్షువు ఒకే చోట సంవత్సరం పొడవునా ఉండకూడదు; వర్షాకాలం తరువాత మరొక చోట నివసించాలి.

Verse 21

स्नात्वा शौचयुतो नित्यं कमंडलुकरः शुचिः । ब्रह्मचर्यरतो नित्यं वनवासरतो भवेत्

స్నానం చేసి అతడు నిత్యం శౌచసంపన్నుడై, శుచిగా, కమండలును ధరించినవాడై ఉండాలి. నిత్యం బ్రహ్మచర్యంలో రతుడై, వనవాస జీవనంలో ఆసక్తుడై ఉండాలి.

Verse 22

मोक्षशास्त्रेषु निरतो ब्रह्मसूत्री जितेंद्रियः । दंभाहंकारनिर्मुक्तो निंदापैशुन्यवर्जितः

అతడు మోక్షశాస్త్రాలలో నిమగ్నుడై, బ్రహ్మసూత్రార్థంలో స్థిరుడై, ఇంద్రియనిగ్రహం కలవాడు. దంభం-అహంకారముల నుండి విముక్తుడై, నిందా మరియు పైశున్యము (దుష్ట పరనింద) లేనివాడు.

Verse 23

आत्मज्ञानगुणोपेतो यदि मोक्षमवाप्नुयात् । अभ्यसेत्सततं देवं प्रणवाख्यं सनातनम्

ఆత్మజ్ఞానగుణంతో యుక్తుడై మోక్షాన్ని పొందదలచినవాడు, ప్రణవం (ఓం) అనే సనాతన దేవుని నిత్యం అభ్యసించాలి—జపధ్యానముగా.

Verse 24

स्नात्वाचम्य विधानेन शुचिर्देवालयादिषु । यज्ञोपवीती शांतात्मा कुशपाणिः समाहितः

విధానప్రకారం స్నానం చేసి ఆచమనం చేసి, దేవాలయాది పవిత్రస్థలాలలో శుచిగా ఉండి, యజ్ఞోపవీతం ధరించి, శాంతమనస్సుతో, చేతిలో కుశను పట్టుకొని, సమాహితుడై జాగ్రత్తగా ఉండాలి.

Verse 25

धौतकाषायवसनो तस्मिञ्छन्नतनूरुहः । अधियज्ञं ब्रह्मजपेदाधिदैविकमेव च

కడిగిన కాషాయ (గెరువా) వస్త్రాలు ధరించి, దేహరోమాలను నియమించి/ఆవరించి, అతడు అధియజ్ఞ భావంతో బ్రహ్మమంత్ర జపం చేయాలి; అలాగే అధిదైవిక భావంతో కూడా అదే జపం చేయాలి.

Verse 26

आध्यात्मिकं च सततं वेदान्ताभिहितं च यत् । पुत्रेषु चाथ निवसन्ब्रह्मचारी यतिर्मुनिः

మరియు ఎల్లప్పుడూ ఆధ్యాత్మికమైనది, వేదాంతంలో ప్రకటించబడిన ఆ ఉపదేశాన్ని ఆశ్రయించి, ఆ ముని బ్రహ్మచారి-యతిగా ఉండి, తరువాత కుమారుల మధ్యన కూడా నివసించాడు.

Verse 27

वेदमेवाभ्यसेन्नित्यं स याति परमां गतिम् । अहिंसासत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यं तपः परम्

నిత్యం వేదమాత్రమే అధ్యయనం చేయువాడు పరమగతిని పొందును. అహింస, సత్యం, అస్తేయం, బ్రహ్మచర్యం—ఇవే పరమ తపస్సు.

Verse 28

क्षमादया च संतोषो व्रतान्यस्य विशेषतः । वेदांतज्ञाननिष्ठो वा पंचयज्ञान्समाहितः

అతనికి విశేషంగా క్షమ, దయ, సంతోషం అనే వ్రతాలు ఉన్నాయి; లేక వేదాంతజ్ఞానంలో నిష్ఠతో, పంచమహాయజ్ఞాలను సమాహితచిత్తంతో ఆచరిస్తాడు.

Verse 29

कुर्य्यादहरहः स्नात्वा भिक्षार्थे नैव तेन हि । होममंत्रान्जपेन्नित्यं कालेकाले समाहितः

ప్రతిరోజు స్నానం చేసి భిక్షార్థం వెళ్లాలి; కానీ దానిలో మునిగిపోకూడదు. సమయానుసారం సమాహితచిత్తంతో హోమమంత్రాలను నిత్యం జపించాలి.

Verse 30

स्वाध्यायं चान्वहं कुर्य्यात्सावित्रीं संध्ययोर्जपेत् । ध्यायीत सततं देवमेकांतं परमेश्वरम्

ప్రతిరోజు స్వాధ్యాయం చేయాలి; రెండు సంధ్యాకాలాల్లో సావిత్రీ (గాయత్రీ) జపించాలి. ఏకాంత పరమేశ్వర దేవుని నిరంతరం ధ్యానించాలి.

Verse 31

एकान्नं वर्जयेन्नित्यं कामं क्रोधं परिग्रहम् । एकवासा द्विवासा वा शिखी यज्ञोपवीतवान् । कमंडलुकरो विद्वांस्त्रिदंडो याति तत्परम्

నిత్యం ఏకాన్నాన్ని వర్జించి, కామం, క్రోధం, పరిగ్రహాన్ని త్యజించాలి. ఒక వస్త్రమో రెండు వస్త్రమో ధరించి, శిఖతో యజ్ఞోపవీతంతో; కమండలువు చేతబట్టి, విద్యావంతుడు, త్రిదండం ధరించి—ఆ పరమ లక్ష్యానికి ఏకాగ్రంగా సాగిపోవాలి.

Verse 59

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे यतिधर्मनिरूपणं । नामैकोनषष्टितमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీపాద్మ మహాపురాణంలోని స్వర్గఖండంలో ‘యతిధర్మనిరూపణ’ అనే యాభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।