Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Exposition of the Duties of Ascetics

Saṃnyāsa-Dharma

यस्त्वग्निमात्मसाकृत्वा ब्रह्मार्पणपरो द्विजः । ज्ञेयः स कर्मसंन्यासी महायज्ञपरायणः

yastvagnimātmasākṛtvā brahmārpaṇaparo dvijaḥ | jñeyaḥ sa karmasaṃnyāsī mahāyajñaparāyaṇaḥ

యే ద్విజుడు అగ్నిని తన ఆత్మగా భావించి, బ్రహ్మార్పణంలో పరుడై ఉంటాడో, అతడిని కర్మసంన్యాసి అని తెలుసుకో; అతడు మహాయజ్ఞపరాయణుడు.

यःwho
यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचकः
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)
अग्निम्fire (sacrificial fire)
अग्निम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आत्मसात्as one’s own; into oneself
आत्मसात्:
Upapada (उपपद/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootआत्मसात् (अव्यय)
Formअव्यय; भावे क्रियाविशेषण (adverb: ‘as one’s own/into oneself’)
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Kriya (क्रिया/Non-finite verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वक्रिया
ब्रह्मार्पणपरःdevoted to offering to Brahman
ब्रह्मार्पणपरः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootब्रह्मार्पण + पर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी/विषय: ‘ब्रह्मार्पणे परः’ = devoted to offering to Brahman); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
द्विजःa twice-born (brahmin)
द्विजः:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ज्ञेयःis to be known (as)
ज्ञेयः:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) → ज्ञेय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभाव्य/विधेयार्थक कृदन्त (तव्यत्/यत्: ‘to be known’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषण
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देशार्थक सर्वनाम
कर्मसंन्यासीa renunciant of action (karma-sannyāsin)
कर्मसंन्यासी:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootकर्म + संन्यासी (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘कर्मणः संन्यासी’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महायज्ञपरायणःwholly devoted to the great sacrifice
महायज्ञपरायणः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootमहायज्ञ + परायण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी/विषय: ‘महायज्ञे परायणः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

Unspecified (narrative voice not indicated in the provided excerpt)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Sandhi Resolution Notes: यस्त्वग्निमात्मसाकृत्वा = यः + तु + अग्निम् + आत्मसात् + कृत्वा; ब्रह्मार्पणपरो = ब्रह्मार्पणपरः.

B
Brahman
A
Agni

FAQs

It indicates internalizing the sacrificial fire—treating yajña as an inner discipline where the sense of doership is offered into the Self/Brahman rather than merely performing an external ritual.

The verse defines renunciation as giving up attachment and egoic ownership of actions; the acts may continue, but they are offered to Brahman (brahmārpaṇa), making them non-binding.

Perform duties with consecrated intent—offer results and ownership to the highest principle (Brahman). This transforms action into worship and reduces ego, greed, and harm.