Adhyaya 11

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । अनेन तव धर्मज्ञ प्रश्रयेण दमेन च । सत्येन च महाभाग तुष्टोस्मि तव सर्वशः

వసిష్ఠుడు పలికెను—ఓ ధర్మజ్ఞా, నీ వినయం, దమం (ఆత్మసంయమం) మరియు సత్యనిష్ఠ వల్ల, ఓ మహాభాగ, నేను నిన్ను సంపూర్ణంగా ప్రసన్నుడనయ్యాను।

Verse 2

यस्येदृशस्ते धर्मोयं पितरस्तारितास्त्वया । तेन पश्यसि मां पुत्र याज्यश्चासि ममानघ

నీ ధర్మాచరణం ఇంత గొప్పది; దాని వల్ల నీవు నీ పితృదేవతలను తరింపజేశావు. అందుచేత ఓ కుమారా, నీవు నన్ను దర్శించగలుగుతున్నావు; ఓ నిర్దోషా, నాకై యజ్ఞం చేయుటకు నీవు యోగ్యుడవు.

Verse 3

प्रीतिर्मे वर्द्धते तेऽद्य ब्रूहि किं करवाणि ते । यद्वक्ष्यसि नरश्रेष्ठ तस्य दातास्मि तेनघ

ఈ రోజు నీపై నా ప్రీతి మరింత పెరిగింది. చెప్పు—నీకు నేను ఏమి చేయాలి? ఓ నరశ్రేష్ఠా, నీవు ఏది కోరుతావో అది నేను ప్రసాదిస్తాను, ఓ నిర్దోషా.

Verse 4

दिलीप उवाच । वेदवेदांगतत्त्वज्ञ सर्वलोकाभिपूजित । कृतमित्येव मन्ये हि यदहं दृष्टवान्प्रभुम्

దిలీపుడు అన్నాడు—హే వేదవేదాంగ తత్త్వజ్ఞా, సమస్త లోకములచే పూజింపబడువాడా! నేను కృతార్థుడనని భావిస్తున్నాను; ఎందుకంటే నేను ప్రభువును దర్శించాను.

Verse 5

यदि त्वहमनुग्राह्यस्तव धर्म्मभृतां वर । प्रक्ष्यामि हृत्स्थं संदेहं तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि

నేను మీ అనుగ్రహానికి పాత్రుడనైతే, హే ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠా, నా హృదయంలో ఉన్న సందేహాన్ని అడుగుతాను; దానికి సమాధానం చెప్పుటకు మీరు అర్హులు.

Verse 6

अस्ति मे भगवन्कश्चित्तीर्थे यो धर्मसंशयः । तदहं श्रोतुमिच्छामि पृथक्संकीर्तनं त्वया

హే భగవన్, ఒక తీర్థానికి సంబంధించిన ధర్మవిషయంలో నాకు ఒక సందేహం ఉంది. దానిని మీరు స్పష్టంగా, విడిగా వివరించి చెప్పాలని నేను కోరుతున్నాను.

Verse 7

प्रदक्षिणां यः पृथिवीं करोति द्विजसत्तम । किं फलं तस्य विप्रर्षे तन्मे ब्रूहि तपोधन

హే ద్విజశ్రేష్ఠా! భక్తితో భూమిని ప్రదక్షిణ చేసే వానికి ఏ ఫలం లభిస్తుంది? హే బ్రహ్మర్షీ, హే తపోధనా, అది నాకు చెప్పుము।

Verse 8

वसिष्ठ उवाच । कथयिष्यामि तदहमृषीणां मत्परायणम् । तदेकाग्रमनास्तात शृणु तीर्थेषु यत्फलम्

వసిష్ఠుడు పలికెను—ఋషుల మతము నాపై పరాయణమైన ఆ ఉపదేశాన్ని నేను చెప్పుదును. కాబట్టి, హే తాత, ఏకాగ్రచిత్తుడై తీర్థాలలో లభించే ఫలాన్ని వినుము।

Verse 9

यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम् । विद्या तपश्च कीर्तिश्च स तीर्थफलमश्नुते

య whose చేతులు, పాదాలు మరియు మనస్సు సుసంయమంగా ఉండి, విద్య, తపస్సు, కీర్తి కలవాడో—అతడే నిజంగా తీర్థఫలాన్ని పొందును।

Verse 10

प्रतिग्रहादुपावृत्तः संतुष्टो नियतः शुचिः । अहंकारनिवृत्तश्च स तीर्थफलमश्नुते

ప్రతిగ్రహం (దాన స్వీకారం) నుండి దూరంగా ఉండి, సంతుష్టుడై, నియమనిష్ఠుడై, శుచిగా ఉండి, అహంకారరహితుడైనవాడు—అతడే తీర్థఫలాన్ని పొందును।

Verse 11

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे पुष्करतीर्थमाहात्म्य । वर्णनंनाम एकादशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీపద్మ మహాపురాణంలోని స్వర్గఖండంలో పుష్కరతీర్థమాహాత్మ్యంలో ‘వర్ణనం’ అనే పదకొండవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Verse 12

अक्रोधनश्च राजेंद्र सत्यशीलो दृढव्रतः । आत्मोपमश्च भूतेषु स तीर्थफलमश्नुते

హే రాజేంద్రా! క్రోధరహితుడు, సత్యనిష్ఠుడు, వ్రతంలో దృఢుడు, సమస్త జీవులను తనతో సమానంగా భావించువాడు—అటువంటి వాడు తీర్థయాత్ర యొక్క నిజమైన ఫలాన్ని పొందును.

Verse 13

ऋषिभिः क्रतवः प्रोक्ता देवेष्वपि यथाक्रमम् । फलं चैव यथातत्त्वं प्रेत्य चेह च सर्वशः

ఋషులు యజ్ఞక్రియలను ఉపదేశించారు; దేవతలలో కూడా వాటి యథాక్రమాన్ని చెప్పారు; అలాగే ఆ కర్మఫలాన్ని తత్త్వానుసారంగా—ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ—సర్వ విధాల వివరించారు.

Verse 14

न ते शक्या दरिद्रेण यज्ञाः प्राप्तुं महीपते । बहूपकरणा यज्ञा नानासंभारविस्तराः

హే మహీపతే! దరిద్రుడు ఆ యజ్ఞాలను నిర్వహించలేడు; యజ్ఞాలకు అనేక ఉపకరణాలు, నానావిధ సామగ్రి విస్తారంగా అవసరం.

Verse 15

प्राप्यंते पार्थिवैरेते समृद्धैर्वा नरैः क्वचित् । न निर्धनैर्नरगणैरेकात्मभिरसाधनैः

ఇవి రాజులచే లేదా కొన్నిసార్లు సంపన్నులచే పొందబడతాయి; కానీ సాధనరహితులు, కేవలం తమమీదే ఆధారపడే దరిద్ర జనసమూహాలకు ఇవి లభించవు.

Verse 16

यो दरिद्रैरपि विधिः शक्यः प्राप्तुं जनेश्वर । तुल्यो यज्ञफलैः पुण्यैस्तं निबोध महीपते

హే జనేశ్వరా, హే మహీపతే! దరిద్రులకూ ఆచరించగల ధర్మవిధానాన్ని తెలుసుకోండి; అది పుణ్యప్రదం, యజ్ఞఫలాలకు సమానమైన ఫలాన్ని ఇస్తుంది.

Verse 17

ऋषीणां परमं गुह्यमिदं धर्म्मभृतां वर । तीर्थाभिगमनं पुण्यं यज्ञैरपि विशिष्यते

ధర్మాన్ని ధరించువారిలో శ్రేష్ఠుడా! ఇది ఋషుల పరమ గుహ్య ఉపదేశము—తీర్థాభిగమనం మహాపుణ్యము; అది యజ్ఞములకన్నా కూడా విశిష్టము.

Verse 18

अनुपोष्य त्रिरात्राणि तीर्थाभिगमनेन च । अदत्वा कांचनं गाश्च दरिद्रो नाम जायते

త్రిరాత్ర ఉపవాసాన్ని ఆచరించక, తీర్థాభిగమనాన్ని కూడా విస్మరించి, స్వర్ణమును గోవులను దానం చేయకపోతే—అతడు ‘దరిద్రుడు’ అని పేరుగాంచును.

Verse 19

अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्ट्वा विपुलदक्षिणैः । न तत्फलमवाप्नोति तीर्थाभिगमनेन यत्

అగ్నిష్టోమాది యజ్ఞములను నిర్వహించి విస్తారమైన దక్షిణలు ఇచ్చినప్పటికీ, తీర్థాభిగమనంతో లభించే ఫలము అలా లభించదు.

Verse 20

नृलोके देवलोकस्य तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । पुष्करं तीर्थमासाद्य देवदेवसमो भवेत्

మనుష్యలోకంలో దేవలోకసమానంగా త్రిలోకప్రసిద్ధమైన తీర్థం ఉంది—పుష్కరం. ఆ పవిత్ర తీర్థాన్ని చేరినవాడు దేవదేవునితో సమానుడగును.

Verse 21

दशकोटिसहस्राणि तीर्थानां वै महीपते । सान्निध्यं पुष्करे येषां त्रिसंध्यं सूर्यवंशज

హే మహీపతే, సూర్యవంశజా! తీర్థములు దశకోటి సహస్రాలుగా ఉన్నాయి; వాటి సన్నిధి పుష్కరంలో త్రిసంధ్యా కాలమున లభించును.

Verse 22

आदित्या वसवो रुद्रा साध्याश्च समरुद्गणाः । गंधर्वाप्सरसश्चैव तत्र सन्निहिताः प्रभो

ప్రభో, అక్కడ ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, సాధ్యులు మరుద్గణాలతో కూడి, గంధర్వులు మరియు అప్సరసలూ సన్నిహితులై ఉన్నారు।

Verse 23

यत्र देवास्तपस्तप्त्वा दैत्या ब्रह्मर्षयस्तथा । दिव्ययोगा महाराज पुण्येन महता द्विजाः

దేవులు, దైత్యులు, బ్రహ్మర్షులు కూడా తపస్సు చేసిన ఆ స్థలంలో—ఓ మహారాజా, ద్విజులు మహాపుణ్యబలంతో దివ్యయోగసిద్ధులను పొందారు।

Verse 24

मनसाप्यभिकामस्य पुष्कराणि मनीषिणः । पूयंते सर्वपापानि नाकपृष्ठे च पूज्यते

వివేకి మనిషి మనసులోనైనా పుష్కరాన్ని కోరితే, అతని సమస్త పాపాలు శుద్ధి చెందుతాయి; స్వర్గలోకంలోనూ అతడు పూజింపబడతాడు।

Verse 25

अस्मिंस्तीर्थे महाभाग नित्यमेव पितामहः । उवास परमप्रीतो देवदानवसंमतः

ఓ మహాభాగా, ఈ తీర్థంలో పితామహుడు బ్రహ్మదేవుడు నిత్యంగా నివసిస్తాడు—అత్యంత ఆనందంతో, దేవదానవులందరికీ సమ్మతుడై।

Verse 26

पुष्करेषु महाभाग देवाः सर्षिपुरोगमाः । सिद्धिं परमिकां प्राप्ताः पुण्येन महतान्विताः

ఓ మహాభాగా, పుష్కరంలో ఋషులు ముందుండగా దేవులు మహాపుణ్యసంపన్నులై పరమసిద్ధిని పొందారు।

Verse 27

तत्राभिषेकं यः कुर्यात्पितृदेवार्चने रतः । अश्वमेधाद्दशगुणं प्रवदंति मनीषिणः

అక్కడ పితృదేవార్చనలో నిమగ్నుడై ఎవడు అభిషేకం చేస్తాడో, అతని పుణ్యం అశ్వమేధయాగ ఫలానికి పదింతలు అని మునులు ప్రకటిస్తారు।

Verse 28

अप्येकं भोजयेद्विप्रं पुष्करारण्यमाश्रितः । तेनैति पूजितांल्लोकान्ब्रह्मणः सदने स्थितान्

పుష్కరారణ్యంలో ఆశ్రయించి ఎవడైనా ఒక్క బ్రాహ్మణునికైనా భోజనం పెట్టినచో, ఆ కర్మవల్ల బ్రహ్మసదనంలో ఉన్న పూజిత లోకాలను పొందుతాడు।

Verse 29

सायंप्रातः स्मरेद्यस्तु पुष्कराणि कृतांजलि । उपस्पृष्टं भवेत्तेन सर्वतीर्थेषु पार्थिव

హే రాజా! ఎవడు సాయంకాలం, ప్రాతఃకాలం కృతాంజలిగా పుష్కరాలను స్మరిస్తాడో, అతడు సమస్త తీర్థాలలో స్నానం చేసినవాడిగా భావింపబడతాడు।

Verse 30

जन्मप्रभृति यत्पापं स्त्रियो वा पुरुषस्य वा । पुष्करे गतमात्रस्य सर्वमेव प्रणश्यति

జన్మనుంచి స్త్రీకైనా పురుషునికైనా ఏ పాపం కూడి ఉన్నా, పుష్కరానికి కేవలం వెళ్లిన మాత్రాన అది అంతా నిశ్చయంగా నశిస్తుంది।

Verse 31

यथा सुराणां सर्वेषामादिस्तु मधुसूदनः । तथैव पुष्करो राजन्तीर्थानामादिरुच्यते

సర్వ దేవతలకు ఆదిగా మధుసూదనుడు (విష్ణువు) చెప్పబడినట్లే, హే రాజా! తీర్థాలలో పుష్కరం ఆదితీర్థమని ఉచ్ఛరిస్తారు।

Verse 32

उष्ट्वा द्वादशवर्षाणि पुष्करे नियतः शुचिः । क्रतून्सर्वानवाप्नोति ब्रह्मलोकं च गच्छति

పుష్కరంలో పన్నెండు సంవత్సరాలు నియమంతో, శుచిగా వ్రతాచరణ చేసినవాడు సమస్త యజ్ఞఫలాన్ని పొందీ బ్రహ్మలోకానికి గమిస్తాడు।

Verse 33

यस्तु वर्षशतं पूर्णमग्निहोत्रमुपाश्नुते । कार्तिकीं वा वसेदेकां पुष्करे सममेव तत्

పూర్తి వంద సంవత్సరాలు విధిగా అగ్నిహోత్రం ఆచరించేవానికి సమానంగా, పుష్కరంలో ఒక్క కార్తికీ మాసం నివసించడమే.

Verse 34

दुष्करं पुष्करे गंतुं दुष्करं पुष्करे तपः । दुष्करं पुष्करे दानं वस्तुं चैव सुदुष्करम्

పుష్కరానికి వెళ్లడం దుష్కరం, పుష్కరంలో తపస్సు దుష్కరం. పుష్కరంలో దానం దుష్కరం, అక్కడ నివసించడమైతే అత్యంత దుష్కరం.

Verse 35

त्रीणि शृंगाणि शुभ्राणि त्रीणि प्रस्रवणानि च । पुष्कराण्यादि तीर्थानि न विद्मस्तत्र कारणम्

అక్కడ మూడు శుభ్రమైన శిఖరాలు, మూడు ప్రస్రవణాలు ఉన్నాయి; పుష్కరాది తీర్థాలు కూడా ఉన్నాయి—అయితే దాని కారణం మాకు తెలియదు.

Verse 36

उष्ट्वा द्वादशवर्षाणि नियतो नियताशनः । स मुक्तः सर्वपापेभ्यो सर्वक्रतुफलं लभेत्

పన్నెండు సంవత్సరాలు వ్రతాన్ని ఆచరించి, నియమశీలుడై నియతాహారంతో ఉన్నవాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై సమస్త యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతాడు।