Adhyaya 82

Verse 1

भीष्म उवाच । श्रुतं सूर्यस्य चंद्रस्य भौमस्यापि प्रपूजनं । बुधस्य सोमसूनोश्च पूजनं कथयाधुना

భీష్ముడు పలికెను—సూర్యుడు, చంద్రుడు, భౌముడు (మంగళుడు) వీరి సమ్యక్ పూజను విన్నాను; ఇప్పుడు సోమపుత్రుడైన బుధుని పూజను చెప్పుము।

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । तारागर्भसमुद्भूतो बुधश्चंद्रकुमारकः । सौम्यः क्रूरो ग्रहो ज्ञेयः शुभाशुभप्रदो नृणां

పులస్త్యుడు పలికెను—తారాగర్భమునుండి జన్మించిన బుధుడు చంద్రుని కుమారుడు. అతడు గ్రహముగా కొన్నిసార్లు సౌమ్యుడు, కొన్నిసార్లు క్రూరుడు; మనుష్యులకు శుభాశుభ ఫలములు ఇస్తాడు।

Verse 3

शराकारं मंडलं तु बुधस्य परिकीर्तितं । हरिन्मणिसमैर्वर्णैश्चूर्णैः कुर्यात्तु मंडलं

బుధుని మండలం శరాకారముగా (బాణాకారముగా) వర్ణించబడింది. హరిన్మణి (పచ్చరత్నం) వర్ణసమానమైన రంగు చూర్ణములతో ఆ మండలాన్ని చేయవలెను।

Verse 4

पूजयेत्तत्र गंधाद्यैः पुष्पैर्धूपैस्सुशोभनैः । दानं च विधिवत्कुर्याद्दशारिष्टे च गोचरे

అక్కడ గంధాదులతో, పుష్పాలతో, సుసుందరంగా సిద్ధమైన ధూపంతో విధివిధానంగా పూజ చేయాలి; గోచరంలో దశారిష్టం ప్రభలినప్పుడు విశేషంగా శాస్త్రోక్తంగా దానం కూడా చేయాలి।

Verse 5

कर्पूराश्चैव मुद्गाश्च हरिद्वस्त्रं हरिन्मणिः । सुवर्णं च यथाशक्ति दद्याद्बोधनतुष्टये

బోధన (గురు/క్రియ) తృప్తికోసం కర్పూరం, మినుములు, పసుపు వస్త్రం, హరిత మణి మరియు సామర్థ్యానుసారం స్వర్ణం దానం చేయాలి।

Verse 6

सोमपुत्र महाप्राज्ञ वेदवेदांगपारग । नमस्ते ग्रहमध्यस्थ प्रसन्नो भव मे सदा

హే సోమపుత్రా, మహాప్రాజ్ఞా, వేదవేదాంగాలలో పారంగతుడా! గ్రహమధ్యస్థుడవైన నీకు నమస్కారం; నాపై నిత్యం ప్రసన్నుడవై ఉండు।

Verse 7

इति स्तुत्वा महाराज बुधं भक्त्या समाहितः । प्राप्नुयान्निखिलान्कामान्सोमसूनुप्रसादतः

ఓ మహారాజా, ఈ విధంగా భక్తితో ఏకాగ్రచిత్తుడై బుధుని స్తుతించినవాడు సోమపుత్రుని ప్రసాదంతో సమస్త కోరికలను పొందుతాడు।

Verse 8

गुरोश्च पूजनं प्रोक्तं पट्टसाकारमंडले । पीतवर्णैः सुनिष्पन्नैश्चूर्णैराजन्सुशोभनैः

ఓ రాజా, పట్టు (వస్త్రం)పై మండలాకారాన్ని ఏర్పరచి, సుందరమైన శుభమైన పసుపు వర్ణ చూర్ణాలతో గురుపూజ చేయాలని విధి చెప్పబడింది।

Verse 9

पीतैर्गंधयुतैः पुष्पैर्वस्त्रैर्हेम्ना च पूजयेत् । दशागोचरयोर्दौष्ट्ये दानं दद्याच्च शक्तितः

పసుపు సువాసన పుష్పాలతో, పీతవస్త్రాలతో మరియు స్వర్ణంతో విధివిధానంగా పూజ చేయాలి. దశాగోచరంలోని రెండు ప్రతికూల కాలాల్లో దోషం ఉన్నప్పుడు శక్తి మేరకు దానం ఇవ్వాలి.

Verse 10

चणकद्विदलं चैव पीतवस्त्रं सुवर्णकं । पुष्यरागं तु विप्राय दद्याच्चारिष्टशांतये

అరిష్టశాంతి కోసం బ్రాహ్మణునికి చణకద్విదలం (సెనగపప్పు), పీతవస్త్రం, స్వర్ణం మరియు పుష్యరాగం (పసుపు నీలం) భక్తితో దానం చేయాలి.

Verse 11

बृहस्पते सुराचार्य सर्वशास्त्रविशारद । दानेनानेन संतुष्टो भव सौम्यो ममाधुना

ఓ బృహస్పతీ, దేవగురువూ, సమస్త శాస్త్రాలలో నిపుణుడా! ఈ దానంతో సంతుష్టుడవై, ఇప్పుడు నాపై సౌమ్యంగా కరుణ చూపుము.

Verse 12

एवं कृते तु राजेंद्र स्वानुकूलो भवेद्गुरुः । सर्वान्कामानवाप्नोति नरो गुरुसमर्चनात्

ఓ రాజేంద్రా! ఇలా చేసినప్పుడు గురువు అనుకూలుడవుతాడు. గురువును సమ్యకంగా ఆరాధించినవాడు అన్ని కోరిన ఫలాలను పొందుతాడు.

Verse 13

भार्गवस्यापि वक्ष्यामि पूजनं नृपतेधुना । यत्कृत्वा सर्वकामाप्तिः सम्यक्पुंसां प्रजायते

ఓ నృపతీ! ఇప్పుడు నేను భార్గవుడు (శుక్రాచార్యుడు) యొక్క పూజనాన్ని కూడా వివరిస్తాను; దాన్ని సమ్యకంగా చేసినవారికి సమస్త కోరికల సంపూర్ణ సిద్ధి కలుగుతుంది.

Verse 14

पंचकोणं समुद्दिष्टं मंडलं भार्गवस्य तु । चूर्णकैः श्वेतवर्णैश्च विधिना सुधिया कृतं

భార్గవునకు (పరశురామునకు) నిర్దేశించిన పంచకోణ మండలాన్ని జ్ఞానులు విధివిధానంగా తెల్లని చూర్ణాలతో సమ్యకంగా సిద్ధం చేశారు।

Verse 15

श्वेतगंधैश्च पुष्पैश्च वस्त्रैश्चापि सितैस्तथा । पूजयेद्भार्गवं भक्त्या नरः श्रद्धासमन्वितः

తెల్లని సుగంధ ద్రవ్యాలు, పుష్పాలు, అలాగే తెల్లని వస్త్రాలతో—శ్రద్ధ కలిగిన మనిషి భక్తితో భార్గవుని పూజించాలి।

Verse 16

रौप्यं च दक्षिणादानं यथाशक्ति प्रकीर्तितं । दशाद्यरिष्टे चोत्पन्ने सितमश्वं प्रदापयेत्

యథాశక్తి వెండిని దక్షిణగా దానం చేయాలని చెప్పబడింది; అలాగే దశ మొదలైన అరిష్టం కలిగినప్పుడు తెల్లని గుర్రాన్ని దానంగా ఇవ్వాలి।

Verse 17

तंडुलाः श्वेतवस्त्रं च रौप्यं चंदनमेव च । कर्पूरं च सुगंधाढ्यं देयं दानं द्विजातये

బియ్యం, తెల్లని వస్త్రం, వెండి, చందనం, సుగంధభరిత కర్పూరం—ఇవి ద్విజునికి (బ్రాహ్మణునికి) దానంగా ఇవ్వాలి।

Verse 18

भृगुपुत्र महाभाग दानवानां पुरोहित । दानेनानेन संतुष्टो भव सर्वासुरार्चित

హే భృగుపుత్ర మహాభాగ, దానవుల పురోహితా! ఈ దానంతో సంతుష్టుడవు కావుము—హే సమస్త అసురులచే ఆరాధితా।

Verse 19

इति मंत्रं समुच्चार्य दद्याद्दानं यथोदितं । तस्य तुष्टो भवत्याशु भार्गवः कुरुनंदन

ఇలా మంత్రాన్ని సముచ్చారించి శాస్త్రోక్తంగా దానం ఇవ్వవలెను. దానివల్ల సంతుష్టుడైన భార్గవుడు (పరశురాముడు) త్వరగా ప్రసన్నుడగును—ఓ కురునందన.

Verse 20

शनैश्चरस्य पूजार्थं मंडलं च नराकृति । कृत्वा चूर्णैः कृष्णवर्णैः पूजयेत्तत्र भक्तितः

శనైశ్చరుని పూజార్థం మనుష్యాకృతిలో మండలాన్ని చేసి, నల్లరంగు చూర్ణాలతో అక్కడ భక్తితో పూజించవలెను.

Verse 21

कृष्णैर्गन्धैश्च पुष्पैश्च वस्त्रैश्चापि तथाविधैः । लोहं च दक्षिणादानं पिण्याकं च तिलस्य च

నల్లని సుగంధద్రవ్యాలు, పుష్పాలు, అలాగే అలాంటి వస్త్రాలతో పాటు, దక్షిణాదానంగా ఇనుమును ఇవ్వాలి; నువ్వుల పిండికట్టు మరియు నువ్వులనూ సమర్పించాలి.

Verse 22

दानं शनैश्चरारिष्टे कृष्णां गां कृष्णवस्त्रकं । सुवर्णं च यथाशक्ति दद्यान्नीलमणिं तथा

శనైశ్చరుని వల్ల కలిగిన అపశకునబాధ ఉన్నప్పుడు నల్ల ఆవును, నల్ల వస్త్రాన్ని దానమివ్వాలి; సామర్థ్యానుసారం బంగారం మరియు నీలమణినీ దానం చేయాలి.

Verse 23

सूर्यसूनो महाभाग छायापुत्र महाबल । अधोदृष्टे भव शने प्रसन्नोऽस्मात्प्रदानतः

ఓ సూర్యసూనూ మహాభాగ, ఛాయాపుత్ర మహాబల శనీ! అధోదృష్టిగా ఉండుము; ఈ మా ప్రదానమువల్ల మాపై ప్రసన్నుడవుము.

Verse 24

एवं स्तुत्वा शनिं भक्त्या यश्च दद्याद्द्विजातये । स्वानुकूलो भवेत्तस्य शनिः पापे च गोचरे

ఇలా భక్తితో శనిని స్తుతించి ద్విజునికి (బ్రాహ్మణునికి) దానం చేసే వానికి, పాపగోచరంలోనూ శని అనుకూలుడవుతాడు.

Verse 25

राहोर्वर्णादिकं सर्वं शनिवन्मंडलं तथा । सूर्याकारं समुद्दिष्टं तत्र पूजार्कसूनुवत्

రాహువు యొక్క వర్ణాది లక్షణాలన్నీ శనిమండలంలా చేయవలెను; అది సూర్యాకారమని కూడా చెప్పబడింది. అక్కడ సూర్యపుత్రుడు (శని) విధానంలో పూజించాలి.

Verse 26

गोमेदं सर्षपाश्चैव तिला माषाश्च कृष्णकाः । महिषी च तथा च्छागो दानं राहोः प्रकीर्तितम्

గోమేదకం, ఆవాలు, నువ్వులు, నల్ల మినుములు మరియు చిన్న నల్ల గింజలు—అలాగే ఆడ గేదె, మేక—ఇవే రాహువుకు నిర్దిష్ట దానమని ప్రకటించబడింది.

Verse 27

सिंहिकासुत दैत्येंद्र राहो चंद्रार्कमर्दन । भव तुष्टो महाभाग दानेनानेन सुव्रत

హే సింహికాసుత, దైత్యేంద్ర రాహూ! చంద్రార్కమర్దన! హే మహాభాగ్యవంతుడా, సువ్రతా, ఈ దానంతో ప్రసన్నుడవు.

Verse 28

केतोर्मंडलकं कुर्याद्ध्वजाकृतिसुशोभनम् । शनिवत्सकलं ज्ञेयं पूजावर्णादिकं नृप

కేతువు యొక్క మండలకాన్ని ధ్వజాకృతిగా సుందరంగా చేయాలి. ఓ రాజా, పూజా విధి, వర్ణాది సమస్తం శనివలెనే తెలుసుకోవాలి.

Verse 29

सप्तधान्यं समुद्दिष्टं सस्वर्णं केतुदानकम् । एवं कृते स्वानुकूलौ भवेतां च नृणां नृप

ఏడు విధాల ధాన్యదానం, స్వర్ణంతో కూడినదిగా, అలాగే కేతు (ధ్వజ) దానమని శాస్త్రం నిర్దేశించింది. ఓ రాజా, ఇలా చేసినప్పుడు వారు మనుష్యులకు అనుకూలులవుతారు.

Verse 30

प्रदद्यातां धनं पुत्रान्सुखं सौभाग्यमेव च । आकृष्णेति रवेर्मंत्र इमं देवास्तथा विधोः

వారు ధనం, పుత్రులు, సుఖం మరియు సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదించుగాక. ‘ఆకృష్ణే…’ అని ప్రారంభమయ్యే ఇది రవి (సూర్య) మంత్రం; అలాగే విధు (చంద్ర) కోసం దేవులు చెప్పిన మంత్రం కూడా ఉంది.

Verse 31

अग्निर्मूर्धेति भौमस्य मंत्रो जप्येर्हणे तथा । उद्बुध्यस्वेतींदुसूनोर्बृहस्पते गुरोस्तथा

భౌమ (కుజుడు/మంగళ) కోసం ‘అగ్నిర్మూర్ధా…’ అని ప్రారంభమయ్యే మంత్రాన్ని తగిన కాలంలో జపించాలి. ఇందుసూను (బుధుడు) కోసం ‘ఉద్బుధ్యస్వ…’; అలాగే గురు బృహస్పతి కోసం కూడా.

Verse 32

अन्नात्परीति शुक्रस्य शन्नोदेवीरयं शनेः । कया न इति राहोश्च केतोः केतुमिति स्मृतः

‘అన్నాత్పరీతి’ అనేది శుక్రుని (మంత్రనామం)గా స్మరించబడింది. ‘శన్నో దేవీః’ శనికి; రాహుకు ‘కయా నః’; కేతుకు ‘కేతుమ్’ అని స్మృతం.

Verse 33

एते मंत्रास्समुद्दिष्टा ग्रहणां पूजने जपे । एवं कृते नृपश्रेष्ठानुकूला अखिला ग्रहाः

గ్రహాల పూజకూ జపానికీ ఈ మంత్రాలు నిర్దేశించబడ్డాయి. ఓ నృపశ్రేష్ఠా, ఇలా చేసినప్పుడు సమస్త గ్రహాలు సంపూర్ణంగా అనుకూలమవుతాయి.

Verse 34

भवंति पुंसां सततं यच्छंति च सुसंपदः । एतन्महाराज मया समस्तं तुभ्यं समुद्दिष्टमिहक्रमेण

ఇవి మనుష్యులకు నిత్యం కలుగుతాయి, అలాగే ఉత్తమ సంపదను కూడా ప్రసాదిస్తాయి. ఓ మహారాజా, ఇవన్నీ నేను ఇక్కడ క్రమంగా మీకు వివరించాను.

Verse 35

श्रुत्वा नरः सर्वश्रुतार्थसारमेतीश्वरस्यैव च सन्निधानम् । इदं पवित्रं यशसो निधानमिदं पितॄणामतिवल्लभं स्यात्

ఇది వినినవాడు సమస్త శ్రుతుల అర్థసారమైన పరమేశ్వరుని సన్నిధిని పొందుతాడు. ఇది పవిత్రం, కీర్తి నిధి, పితృదేవతలకు అత్యంత ప్రియమైనది.

Verse 36

इदं च देवेष्वमृताय कल्पते पुण्यावहं पातकिनां च पुंसाम् । इति पठति यशस्यं यः शृणोतीह भक्त्या मधुमुरनकारेरर्चनं वाथ पश्येत्

ఇది దేవతలలో అమృతసమానమై, పాపులకూ పుణ్యప్రదమవుతుంది. ఎవడు భక్తితో ఈ యశోదాయక స్తోత్రాన్ని పఠిస్తాడో, లేదా ఇక్కడ వినుతాడో, లేదా మధు-ముర సంహారకుడు (విష్ణువు) అర్చనను దర్శించునో, అతడు మంగళఫలమూ కీర్తియూ పొందుతాడు.

Verse 37

मतिमपि च जनानां यो ददातींद्रलोके विधिशिवविबुधेन्द्रैः पूज्यते कल्पमेकम् । य इदं शृणुयान्नित्यमृषीणां चरितं शुभम्

ప్రజలకు సద్బుద్ధిని ప్రసాదించువాడు ఇంద్రలోకంలో ఒక కల్పకాలమంతా గౌరవింపబడి, బ్రహ్మ, శివ మరియు దేవేంద్రులచే పూజింపబడుతాడు. ఎవడు నిత్యం ఋషుల ఈ శుభచరిత్రాన్ని వినునో (అతడికీ అటువంటి పుణ్యం కలుగును).

Verse 38

विमुक्तस्सर्वपापेभ्यः स्वर्गलोके महीयते । तपः कृते प्रशंसंति त्रेतायां ज्ञानमेव च

సర్వ పాపాల నుండి విముక్తుడై అతడు స్వర్గలోకంలో మహిమ పొందుతాడు. కృతయుగంలో తపస్సును ప్రశంసిస్తారు; త్రేతాయుగంలో జ్ఞానాన్నే ప్రశంసిస్తారు.

Verse 39

द्वापरे यज्ञमित्याहुर्दानमेकं कलौ युगे । सर्वेषामेव दानानामिदमेवैकमुत्तमम्

ద్వాపరయుగంలో యజ్ఞమే ప్రధాన ధర్మక్రియ అని చెబుతారు; కానీ కలియుగంలో ఒకే ప్రధాన కర్తవ్యం—దానం. అన్ని దానాలలో ఇదే దానం అత్యుత్తమమని భావించబడుతుంది.

Verse 40

अभयं सर्वभूतानां नास्ति दानमतः परम् । दानं प्रधानं शूद्रस्य त्वित्याह भगवान्प्रभुः

సర్వభూతాలకు అభయం ప్రసాదించడం—దానికన్నా గొప్ప దానం లేదు. అందుకే భగవాన్ ప్రభువు, శూద్రునికి దానమే ప్రధాన కర్తవ్యమని ప్రకటించాడు.

Verse 41

दानेन सर्वकामाप्तिस्तस्य संजायते तपः । पुण्यं पवित्रमायुष्यं सर्वपापविनाशनम्

దానంతో సమస్త కోరికలు సిద్ధిస్తాయి; దానివల్ల తపస్సు కూడా ఉద్భవిస్తుంది. ఇది పుణ్యం, పవిత్రత, ఆయుష్షు, మరియు సమస్త పాపనాశకము.

Verse 42

पुराणमेतत्कथितं तीर्थश्राद्धानुवर्णनम् । शृणोति यः पठेद्वापि श्रीमान्संजायते नरः

తీర్థాలకు సంబంధించిన శ్రాద్ధకర్మల వర్ణనతో కూడిన ఈ పురాణం ఉపదేశించబడింది. దీన్ని వినేవాడు లేదా చదివేవాడైనా, ఆ మనిషి శ్రీమంతుడై సుభాగ్యవంతుడవుతాడు.

Verse 43

सर्वपापविनिर्मुक्तः सलक्ष्मीकं हरिं लभेत् । इदं महाराज अगादि तुभ्यं पुण्यं महापातकनाशनं च

సర్వ పాపాల నుండి విముక్తుడై, మనిషి లక్ష్మీతో కూడిన హరిని పొందుతాడు. ఓ మహారాజా, ఇది నీకు చెప్పబడింది—ఇది పుణ్యకరం, మహాపాతకనాశకము.

Verse 44

ब्रह्मार्करुद्रैश्च सुपूजितं च श्रोतव्यमेतत्प्रवदंति तज्ज्ञाः । सृष्टिखंडमिदं राजन्मया तुभ्यं प्रकीर्तितम्

ఈ ఉపదేశము బ్రహ్మ, సూర్య, రుద్రులచే సుపూజితము; జ్ఞానులు ఇది తప్పక శ్రవణీయమని చెబుతారు. ఓ రాజా, నేను నీకు ఈ సృష్టిఖండాన్ని వివరించితిని।

Verse 45

पुराणस्यादिभूतं च नवधा सृष्टि पौष्करम् । द्विजेभ्यः श्रावयेद्विद्वान्यश्च वै शृणुयात्पठेत् । कल्पकोटिशतं साग्रं ब्रह्मलोके स मोदते

పురాణానికి ఆదిభూతమైన ఈ పౌష్కర నవధా సృష్టివర్ణనను, ఎవడు విద్వానుడై ద్విజులకు శ్రావయించునో, ఎవడు వినునో లేదా చదువునో, వాడు సాగ్రం కల్పకోటిశతం బ్రహ్మలోకంలో ఆనందించును।

Verse 82

इति श्रीपाद्मपुराणे सृष्टिखंडे पुराणावतारे ग्रहार्चनवर्णनंनाम द्व्यशीतितमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణం సృష్టిఖండంలో, పురాణావతార ప్రकरणాంతర్గతంగా ‘గ్రహార్చనవర్ణనం’ అను ద్వ్యశీతితమ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।