
The Greatness of Śrī Rādhāṣṭamī (Rādhā’s Birth-Eighth Observance)
శౌనకుడు సూతుని అడిగాడు—గోలోకప్రాప్తి ఎలా కలుగుతుంది? రాధా అష్టమి యొక్క పరమ మహిమ ఏమిటి? సూతుడు పూర్వ బ్రహ్మా–నారద సంభాషణను చెప్పాడు; అందులో నారదుడు రాధా జన్మాష్టమి వృత్తాంతం, దాని ఫలము, విధానము కోరాడు. ఈ అధ్యాయంలో రాధాష్టమి తక్షణ పాపనాశిని, మహావ్రత-మహాదానాలకన్నా శ్రేష్ఠం, లోపమున్నా ఫలప్రదం అని స్తుతించబడింది. తర్వాత దృష్టాంతం—పాపిని లీలావతి రాధావ్రతులు గీత-కీర్తనలతో, నైవేద్యాదులతో పూజ చేయడం చూసి ఆ వ్రతాన్ని స్వీకరించింది. సర్పదంశంతో మరణించిన ఆమెను యమదూతలు, విష్ణుదూతలు లాక్కోవడానికి వాదిస్తారు; చివరకు విష్ణుదూతలు ఆమెను గోలోకానికి తీసుకెళ్తారు. అనంతరం భాద్ర శుక్ల అష్టమినాడు వృషభానుని యజ్ఞభూమిలో రాధాదేవి అవతరణ-జన్మ వర్ణన, గోప్యతా ఆజ్ఞ, శ్రవణఫలంతో ఉపసంహారం జరుగుతుంది.
Verse 1
शौनक उवाच । कथयस्व महाप्राज्ञ गोलोकं याति कर्मणा । सुमते दुस्तरात्केन जनः संसारसागरात् । राधायाश्चाष्टमी सूत तस्या माहात्म्यमुत्तमम्
శౌనకుడు అన్నాడు—ఓ మహాప్రాజ్ఞా, ఏ కర్మల వల్ల గోలోకానికి చేరుతారో చెప్పండి। ఓ సుమతి సూతా, మనిషి దుర్లంఘ్యమైన సంసారసాగరాన్ని ఏ ఉపాయంతో దాటుతాడు? అలాగే, ఓ సూతా, రాధా అష్టమి యొక్క పరమోత్తమ మహాత్మ్యాన్ని కూడా వివరించండి।
Verse 2
सूत उवाच । ब्रह्माणं नारदोऽपृच्छत्पुरा चैतन्महामुने । तच्छृणुष्व समासेन पृष्टवान्स इति द्विज
సూతుడు అన్నాడు—ఓ మహామునీ, పూర్వకాలంలో నారదుడు ఇదే విషయాన్ని బ్రహ్మను అడిగాడు। ఓ ద్విజా, దానిని సంక్షేపంగా విను—అతడు ఏమి ప్రశ్నించాడు, తరువాత ఏమి జరిగింది।
Verse 3
नारद उवाच । पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविदां वर । राधाजन्माष्टमी तात कथयस्व ममाग्रतः
నారదుడు పలికెను— ఓ పితామహా! ఓ మహాప్రాజ్ఞా, సర్వశాస్త్రవిదులలో శ్రేష్ఠుడా! తాతా, నా సమక్షంలో రాధాజన్మాష్టమి విషయాన్ని చెప్పుము.
Verse 4
तस्याः पुण्यफलं किंवा कृतं केन पुरा विभो । अकुर्वतां जनानां हि किल्बिषं किं भवेद्द्विज
హే విభో! ఆ వ్రతం వల్ల కలిగే పుణ్యఫలం ఏమిటి, పురాతన కాలంలో దాన్ని ఎవరు ఆచరించారు? అలాగే ఆచరించని జనులకు ఏ పాపం కలుగుతుంది—హే ద్విజా?
Verse 5
केनैव तु विधानेन कर्त्तव्यं तद्व्रतं कदा । कस्माज्जाता च सा राधा तन्मे कथय मूलतः
ఆ వ్రతాన్ని ఏ విధానంతో, ఎప్పుడు చేయాలి? అలాగే ఆ రాధ ఎవరి నుండి జన్మించింది? ఇవన్నీ మూలం నుండి నాకు చెప్పుము.
Verse 6
ब्रह्मोवाच । राधाजन्माष्टमीं वत्स शृणुष्व सुसमाहितः । कथयामि समासेन समग्रं हरिणा विना
బ్రహ్ముడు పలికెను— వత్సా, సుసమాహితుడై రాధాజన్మాష్టమిని వినుము. హరిని విడిచిపెట్టకుండా, దాని సమగ్ర విషయాన్ని సంక్షేపంగా చెప్పుదును.
Verse 7
इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे ब्रह्मनारदसंवादे श्रीराधाष्टमीमाहात्म्यं । नाम सप्तमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీపద్మ మహాపురాణంలోని బ్రహ్మఖండంలో బ్రహ్మ-నారద సంభాషణలో ‘శ్రీరాధాష్టమి మహాత్మ్యం’ అనే ఏడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.
Verse 8
कुर्वंति ये सकृद्भक्त्या तेषां नश्यति तत्क्षणात् । एकादश्याः सहस्रेण यत्फलं लभते नरः
భక్తితో ఒక్కసారి అయినా ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించినవారి పాపాలు ఆ క్షణమే నశిస్తాయి. మనుష్యుడు సహస్ర ఏకాదశీ వ్రతాల ఫలంతో సమానమైన పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు.
Verse 9
राधाजन्माष्टमी पुण्यं तस्माच्छतगुणाधिकम् । मेरुतुल्यसुवर्णानि दत्वा यत्फलमाप्यते
రాధా జన్మాష్టమీ వ్రతం మహాపుణ్యకరం; అది మరింతగా శతగుణ అధిక ఫలప్రదమని చెప్పబడింది. మేరుపర్వత పరిమాణంలో బంగారం దానం చేసిన ఫలమే ఈ వ్రతఫలం.
Verse 10
सकृद्राधाष्टमीं कृत्वा तस्माच्छतगुणाधिकम् । कन्यादानसहस्रेण यत्पुण्यं प्राप्यते जनैः
రాధాష్టమీ వ్రతాన్ని ఒక్కసారి ఆచరించిన మాత్రాన శతగుణ అధిక పుణ్యం లభిస్తుంది. సహస్ర కన్యాదానాల వల్ల ప్రజలకు లభించే పుణ్యంకన్నా అధిక ఫలం పొందుతారు.
Verse 11
वृषभानुसुताष्टम्या तत्फलं प्राप्यते जनैः । गंगादिषु च तीर्थेषु स्नात्वा तु यत्फलं लभेत्
వృషభాను కుమార్తెకు పవిత్రమైన అష్టమీ వ్రతాన్ని ఆచరించితే, గంగా మొదలైన తీర్థాలలో స్నానం చేసిన ఫలమే ప్రజలకు లభిస్తుంది.
Verse 12
कृष्णप्राणप्रियाष्टम्याः फलं प्राप्नोति मानवः । एतद्व्रतं तु यः पापी हेलया श्रद्धयापि वा
మనుష్యుడు ‘కృష్ణ-ప్రాణ-ప్రియా’ అష్టమీ ఫలాన్ని పొందుతాడు. ఈ వ్రతాన్ని పాపి కూడా నిర్లక్ష్యంగా అయినా లేదా శ్రద్ధతో అయినా ఆచరిస్తే, అతడూ పుణ్యఫలానికి పాత్రుడవుతాడు.
Verse 13
करोति विष्णुसदनं गच्छेत्कोटिकुलान्वितः । पुरा कृतयुगे वत्स वरनारी सुशोभना
విష్ణువుకు ఆలయం (సదనం) నిర్మించువాడు కోటి కులములతో కూడ మోక్షాన్ని పొందును. వత్సా, పూర్వ కృతయుగమున ఒక సుందరమైన కులీన స్త్రీ ఉండెను.
Verse 14
सुमध्या हरिणीनेत्रा शुभांगी चारुहासिनी । सुकेशी चारुकर्णी च नाम्ना लीलावती स्मृता
ఆమె సుమధ్య, హరిణీ నేత్రాలుగలది, శుభాంగి, మధురహాసిని. సుకేశి, చారుకర్ణి; ‘లీలావతి’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందింది.
Verse 15
तया बहूनि पापानि कृतानि सुदृढानि च । एकदा साधनाकांक्षी निःसृत्य पुरतः स्वतः
ఆమె అనేక పాపాలను చేసింది; అవి బలంగా స్థిరపడినవే. ఒకనాడు సాధన కోరికతో ఆమె స్వయంగా బయలుదేరి అతని ముందర నిలిచెను.
Verse 16
गतान्यनगरं तत्र दृष्ट्वा सुज्ञ जनान्बहून् । राधाष्टमीव्रतपरान्सुंदरे देवतालये
అతడు అక్కడ మరో నగరానికి వెళ్లి, సుందరమైన దేవాలయంలో రాధాష్టమీ వ్రతంలో నిమగ్నమైన అనేక జ్ఞానులను చూచెను.
Verse 17
गंधपुष्पैर्धूपदीपैर्वस्त्रैर्नानाविधैः फलैः । भक्तिभावैः पूजयंतो राधाया मूर्तिमुत्तमाम्
వారు గంధపుష్పాలు, ధూపదీపాలు, నానావిధ వస్త్రాలు, ఫలాలు సమర్పించి, భక్తిభావంతో రాధాదేవి యొక్క ఉత్తమ మూర్తిని పూజించుచుండిరి.
Verse 18
केचिद्गायंति नृत्यंति पठंति स्तवमुत्तमम् । तालवेणुमृदंगांश्च वादयंति च के मुदा
కొంతమంది పాడుతారు, కొంతమంది నర్తిస్తారు, మరికొందరు ఉత్తమ స్తోత్రాలను పఠిస్తారు. ఇంకొందరు ఆనందంతో తాళాలు, వేణువు, మృదంగం మొదలైన వాద్యాలను వాయిస్తారు.
Verse 19
तांस्तांस्तथाविधान्दृष्ट्वा कौतूहलसमन्विता । जगाम तत्समीपं सा पप्रच्छ विनयान्विता
అలాంటి వారిని చూసి ఆమె కుతూహలంతో నిండిపోయింది. ఆమె వారి సమీపానికి వెళ్లి వినయంతో ప్రశ్నించింది.
Verse 20
भोभोः पुण्यात्मानो यूयं किं कुर्वंतो मुदान्विताः । कथयध्वं पुण्यवंतो मां चैव विनयान्विताम्
“ఓ పుణ్యాత్ములారా! మీరు ఆనందంతో నిండిపోయి ఏమి చేస్తున్నారు? ఓ పుణ్యవంతులారా, వినయంతో ఉన్న నాకూ దయచేసి చెప్పండి.”
Verse 21
तस्यास्तु वचनं श्रुत्वा परकार्यहितेरताः । आरेभिरे तदा वक्तुं वैष्णवा व्रततत्पराः
ఆమె మాటలు విని, పరహితంలో నిమగ్నులై వ్రతనిష్ఠతో ఉన్న ఆ వైష్ణవులు అప్పుడు మాట్లాడటం ప్రారంభించారు.
Verse 22
राधाव्रतिन ऊचुः । भाद्रे मासि सिताष्टम्यां जाता श्रीराधिका यतः । अष्टमी साद्य संप्राप्ता तां कुर्वाम प्रयत्नतः
రాధా-వ్రతాన్ని ఆచరించువారు అన్నారు—“భాద్ర మాస శుక్ల అష్టమినాడు శ్రీరాధికా అవతరించారు. అదే అష్టమి నేడు వచ్చింది; కాబట్టి మనము శ్రద్ధతో ఆ వ్రతాన్ని ఆచరిద్దాం.”
Verse 23
गोघातजनितं पापं स्तेयजं ब्रह्मघातजम् । परस्त्रीहरणाच्चैव तथा च गुरुतल्पजम्
గోవధమున జనించిన పాపము, చౌర్యమున పుట్టిన పాపము, బ్రాహ్మణహత్యాజనిత పాపము, పరస్త్రీహరణపాపము, అలాగే గురుతల్పభంగపాపము—ఇవి అన్నీ.
Verse 24
विश्वासघातजं चैव स्त्रीहत्याजनितं तथा । एतानि नाशयत्याशु कृता या चाष्टमी नृणाम्
విశ్వాసఘాతమున జనించిన పాపము, స్త్రీహత్యాజనిత పాపమును కూడ—మనుష్యులకు అష్టమీవ్రతాచరణ ఇవన్నీ త్వరగా నశింపజేస్తుంది.
Verse 25
तेषां च वचनं श्रुत्वा सर्वपातकनाशनम् । करिष्याम्यहमित्येव परामृष्य पुनः पुनः
సర్వపాతకనాశకమైన వారి వచనమును విని, అతడు మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచించి, “నేను తప్పక దీనిని చేయుదును” అని నిశ్చయించెను.
Verse 26
तत्रैव व्रतिभिः सार्द्धं कृत्वा सा व्रतमुत्तमम् । दैवात्सा पंचतां याता सर्पघातेन निर्मला
అక్కడే వ్రతధారులతో కలిసి ఆమె ఆ ఉత్తమ వ్రతమును ఆచరించింది. తరువాత దైవవశాత్ సర్పదంశముచే ఆమె మరణించినా, పుణ్యఫలములో నిర్మలగానే నిలిచింది.
Verse 27
ततो यमाज्ञया दूताः पाशमुद्गरपाणयः । आगतास्तां समानेतुं बबंधुरतिकृच्छ्रतः
అప్పుడు యముని ఆజ్ఞచే పాశములు, ముద్గరములు చేతబట్టి యమదూతలు ఆమెను తీసికొనిపోవటానికి వచ్చి, మహాకష్టముతో ఆమెను బంధించారు.
Verse 28
यदा नेतुं मनश्चक्रुर्यमस्य सदनं प्रति । तदागता विष्णुदूताः शंखचक्रगदाधराः
వారు ఆమెను యమసదనమునకు తీసికొనిపోవాలని నిర్ణయించిన క్షణమే, శంఖ-చక్ర-గదాధారులైన విష్ణుదూతలు అక్కడికి వచ్చారు।
Verse 29
हिरण्मयं विमानं च राजहंसयुतं शुभम् । छेदनं चक्रधाराभिः पाशं कृत्वा त्वरान्विताः
రాజహంసయుతమైన శుభ్రమైన స్వర్ణవిమానము అక్కడ ప్రకాశించింది. ఆపై వారు తొందరగా పాశమును నిర్మించి, పదునైన చక్రధారలతో ఛేదనం చేశారు।
Verse 30
रथे चारोपयामासुस्तां नारीं गतकिल्बिषाम् । निन्युर्विष्णुपुरं ते च गोलोकाख्यं मनोहरम्
పాపరహితమైన ఆ స్త్రీని వారు రథముపై ఎక్కించి, ఆమెను విష్ణుపురమైన ‘గోలోక’ అనే మనోహర ధామమునకు తీసికొనిపోయారు।
Verse 31
कृष्णेन राधया तत्र स्थिता व्रतप्रसादतः । राधाष्टमीव्रतं तात यो न कुर्य्याच्च मूढधीः
ఆ వ్రతప్రసాదముచేత రాధ అక్కడ కృష్ణునితో కలిసి నివసిస్తుంది. ఓ తాత, మూర్ఖబుద్ధి గలవాడు రాధాష్టమీ వ్రతం చేయకపోతే…
Verse 32
नरकान्निष्कृतिर्नास्ति कोटिकल्पशतैरपि । स्त्रियश्च या न कुर्वंति व्रतमेतच्छुभप्रदम्
కోటికల్పాల శతకాలమైనా నరకమునుండి విమోచనం లేదు; మరియు ఈ శుభప్రదమైన వ్రతాన్ని చేయని స్త్రీలకు (అదే ఫలితం).
Verse 33
राधाविष्णोः प्रीतिकरं सर्वपापप्रणाशनम् । अंते यमपुरीं गत्वा पतंति नरके चिरम्
రాధా-విష్ణువులకు ప్రీతికరమైనది సర్వపాపనాశకము; అయినా చివరికి కొందరు యమపురికి వెళ్లి దీర్ఘకాలం నరకంలో పడతారు।
Verse 34
कदाचिज्जन्मचासाद्य पृथिव्यां विधवा ध्रुवम् । एकदा पृथिवी वत्स दुष्टसंघैश्च ताडिता
ఒకసారి భూమిపై జన్మ పొందిన ఆమె నిశ్చయంగా విధవ అయింది. మరొక రోజు, ఓ వత్సా, దుష్టుల గుంపులు భూమిని కొట్టి తీవ్రంగా బాధించాయి।
Verse 35
गौर्भूत्वा च भृशं दीना चाययौ सा ममांतिकम् । निवेदयामास दुःखं रुदंती च पुनः पुनः
ఆవుగా మారి ఆమె అత్యంత దుఃఖితగా నా వద్దకు వచ్చింది. మళ్లీ మళ్లీ ఏడుస్తూ తన బాధను నాకు నివేదించింది।
Verse 36
तद्वाक्यं च समाकर्ण्य गतोऽहं विष्णुसंनिधिम् । कृष्णे निवेदितश्चाशु पृथिव्या दुःखसंचयः
ఆ మాటలు విని నేను విష్ణు సన్నిధికి వెళ్లాను. ఆలస్యం చేయకుండా భూమి యొక్క కూడిన దుఃఖాన్ని కృష్ణునికి నివేదించాను।
Verse 37
तेनोक्तं गच्छ भो ब्रह्मन्देवैः सार्द्धं च भूतले । अहं तत्रापि गच्छामि पश्चान्ममगणैः सह
అప్పుడు ఆయన అన్నాడు—“ఓ బ్రహ్మన్, దేవతలతో కలిసి భూతలానికి వెళ్ళు. నేను కూడా తరువాత నా గణాలతో అక్కడికి వస్తాను.”
Verse 38
तच्छ्रुत्वा सहितो दैवैरागतः पृथिवीतलम् । ततः कृष्णः समाहूय राधां प्राणगरीयसीम्
అది విని ఆయన దేవతలతో కలిసి భూమితలానికి అవతరించాడు. అనంతరం శ్రీకృష్ణుడు ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైన రాధను పిలిచాడు.
Verse 39
उवाच वचनं देवि गच्छेहं पृथिवीतलम् । पृथिवीभारनाशाय गच्छ त्वं मर्त्त्यमंडलम्
ఆయన పలికెను—“ఓ దేవీ, నేను భూమితలానికి వెళ్తున్నాను. భూమి భారాన్ని తొలగించుటకై నీవు కూడా మర్త్యలోకానికి వెళ్ళు.”
Verse 40
इति श्रुत्वापि सा राधाप्यागता पृथिवीं ततः । भाद्रे मासि सिते पक्षे अष्टमीसंज्ञिके तिथौ
ఇలా విన్నప్పటికీ ఆ రాధ తరువాత భూమికి వచ్చింది—భాద్ర మాస శుక్ల పక్షంలోని అష్టమి తిథినాడు.
Verse 41
वृषभानो र्यज्ञभूमौ जाता सा राधिका दिवा । यज्ञार्थं शोधितायां च दृष्टा सा दिव्यरूपिणी
వృషభానుని యజ్ఞభూమిలో ఆ రాధిక పగలు జన్మించింది; యజ్ఞార్థం ఆ స్థలాన్ని శుద్ధి చేసినప్పుడు అక్కడ ఆమె దివ్యరూపిణిగా దర్శనమిచ్చింది.
Verse 42
राजानं दमना भूत्वा तां प्राप्य निजमंदिरम् । दत्तवान्महिषीं नीत्वा सा च तां पर्यपालयत्
రాజును వశపరచినవారై ఆమె తన మందిరానికి చేరింది. రాణిని వెంట తీసుకొని అతడు ఆమెను అప్పగించగా, రాణి ఆమెను సంరక్షించింది.
Verse 43
इति ते कथितं वत्स त्वया पृष्टं च यद्वचः । गोपनीयं गोपनीयं गोपनीयं प्रयत्नतः
ఓ వత్సా, నీవు అడిగిన ఉపదేశాన్ని నేను నీకు చెప్పితిని. దీనిని మహా ప్రయత్నంతో రహస్యంగా—రహస్యంగా—రహస్యంగా దాచుము.
Verse 44
सूत उवाच । य इदं शृणुयाद्भक्त्या चतुर्वर्गफलप्रदम् । सर्वपापविनिर्मुक्तश्चांतेयातिहरेर्गृहम्
సూతుడు పలికెను—భక్తితో దీనిని వినువాడు, ఇది ధర్మ-అర్థ-కామ-మోక్షముల ఫలప్రదము; అతడు సమస్త పాపముల నుండి విముక్తుడై చివరికి హరి ధామమునకు చేరును.