Gaṇeśa Mantra-vidhi: Mahāgaṇapati Gāyatrī, Vakratuṇḍa Mantra, Nyāsa, Homa, Āvaraṇa-pūjā, and Caturthī Vrata

Verse 1

श्रीसनत्कुमार उवाच । अथ वक्ष्ये गणेशस्य मंत्रान्सर्वेष्टदायकान् । यान्समाराध्य विप्रेंद्र साधको भुक्तिमुक्तिमान् ॥ १ ॥

శ్రీ సనత్కుమారుడు పలికెను—ఇప్పుడు గణేశుని సర్వ ఇష్టాలను ప్రసాదించే మంత్రాలను చెప్పుదును; ఓ విప్రేంద్రా, వాటిని సమారాధించగా సాధకుడు భుక్తి మరియు ముక్తి రెండింటినీ పొందును.

Verse 2

अव्ययो विष्णुवनिता शंभुस्त्री मीनकेतनः । स्मृतिर्मांसेंदुमन्वाढ्या सा पुनश्चंद्रशेखरा ॥ २ ॥

ఆయన అవ్యయుడు; విష్ణువనిత (విష్ణుప్రియ)యు; శంభుపత్నియు; మీనకేతనుడుగా చిహ్నితుడు; పవిత్ర స్మృతిస్వరూపుడు; దేహమూ చంద్రుడుతో అలంకృతుడు; మరల చంద్రశేఖరుడే।

Verse 3

ङेतो गणपतिस्तोयं भुजंगो वरदेति च । सर्वांते जनमुञ्चार्य ततो मे वशमानय ॥ ३ ॥

‘ఙేతో’, ‘గణపతి’, ‘తోయం’, ‘భుజంగ’, ‘వరద’—ఈ పదాలను పలికి; చివరలో ఆ వ్యక్తి పేరును ఉచ్చరించి, ‘అతడు/ఆమెను నా వశంలోకి తేడు’ అని జపించాలి।

Verse 4

वह्निः प्रियांतो मंत्रोऽयष्टाविंशतिवर्णवान् । गणकोऽस्य मुनिश्छंदो गायत्री वियुदादिका ॥ ४ ॥

ఈ మంత్రం ‘వహ్ని’ పదంతో ప్రారంభమై ‘ప్రియా’తో ముగుస్తుంది; ఇది ఇరవై ఎనిమిది అక్షరాలది. దీని ఋషి గణకుడు, ఛందస్సు గాయత్రీ, దేవత వియుత్-ఆదిక (విద్యుత్తత్త్వ)ము।

Verse 5

गणेशो देवता बीजं षष्टशक्तिस्तदादिका । श्रीमन्महागणपतिप्रीतये विनियोगकः ॥ ५ ॥

దేవత గణేశుడు; బీజం ‘షష్టిశక్తి’తో కూడి, దానికి సంబంధించిన అంగాలతో చెప్పబడింది. ఈ వినియోగం శ్రీమన్ మహాగణపతిని ప్రసన్నం చేయుటకై।

Verse 6

ऋषिं शिरसि वक्रे तु छन्दश्च हृदि देवताम् । गुह्ये बीजं पदोः शक्तिं न्यसेत्साधकसत्तमः ॥ ६ ॥

ఉత్తమ సాధకుడు న్యాసం చేయాలి—ఋషిని శిరస్సుపై, ఛందస్సును ముఖంలో, దేవతను హృదయంలో, బీజాన్ని గుహ్యప్రదేశంలో, శక్తిని పాదాలపై స్థాపించాలి।

Verse 7

षड्दीर्घाढ्येन बीजेन यं च बीजादिना पुनः । षङंगानि न्यसेदस्य जातियुक्तानि मंत्रवित् ॥ ७ ॥

మంత్రవేత్త సాధకుడు ఆరు దీర్ఘస్వరాలతో యుక్తమైన బీజమంత్రంతో షడంగన్యాసం చేయాలి; మరల ‘యం’ ఆదిబీజంతోనూ చేయాలి. ఈ విధంగా జాతియుక్తమైన ఆరు అంగాలను విధిగా స్థాపించాలి.

Verse 8

शैवी षडंगमुद्राय न्यस्तव्या हि षडंगके । गामाद्यं चैव भूर्लोकं नाभ्यंतं पादयोर्न्यसेत् ॥ ८ ॥

షడంగాలపై శైవీ షడంగముద్రను న్యాసంగా తప్పక స్థాపించాలి. అలాగే ‘గామ్’తో ప్రారంభమయ్యే భూర్లోకాన్ని నాభి ప్రాంతం నుండి పాదాల వరకు న్యసించాలి.

Verse 9

गीमाद्यं च भुवर्लोकं कंठांतं नाभितो न्यसेत् । स्वर्लोकं चैव गूमाद्यं कंठदिमस्तकावधि ॥ ९ ॥

‘గీమ్’తో ప్రారంభమయ్యే భువర్లోకాన్ని నాభి నుండి కంఠాంతం వరకు న్యసించాలి. అలాగే ‘గూమ్’తో ప్రారంభమయ్యే స్వర్లోకాన్ని కంఠం నుండి శిరోమణి వరకు న్యసించాలి.

Verse 10

व्यापकं मूलमन्त्रेण न्यासोऽयं भुवनाभिधः । मूलमंत्रं समुञ्चार्य मातृकावर्णमीरयेत् ॥ १० ॥

మూలమంత్రంతో చేయబడే ఈ వ్యాపక న్యాసం ‘భువన’ న్యాసమని పిలువబడుతుంది. ముందుగా మూలమంత్రాన్ని ఉచ్చరించి, తరువాత మాత్రికా వర్ణాలను జపించాలి.

Verse 11

तदंतेऽपि च मूलं स्यान्नमोंऽतं मातृकास्थले । क्षांतं विन्यस्य मूलेन व्यापकं रचयेत्सुधीः ॥ ११ ॥

అదాని చివరలో కూడా మూలబీజాన్ని న్యసించాలి; మాత్రికా స్థానంలో ‘నమోం’ అంతాన్ని విన్యసించాలి. ‘క్షాం’ను మూలంతో కలిసి స్థాపించి, వివేకి వ్యాపక న్యాసాన్ని నిర్వహించాలి.

Verse 12

वर्णन्या सोऽयमाख्यातः पदन्यासस्तथोच्यते । पञ्चत्रिबाणवह्नींदुचंद्राक्षिनिगमैः क्रमात् ॥ १२ ॥

ఇదే ‘వర్ణన్యాసం’ అని ప్రసిద్ధి; ఇదే ‘పదన్యాసం’ అని కూడా అంటారు. ఐదు, మూడు, బాణాలు, అగ్ని, ఇందు, చంద్ర, నేత్రాలు, నిగమాలు అనే సంప్రదాయ సంఖ్యాసంకేతాల క్రమానుసారం దీనిని చేయవలెను।

Verse 13

विभक्तैर्मूलगायत्र्या हृदंतैरष्टभिः पदैः । भालदेशे मुखे कण्ठे हृदि नाभ्यूरुजानुषु ॥ १३ ॥

మూల గాయత్రీలో ‘హృత్’తో ముగియు ఎనిమిది విభక్త పదాలతో న్యాసం చేయాలి—నుదుటి ప్రాంతం, ముఖం, కంఠం, హృదయం, నాభి, తొడలు మరియు మోకాళ్లపై।

Verse 14

पादयोश्चैव विन्यस्य मूलने व्यापकं चरेत् । वदेत्तत्पुरुषायांते विद्महेति पदं ततः ॥ १४ ॥

పాదాలపై కూడా న్యాసం చేసి, తరువాత మూలస్థానంలో వ్యాపక న్యాసం చేయాలి. తత్పురుష మంత్రాంతంలో ఆపై ‘విద్మహే’ అనే పదాన్ని ఉచ్చరించాలి।

Verse 15

वक्रतुंडाय शब्दांते धीमहीति समीरयेत् । तन्नो दंतिः प्रचोवर्णा दयादिति वदेत्पुनः ॥ १५ ॥

‘వక్రతుండాయ’ అనే పదాంతంలో ‘ధీమహి’ అని ఉచ్చరించాలి. తరువాత మళ్లీ—‘తన్నో దంతిః ప్రచోవర్ణా దయాత్’ అని పలకాలి; అర్థం: దంతియైన, ప్రకాశవర్ణుడైన ఆయన కరుణచేసి మమ్మల్ని ప్రేరేపించుగాక।

Verse 16

एषोक्ता मूलगायत्री सर्वसिद्धिप्रदायिनी । एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेदेवं हृदंबुजे ॥ १६ ॥

ఇది ప్రకటించబడిన మూల గాయత్రీ; ఇది సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదించేది. ఈ విధంగా న్యాసవిధిని చేసి, హృదయకమలంలో ఇలానే ధ్యానించాలి।

Verse 17

उद्यन्मार्तण्डसदृशं लोकस्थित्यंतकारणम् । सशक्तिकं भूषितांगं दंत चक्राद्युदायुधम् ॥ १७ ॥

ఆయన ఉదయించే సూర్యునివలె, లోకస్థితి మరియు లయానికి కారణము. స్వశక్తితో కూడి, దివ్యాభరణాలతో అలంకృత అవయవములు గలవాడు; దంతము, చక్రము మొదలైన ఆయుధములను ఎత్తి ధరించిన ప్రభువును నేను ధ్యానించుచున్నాను।

Verse 18

एवं ध्यात्वा चतुश्चत्वारिंशत्साहस्रसंयुतम् । चतुर्लक्षं जपेन्मंत्रं अष्टद्रव्यैर्दशांशतः ॥ १८ ॥

ఇలా ధ్యానించి, మంత్రాన్ని నాలుగు లక్షల సార్లు, దానికి తోడు నలభై నాలుగు వేలతో కూడి జపించాలి. ఆ సంఖ్యలో దశాంశాన్ని అష్టద్రవ్యాలతో హోమంగా ఆచరించాలి।

Verse 19

जुहुयाद्विधिवन्मंत्री संस्कृते हव्यवाहने । इक्षवः सक्तवो मोचाफलानि चिपिटास्तिलाः ॥ १९ ॥

మంత్రజపం చేసే యాజకుడు విధివిధానంగా సంస్కృత హవ్యవాహన అగ్నిలో హోమం చేయాలి—ఇక్షువు, సక్తువు, అరటిపండ్లు, చిపిటాలు (అటుకులు), నువ్వులు మొదలైనవి ఆహుతులుగా సమర్పించాలి।

Verse 20

मोदका नारिकेलानि लाजा द्रव्याष्टकं स्मृतम् । पीठमाधारशक्त्यादिपरतत्वांतमर्चयेत् ॥ २० ॥

మోదకాలు, నారికేళాలు, లాజాలు (వేపిన బియ్యం) అష్టద్రవ్యాలలో స్మరించబడ్డవి. ఆధారశక్తి నుండి ప్రారంభించి పరతత్త్వాంతం వరకు పీఠాన్ని అర్చించాలి।

Verse 21

षट्कोणांतस्त्रिकोणं च बहिरष्टदलं लिखेत् । भूपुरं तद्बहिः कृत्वा गमेशं तत्र पूजयेत् ॥ २१ ॥

షట్కోణం లోపల త్రికోణాన్ని, దాని వెలుపల అష్టదళ కమలాన్ని గీయాలి. ఆపై వెలుపల భూపురం (చతురస్ర ఆవరణం) నిర్మించి, అక్కడ గమేశుని సమ్యకంగా పూజించాలి।

Verse 22

तीव्राख्या ज्वालिनी नंदा भोगदा कामरूपाणी । अग्रा तेजोवती सत्या नवमी विध्ननाशिनी ॥ २२ ॥

ఆమె తీవ్రా అని పిలువబడుతుంది; ఆమె జ్వాలినీ—దీప్త జ్వాల; ఆమె నందా—ఆనందదాయిని. ఆమె భోగదా, ఇష్టరూపధారిణి కామరూపిణీ. ఆమె అగ్రా, తేజోవతి, సత్యస్వరూపిణి, నవమి మరియు విఘ్ననాశిని.

Verse 23

सर्वादिशक्तिकमलासनाय हृदयांतिकः । पीठमंत्रोऽयमेतेन दद्यादासनमुत्तमम् ॥ २३ ॥

ఇది పీఠమంత్రం: సర్వాది శక్తులతో యుక్తుడై కమలాసనుడైన ప్రభువుకు—హృదయాంతరంలో నివసించువాడికి—ఈ మంత్రంతో ఉత్తమ ఆసనం సమర్పించాలి.

Verse 24

तत्रावाह्य गणाधीशं मध्ये सम्पूज्य यत्नतः । विकोणबाह्ये पूर्वादिचतुर्दिक्ष्वर्चयेत्क्रमात् ॥ २४ ॥

అక్కడ గణాధీశుడైన గణేశుని ఆవాహన చేసి, మధ్యలో శ్రద్ధతో సంపూర్ణ పూజ చేయాలి; తరువాత బాహ్య పరివేష్టనంలో తూర్పు మొదలుకొని నాలుగు దిక్కులలో క్రమంగా అర్చన చేయాలి.

Verse 25

श्रियं श्रियः पतिं चैव गौरीं गौरी पतिं तथा । रतिं रतिपतिं पाश्चान्महीपूर्व च पोत्रिणम् ॥ २५ ॥

తదుపరి శ్రీ (లక్ష్మీ) మరియు శ్రీపతి (విష్ణువు), గౌరీ మరియు గౌరీపతి (శివుడు), రతి మరియు రతిపతి (కామదేవుడు), అలాగే ఆదిలో భూమి మరియు ఆమెను పైకి ఎత్తిన పోత్రి వరాహుని కూడా భక్తితో ఆవాహన చేయాలి.

Verse 26

क्रमादिल्ववटाश्वत्थप्रियगूनामधोऽर्चयेत् । रमा पद्मद्वयकरा शंखचक्रधरो हरिः ॥ २६ ॥

క్రమంగా బిల్వ, వట, అశ్వత్థ, ప్రియగు వృక్షాల క్రింద అర్చన చేయాలి. అక్కడ రమను రెండు చేతుల్లో రెండు పద్మాలు ధరించినదిగా, హరిని శంఖచక్రధారిగా ధ్యానించాలి.

Verse 27

गौरी पाशांकुशधरा टंकशूलधरो हरः । रतिः पद्मकरा पुष्पबाणचापधरः स्मरः ॥ २७ ॥

గౌరీ పాశము, అంకుశము ధరించును; హరుడు (శివుడు) టంకము, త్రిశూలము ధరించును. రతి పద్మము ధరించును; స్మరుడు (కాముడు) పుష్పబాణములు, ధనుస్సు ధరించును.

Verse 28

शूकव्रीह्यग्रहस्ता भूः पोत्री चक्रगदाधरः । देवाग्रे पूजयेल्लक्ष्मीसहितं तु विनायकम् ॥ २८ ॥

భూదేవిని శూకము, వ్రీహి (వరి) కంకులు చేతబట్టి ఉన్నట్లు చిత్రించాలి; పోత్రీ (యజ్ఞపాత్రి)ని కూడా చూపాలి; చక్ర-గదాధారి ప్రభువు (విష్ణువు)ను స్థాపించాలి. దేవుల ముందర లక్ష్మీతో కూడిన వినాయకుని పూజించాలి.

Verse 29

पूजयेत्षट्सु कोणेषु ह्यामोदाद्यान्प्रियायुतान् । आमोदं सिद्धिसंयुक्तमग्रतः परिपूजयेत् ॥ २९ ॥

ఆరు కోణములలో ఆమోదాది దేవతలను వారి ప్రియ సహచరీలతో కూడి పూజించాలి. అనంతరం ముందుగా సిద్ధితో సంయుక్తమైన ఆమోదుని విశేషంగా పరిపూజించాలి.

Verse 30

प्रमोदं चाग्निकोणे तु समृद्धिसहितं यजेत् । ईशकोणे यजेत्कीर्तिसंयुतं सुमुखं तथा ॥ ३० ॥

అగ్నికోణములో (ఆగ్నేయంలో) సమృద్ధితో కూడిన ప్రమోదుని పూజించాలి. ఈశానకోణములో (ఉత్తర-తూర్పు) కీర్తితో సంయుక్తమైన సుముఖుని కూడా పూజించాలి.

Verse 31

वारुणे मदनावत्या संयुतं दुर्मुखं यजेत् । यजेन्नैर्ऋत्यकोणे तु विघ्नं मदद्रवायुतम् ॥ ३१ ॥

వారుణ దిశలో మదనావతితో కూడిన దుర్ముఖుని పూజించాలి. నైరృతికోణములో (దక్షిణ-పడమర) మదద్రవాతో కూడిన విఘ్నుని పూజించాలి.

Verse 32

द्राविण्या विघ्नकर्तारं वायुकोणे समर्चयेत् । पाशांकुशाभयकरांस्तरुणार्कसमप्रभान् ॥ ३२ ॥

ద్రావిణీ అనే మంత్ర/అర్పణంతో వాయుకోణంలో (వాయవ్య దిక్కు) విఘ్నహర్తను విధిగా సమర్చించాలి. ఆయన ఉదయసూర్యసమ కాంతితో ప్రకాశించి, చేతుల్లో పాశం, అంకుశం, అభయముద్రను ధరించియుంటాడు।

Verse 33

कपोलविगलद्दानगंधलुब्धा लिशोभितान् । षट्कोणोभयपार्श्वे तु शंखपद्मनिभौ क्रमात् ॥ ३३ ॥

కపోలాల నుండి జారే దానరస సువాసనకు లుబ్ధమైన తేనెటీగలతో అవి శోభించాలి. అలాగే షట్కోణం యొక్క రెండు పక్కలలో క్రమంగా శంఖం, పద్మం వంటి రూపాలను స్థాపించాలి।

Verse 34

सहितौ निजशक्तिभ्यां ध्यात्वा पूर्ववदर्चयेत् । केशरेषु षडंगानि पत्रेष्वष्टौ तु मातरः ॥ ३४ ॥

తమ తమ శక్తులతో కూడిన ఆ రెండు దేవతలను ధ్యానించి, ముందువిధంగా ఆరాధించాలి. కేశరాలపై షడంగాలను, రేకులపై అష్టమాతృకలను స్థాపించాలి।

Verse 35

इन्द्राद्यानपि वज्ज्रादीन्पूजयेद्धरणीगृहे । एवमाराध्य विघ्नेशं साधयेत्स्वमनोरथान् ॥ ३५ ॥

ధరణీగృహంలో (పవిత్ర భూమి-స్థలంలో) ఇంద్రాది దేవతలను, అలాగే వజ్రాది దివ్యాయుధ-చిహ్నాలను కూడా పూజించాలి. ఈ విధంగా విఘ్నేశుని ఆరాధించి తన మనోరథాలను సిద్ధి చేసుకొనును।

Verse 36

चतुश्चत्वारिंशताढ्यं चतुः शतमतंद्रितः । तर्पयेदंबुभिः शुद्धैर्गजास्यं दिनशः सुधीः ॥ ३६ ॥

వివేకవంతుడు ప్రతిదినం అలసట లేకుండా, శుద్ధ జలంతో గజాస్యుడు (గణేశుడు)కు తర్పణం చేయాలి—నలభై నాలుగు దినాల వరకు, మొత్తం నాలుగు వందల తర్పణాలు పూర్తిచేయాలి।

Verse 37

पद्मैस्तु वशयेद्भूपांस्तत्पत्नीश्चोत्पलैस्तथा । कुमुदैर्मंत्रिणोऽश्वत्थसमिद्भिर्वाडवाञ्शुभैः ॥ ३७ ॥

పద్మపుష్పాలతో రాజులను వశపరచగలరు; అలాగే నీలోత్పలాలతో వారి రాణులను. కుముదపుష్పాలతో మంత్రులను, శుభమైన అశ్వత్థ సమిధలతో కులీన స్త్రీలను వశపరచగలరు।

Verse 38

उदुंम्बरोत्थैर्नृपतीन्वैश्यान्प्लक्षसमुद्भवैः । वटोद्भवैः समिद्भिश्च वशयेदंतिमान्बुधः ॥ ३८ ॥

ఉదుంబర వృక్ష సమిధలతో బుద్ధిమంతుడు రాజులను వశపరచగలడు; ప్లక్ష సమిధలతో వైశ్యులను; వట (మర్రి) సమిధలతో అతి నీచ వర్గాన్నికూడా అదుపులోకి తెచ్చగలడు।

Verse 39

आज्येन श्रियमाप्नोति स्वर्णाप्तिर्मधुना भवेत् । गोदुग्धेन गवां लाभो दध्ना सर्वसमृद्धिमान् ॥ ३९ ॥

నెయ్యి ఆహుతితో శ్రీ-సంపద లభిస్తుంది; తేనె ఆహుతితో స్వర్ణప్రాప్తి కలుగుతుంది. గోపాల దుగ్ధ ఆహుతితో గోవుల లాభం, దధి ఆహుతితో సమస్త సమృద్ధి సిద్ధిస్తుంది।

Verse 40

अन्नाप्तिरन्नहोमेन समिद्भिर्वेतसां जलम् । वासांसि लभते हुत्वा कुसुंभकुसुमैः शुभैः ॥ ४० ॥

అన్నహోమం చేయడం వల్ల అన్నప్రాప్తి కలుగుతుంది; వేతస (విల్లో) సమిధలతో జలప్రాప్తి కలుగుతుంది. శుభమైన కుసుంభ పుష్పాలను ఆహుతి ఇస్తే వస్త్రాలు లభిస్తాయి।

Verse 41

अथ सर्वेष्टदं वक्ष्ये चतुरावृत्तितर्पणम् । मूलेनादौ चतुर्वारं प्रत्येकं च प्रतर्पयेत् ॥ ४१ ॥

ఇప్పుడు సమస్త ఇష్టఫలాలను ప్రసాదించే చతురావృత్తి తర్పణాన్ని వివరిస్తాను. ఆరంభంలో మూలమంత్రంతో నాలుగు సార్లు తర్పణం చేసి, తరువాత ప్రతి ఆహ్వానితుని విడివిడిగా తృప్తిపరచాలి।

Verse 42

पूर्वमंत्राक्षरैर्मंत्रैः स्वाहांतैश्च चतुश्चतुः । मूलमंत्रैश्चतुर्वारपूर्वकं संप्रतर्प्य च ॥ ४२ ॥

పూర్వమంత్రాక్షరాలతో ఏర్పడిన ‘స్వాహా’ాంత మంత్రాలతో ప్రతి ఒక్కదాన్ని నాలుగుసార్లు తర్పణ చేయాలి; అనంతరం మూలమంత్రాన్ని నాలుగు జపములు ముందుగా చేసి మళ్లీ తర్పణ చేయాలి।

Verse 43

मिथुनादींस्ततः पश्चात्पूर्ववत्संप्रतर्पयेत् । देवेन सहितां शक्तिं शक्त्या च सहितं तु तम् ॥ ४३ ॥

ఆపై మిథునాది సమూహాలను కూడా పూర్వవిధంగా తర్పణ చేయాలి—దేవునితో కూడిన శక్తిని, అలాగే శక్తితో కూడిన ఆ దేవునిని కూడా।

Verse 44

एवंच षड्विंशतिधा मिथुनानि भवंति हि । स्वनामाद्यर्णबीजानि तानि सन्तर्पयेत्क्रमात् ॥ ४४ ॥

ఇలా నిజంగా మిథునాలు ఇరవై ఆరు విధాలుగా ఉంటాయి. తమ తమ నామంతో ప్రారంభమయ్యే వర్ణబీజాలతో వాటిని క్రమంగా సంతర్పణ (పోషణ-తృప్తి) చేయాలి।

Verse 45

भवेत्संभूय सचतुश्चत्वारिंशञ्चतुः शतम् । एवं संतप्य तत्पश्चात्पूर्ववत्सोपचारकैः ॥ ४५ ॥

అన్నిటిని కలిపితే అది నూట నలభై నాలుగు అవుతుంది. ఈ విధంగా సంస్కార/సంతాపన చేసి, ఆపై పూర్వవిధంగా ఉపచారాలతో తదుపరి కర్మను చేయాలి।

Verse 46

सर्वाभीष्टं च संप्रार्थ्य प्रणम्योद्वासयेत्सुधीः । भाद्रकृष्णचतुर्थ्यादिप्रतिमासमतंद्रितः ॥ ४६ ॥

సర్వాభీష్ట ఫలసిద్ధిని ప్రార్థించి, నమస్కరించి, వివేకి సాధకుడు విధివిధానంగా ఉద్వాసన (సమాప్తి/విసర్జన) చేయాలి; అలాగే భాద్రపద కృష్ణ చతుర్థి మొదలుకొని ప్రతి నెల నిర్లక్ష్యం లేకుండా ఈ అనుష్ఠానాన్ని ఆచరించాలి।

Verse 47

आरभ्यार्कोदयं मंत्री यावच्चंद्रोदयो भवेत् । तावन्नोपविशेद्भूमौ जितवाविस्थरमानसः ॥ ४७ ॥

సూర్యోదయం మొదలుకొని చంద్రోదయం వరకు మంత్రసాధకుడు నిరావరణ భూమిపై కూర్చోకూడదు; మనస్సు బాహ్య విహారం, విస్తరణను జయించి స్థిరచిత్తుడై ఉండాలి।

Verse 48

ततश्चंद्रोदये मन्त्री पूजयेद्गणनायकम् । पूर्वोक्तविधिना सम्यङ्नानापुष्पोपहारकैः ॥ ४८ ॥

తర్వాత చంద్రోదయ సమయంలో, ముందుగా చెప్పిన విధానానుసారం, వివిధ పుష్పోపహారాలతో మంత్రికుడు (అనుష్ఠాత) గణనాయకుడు (గణేశుడు)ను సమ్యక్‌గా పూజించాలి।

Verse 49

एकविंशतिसंख्याकान्मोदकांश्च निवेदयेत् । तदग्रे प्रजपेन्मन्त्रमष्टोत्तरसहस्रकम् ॥ ४९ ॥

ఇరవై ఒక మోదకాలను నైవేద్యంగా సమర్పించాలి; ఆ నైవేద్యం ముందర మంత్రాన్ని వెయ్యి ఎనిమిది సార్లు జపించాలి।

Verse 50

ततः कर्पूरकाश्मीररक्तपुष्पैः सचन्दनैः । अर्ध्यं दद्यात्तु मूलांते ङेते गणपतिं ततः ॥ ५० ॥

తర్వాత కర్పూరం, కుంకుమపువ్వు (కేశరం), ఎర్ర పుష్పాలు, చందనం తో మూలభాగంలో అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి; అనంతరం నమస్కరించి గణపతిని పూజించాలి।

Verse 51

इदमर्ध्यं कल्पयामि हृदंतोऽर्ध्यमनुर्मतः । स्तुत्वा नत्वा विसृज्याथ यजेच्चंद्रमसं पुनः ॥ ५१ ॥

“హృదయపూర్వకంగా, సంప్రదాయం ఆమోదించిన విధంగా ఈ అర్ఘ్యాన్ని నేను సిద్ధం చేస్తున్నాను।” అని స్తుతించి నమస్కరించి అర్ఘ్యాన్ని విడిచిపెట్టి, తరువాత మళ్లీ చంద్రుని పూజించాలి।

Verse 52

अर्ध्यं दद्याञ्चतुर्वारं पूजयित्वा गुरुं ततः । निवेदितेषु विप्राय दद्यादर्धांश्च मोदकान् ॥ ५२ ॥

గురువును విధిగా పూజించి నాలుగు సార్లు అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి. నైవేద్యం నివేదించిన తరువాత బ్రాహ్మణునికి మోదకాలలో సగం భాగాలను దానం చేయాలి.

Verse 53

स्वयमर्द्धान्प्रभुंजीत ब्रह्मचारी जितेंद्रियः । एवं व्रतं यः कुरुते सम्यक्संवत्सरावधि ॥ ५३ ॥

బ్రహ్మచారిగా, ఇంద్రియజయంతో, తాను కేవలం అర్ధమాత్రమే భుజించాలి. ఈ విధంగా ఒక సంవత్సరం కాలం సరిగా ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించేవాడు అభీష్ట ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 54

पुत्रान्पौत्रान्सुखं वित्तमारोग्यं लभते नरः । सूर्योदयादशक्तश्चेदस्तमारभ्य मंत्रवित् ॥ ५४ ॥

మనిషి పుత్రులు, పౌత్రులు, సుఖం, ధనం, ఆరోగ్యం పొందుతాడు. మంత్రవేత్త సూర్యోదయం నుండి ప్రారంభించలేకపోతే, సూర్యాస్తమయం నుండి ప్రారంభించాలి.

Verse 55

चंद्रोदयांतं पूर्वोक्तविधिना व्रतमाचरेत् । एवं कृतेऽपि पूर्वोक्तं फलमाप्नोति निश्चितम् ॥ ५५ ॥

ముందుగా చెప్పిన విధానాన్ని అనుసరించి చంద్రోదయం వరకు వ్రతాన్ని ఆచరించాలి. ఈ విధంగా చేసినప్పటికీ, ముందుగా చెప్పిన ఫలాన్ని నిశ్చయంగా పొందుతాడు.

Verse 56

गणिशप्रतिमां दंतिदंतेन कपिनापि वा । गजभग्रेन निंबेन सितार्केंणाथवा पुनः ॥ ५६ ॥

గణేశ ప్రతిమను ఏనుగు దంతంతో, లేదా కపి (వానరుడు) చేత కూడా; లేదా ఏనుగులోంచి విరిగిన దంతఖండంతో; లేదా వేపకట్టుతో, లేదా తెల్లని అర్కశిలతో కూడా తయారు చేయవచ్చు.

Verse 57

कृत्वा तस्यां समावाह्य प्राणस्थापनपूर्वकम् । अभ्यर्च्य विधिवन्मन्त्री राहुग्रस्ते निशाकरे ॥ ५७ ॥

దానిని సిద్ధం చేసి, ముందుగా ప్రాణస్థాపన కర్మను నిర్వహించి, మంత్రజ్ఞుడైన పురోహితుడు అందులో దేవతను ఆవాహన చేయాలి. రాహుగ్రస్త చంద్రుడు (గ్రహణ సమయంలో) ఉన్నప్పుడు విధివిధానంగా పూజ చేయాలి.

Verse 58

स्पृष्ट्रा चैव निरहारस्तां शिखायां समुद्वहन् । द्यूते विवादे समरे व्यवहारे जयं लभेत् ॥ ५८ ॥

దానిని స్పర్శించి ఉపవాసంగా ఉండి, ఆ శిఖను యథావిధిగా ధరించినవాడు జూదంలో, వివాదంలో, యుద్ధంలో, మరియు లోకవ్యవహారాల్లో జయాన్ని పొందుతాడు.

Verse 59

बीजं वराहो बिंद्धाढ्यौ मन्विंद्वान्नौ कलौ ततः । स्मृतिर्मांसेंदुमन्वाग्रा कर्णोच्छिष्टगणे वदेत् ॥ ५९ ॥

‘కర్ణోచ్ఛిష్ట-గణం’లో స్మరణార్థంగా ఈ క్రమాన్ని పలకాలి— “బీజం, వరాహం, బింధ-ఆఢ్య, మను-ఇందు-అన్నం, తరువాత కలి; స్మృతి, మాంసం, ఇందు, మను, అగ్ర (శ్రేష్ఠం).”

Verse 60

बकः सदीर्घपवनो महायक्षाय यं बलिः । बलिमंत्रोऽयमाख्यातो न चेद्वर्णोऽखिलेष्टदः ॥ ६० ॥

“బకః సదీర్ఘపవనః”— ఇది మహాయక్షునికి అర్పించే బలి. దీనిని బలి-మంత్రంగా ప్రకటించారు; అక్షర/ఉచ్చారణ లోపమైతే ఇది సమస్త ఇష్టఫలాలను ఇవ్వదు.

Verse 61

प्रणवो भुवनेशानीस्वबीजांते नवार्णकः । हस्तीति च पिशाचीति लिखेञ्चैवाग्रिंसुंदरी ॥ ६१ ॥

ప్రణవం (ఓం)తో ప్రారంభమై భువనేశానీ స్వబీజంతో ముగిసే ఈ నవాక్షరి మంత్రం. దీనిని “హస్తీ”, “పిశాచీ” అనే పదాలతో పాటు, “అగ్రిం-సుందరీ”తో కూడ రాయాలి.

Verse 62

नवार्णोऽयं समुद्दिष्टो भजतां सर्वसिद्धिदः । पदैः सर्वेण मंत्रेण पञ्चांगानि प्रकल्पयेत् ॥ ६२ ॥

ఈ నవర్న మంత్రం విధివిధానంగా ఉపదేశించబడింది; భజించే వారికి ఇది సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది. మంత్రంలోని అన్ని పదాలతో దీని పంచాంగాలను విధిగా నిర్మించాలి.

Verse 63

अन्यत्सर्वं समानं स्यात्पूर्वमंत्रेण नारद । अथाभिधास्ये विधिवद्वक्रतुंडमनुत्तमम् ॥ ६३ ॥

ఓ నారదా, మిగతా అన్నీ పూర్వ మంత్రంలాగానే చేయాలి. ఇప్పుడు నేను విధివిధానంగా అనుత్తమ వక్రతుండ ప్రభువును వివరిస్తాను.

Verse 64

तोयं विधिर्वह्नियुक्तकर्णेंद्वाढ्यो हरिस्तथा । सदीर्घो दारको वायुर्वर्मांतोऽयं रसार्णकः ॥ ६४ ॥

‘తోయ’ అనేది ‘విధి’ (బ్రహ్మ/విధానం)గానూ చెప్పబడుతుంది. ‘వహ్ని’ కర్ణ–ఇందు యుక్తమై విభూషితమవుతుంది; ‘హరి’ కూడా అలాగే. ‘వాయు’ దీర్ఘమైనది, ‘దారక’ శిశువు. ఇది ‘వర్మ’తో ముగిసి ‘రసార్ణక’—రససముద్రం—అని చెప్పబడుతుంది.

Verse 65

भार्गवोऽस्य मुनिश्छन्दोऽनुष्टुब्देवो गणाधिपः । वक्रतुण्डाभिधो बीजं वं शक्तिः कवचं पुनः ॥ ६५ ॥

ఈ మంత్రానికి ఋషి భార్గవుడు, ఛందస్సు అనుష్టుప్, దేవత గణాధిపుడు (గణేశుడు). ‘వక్రతుండ’ బీజం, ‘వం’ శక్తి, అలాగే మళ్లీ ఇదే కవచం.

Verse 66

तारदृन्मध्यगैर्मंत्रवर्णैश्चंद्रविभूषितैः । कृत्वा षडंगमन्त्रार्णान्भ्रूमध्ये च गले हृदि ॥ ६६ ॥

తార మరియు దృన్ మధ్యనున్న, చంద్రతత్త్వంతో అలంకృతమైన మంత్రవర్ణాలతో ఆ మంత్రాక్షరాల షడంగ న్యాసం చేయాలి; భ్రూమధ్యంలో, కంఠంలో, హృదయంలో స్థాపించాలి.

Verse 67

नामौ लिंगे पदे न्यस्याखिलेन व्यापकं चरेत् । उद्यदर्कद्युतिं हस्तैः पाशांकुशवराभयान् ॥ ६७ ॥

లింగమునూ పాదములపైనూ రెండు నామముల న్యాసము చేసి, అనంతరం సర్వవ్యాపక ధ్యానమును ఆచరించాలి. ఉదయసూర్య కాంతివలె ప్రకాశించే దేవుని ధ్యానించాలి—చేతులలో పాశము, అంకుశము, వరముద్ర, అభయముద్ర ధరించినవాడిగా।

Verse 68

दधतं गजवक्त्रं च रक्तभूषांबरं भजेत् । ध्यात्वैवं प्रजपेत्तर्कलक्षं द्रव्यैर्दशांशतः ॥ ६८ ॥

గజవక్త్రము ధరించి, ఎర్రని ఆభరణములు మరియు వస్త్రములతో అలంకృతుడైన దేవుని భజించి ఆరాధించాలి. ఈ విధంగా ధ్యానించి లక్ష జపము చేయాలి; తగిన ద్రవ్యములతో దశాంశమును హోమముగా అర్పించాలి।

Verse 69

अष्टभिर्जुहुयात्पीठे तीव्रादिसहितेऽर्चयेत् । मूर्तिं मूर्तेन संकल्प्य तस्यामावाह्य पूजयेत् ॥ ६९ ॥

పీಠముపై ఎనిమిది సార్లు ఆహుతులు సమర్పించి, తీవ్రాది (మంత్ర/క్రియ)లతో కూడి అర్చన చేయాలి. దేవమూర్తిని సాకారంగా మనసులో సంకల్పించి, అందులో ఆవాహన చేసి పూజించాలి।

Verse 70

षट्कोणेषु षडंगानि पत्रेष्वष्टौ तु शक्तयः । यजेद्विद्यां विधात्रीं च भोगदां विप्रघातिनीम् ॥ ७० ॥

షట్కోణములలో షడంగములను, కమలదళములపై ఎనిమిది శక్తులను స్థాపించాలి. భోగములను ప్రసాదించి, శత్రుబలమును సంహరించే విద్యా—విధాత్రీ—ని యజించాలి।

Verse 71

निधिप्रदीपां पापघ्नीं पुण्यां पश्चाच्छशिप्रभाम् । दलाग्रेषु वक्रतुंड एकदंष्ट्रमहोदरौ ॥ ७१ ॥

తర్వాత నిధిప్రదీపా—పాపనాశిని, పుణ్యప్రదాయిని—ని, ఆపై శశిప్రభా (చంద్రకాంతి)ని ధ్యానించి స్థాపించాలి. దళాగ్రాలలో వక్రతుండ, ఏకదంష్ట్ర, మహోదరులను స్థాపించి స్మరించాలి।

Verse 72

गजास्यलंबोदरकौ विकटौ विध्नराट् तथा । धूम्रवर्णस्ततो बाह्ये लोकेशान्हेतिसंयुतान् ॥ ७२ ॥

ఆయన గజాస్యుడు, లంబోదరుడు, వికటుడు, అలాగే విఘ్నాలపై అధిపతి ‘విధ్నరాట్’ అని ప్రసిద్ధుడు. తరువాత బాహ్యలోకంలో ఆయన ధూమ్రవర్ణుడై, లోకపాలకులు మరియు వారి ఆయుధాలతో అనుబంధమై ఉంటాడు.

Verse 73

एवमावरणैरिष्ट्वा पञ्चभिर्गणनायकम् । साधंयेदखिलान्कामान्वक्रतुंड प्रंसादतः ॥ ७३ ॥

ఇలా ఐదు ‘ఆవరణ’ాలతో గణనాయకుని ఆరాధించినవాడు, వక్రతుండ ప్రభువు కృపవల్ల సమస్త కోరికలను సిద్ధి చేసుకుంటాడు.

Verse 74

लब्ध्वा गुरुमुखान्मंत्रं दीक्षासंस्कारपूर्वकम् । ब्रह्मचारी हविष्याशी सत्यवाक् च जितेंद्रियः ॥ ७४ ॥

గురుముఖం నుండి దీక్షా-సంస్కారాలతో మంత్రాన్ని పొందినవాడు బ్రహ్మచారిగా ఉండాలి—హవిష్యాహారం చేయాలి, సత్యం పలకాలి, ఇంద్రియాలను జయించాలి.

Verse 75

जपेदर्कसहस्रं तु षण्मासं होमसंयुतम् । दारिद्य्रं तु पराभूय जायते धनदोपमः ॥ ७५ ॥

ఆరు నెలలు హోమంతో కూడి అర్కసహస్ర జపం చేస్తే, దారిద్ర్యాన్ని జయించి సాధకుడు ధనదుడు (కుబేరుడు) వంటి సంపన్నుడవుతాడు.

Verse 76

चतुर्थ्यादि चतुर्थ्यंतं जपेदयुतमादरात् । अष्टोत्तरशतं नित्यं हुत्वा प्राग्वत्फलं लभेत् ॥ ७६ ॥

చతుర్థి నుండి తదుపరి చతుర్థి వరకు భక్తితో పదివేల జపం చేయాలి. అలాగే ప్రతిరోజు 108 ఆహుతులు సమర్పిస్తే, ముందుగా చెప్పిన ఫలమే లభిస్తుంది.

Verse 77

पक्षयोरुभयोर्मंत्री चतुर्थ्यां जुहुयाच्छतम् । अपूपैर्वत्सरे स स्यात्समृद्धेः परमं पदम् ॥ ७७ ॥

శుక్ల, కృష్ణ—రెండు పక్షాల చతుర్థీనాడు మంత్రసాధకుడు అపూపాలతో శత ఆహుతులు హోమంలో సమర్పించాలి. ఒక సంవత్సరంలోనే అతడు సమృద్ధి యొక్క పరమ స్థితిని పొందును.

Verse 78

अङ्गारकचतुर्थ्यां तु देवमिष्ट्वा विधानतः । हविषा पा यसान्नेन नैवेद्यं परिकल्पयेत् ॥ ७८ ॥

అంగారక చతుర్థీనాడు విధానప్రకారం దేవుని ఆరాధించి, హవిస్ మరియు పాయసం (పాయసాన్నం)తో నైవేద్యాన్ని సిద్ధం చేయాలి.

Verse 79

ततो गुरुं समभ्यंर्त्य भोजयेद्विधिवत्सुधीः । निवेदितेन जुहुयात्सहरस्रं विधिवद्वसौ ॥ ७९ ॥

తర్వాత గురువును భక్తితో సమీపించి పూజించి, విధిప్రకారం భోజనం చేయించాలి. అర్పించిన నైవేద్య ద్రవ్యంతోనే అగ్నిలో విధివిధానంగా వెయ్యి ఆహుతులు సమర్పించాలి.

Verse 80

एवं संवत्सरं कृत्वा महतीं श्रियमाप्नुयात् । अथान्यत्साधनं वक्ष्ये लोकानां हितकाम्यया ॥ ८० ॥

ఇలా ఒక సంవత్సరం ఆచరించినవాడు మహత్తర శ్రీ (సమృద్ధి)ని పొందును. ఇక ప్రజల హితాన్ని కోరుతూ నేను మరొక సాధనాన్ని వివరిస్తాను.

Verse 81

इष्ट्वा गणेशं पृथुकैः पायसापूपमोदकः । नानाफलैस्ततोमंत्री हरिद्रामथ सैन्धवम् ॥ ८१ ॥

పృథుకలు (అటుకులు), పాయసం, అపూపాలు, మోదకాలు మరియు నానా ఫలాలతో గణేశుని పూజించి, తరువాత మంత్రవేత్త హరిద్ర (పసుపు) మరియు సైంధవం (రాతి ఉప్పు) అర్పించాలి.

Verse 82

वचां निष्कार्द्धभागं च तदर्द्धं वा मनुं जपेत् । विशोध्य चूर्णं प्रसृतौ गवां मूत्रे विनिक्षिपेत् ॥ ८२ ॥

వచాను అర్ధ నిష్క ప్రమాణంగా, లేదా దాని అర్ధంలో తీసుకొని మంత్రజపం చేయాలి. తరువాత దానిని శుద్ధి చేసి సన్నని చూర్ణం చేసి, ఆ చూర్ణం రెండు ప్రసృతి పరిమాణం గోమూత్రంలో వేయాలి.

Verse 83

सहस्रकृत्वो मनुना मंत्रयित्वा प्रयत्नतः । स्नातामृतुदिने शुद्धां शुक्लांबरधरां शुभाम् ॥ ८३ ॥

నియత మంత్రంతో శ్రద్ధగా వెయ్యిసార్లు అభిమంత్రించి, ఋతుదినంలో స్నానం చేసిన, శుద్ధమైన, తెల్ల వస్త్రాలు ధరించిన ఆ శుభస్త్రీని (సిద్ధం/స్థిరం) చేయాలి.

Verse 84

देवस्य पुरतः स्थाप्य पाययेदौषधं सुधीः । सर्वलक्षणसंपन्नं वंध्यापि लभते सुतम् ॥ ८४ ॥

ఆమెను దేవుని సమక్షంలో నిలిపి, జ్ఞాని ఆ ఔషధాన్ని త్రాగించాలి. అప్పుడు వంధ్య స్త్రీకూడా సమస్త శుభలక్షణాలతో కూడిన కుమారుణ్ని పొందుతుంది.

Verse 85

अथान्यत्संप्रवक्ष्यामि रहस्यं परमाद्भुतम् । गोचर्ममात्रां धरणीमुपलिप्य प्रयत्नतः ॥ ८५ ॥

ఇప్పుడు నేను మరొక పరమాద్భుతమైన రహస్యాన్ని చెబుతున్నాను. శ్రద్ధగా గోచర్మ పరిమాణమంత భూమిని లేపి సిద్ధం చేయాలి.

Verse 86

विकीर्य धान्यप्रकरैस्तत्र संस्थापयेद्धटम् । शुद्धोदकेन संपूर्य तस्योपरि निधापयेत् ॥ ८६ ॥

అక్కడ ధాన్యపు కుప్పలను చల్లివేసి, మధ్యలో ఒక ఘటాన్ని స్థాపించాలి. దానిని శుద్ధజలంతో నింపి, తరువాత దాని మీద (నిర్దిష్ట వస్తువు) ఉంచాలి.

Verse 87

कपिलाज्येन संपूर्णं शरावं नूतनं शुभम् । षडष्टाक्षरमंत्राभ्यां दीपमारोपयेच्छुभम् ॥ ८७ ॥

కపిలాఘృతంతో నిండిన కొత్త శుభ శరావాన్ని తీసుకొని, షడక్షర మరియు అష్టాక్షర మంత్రాలను జపిస్తూ శుభదీపాన్ని స్థాపించాలి।

Verse 88

दीपे देवं समावाह्य गंधपुष्पादिभिर्यजेत् । स्नातां कुमारीमथवा कुमारं पूजयेत्सुधीः ॥ ८८ ॥

దీపంలో దేవుని ఆవాహన చేసి గంధం, పుష్పాలు మొదలైనవాటితో పూజించాలి। తరువాత స్నానం చేసిన కన్యను లేదా కుమారుని జ్ఞాని భక్తితో పూజించాలి।

Verse 89

दीपस्य पुरतः स्थाप्यध्यात्वा देवं जपेन्मनुम् । प्रदीपे स्थापिते पश्येद्द्विजरूपं गणेश्वरम् ॥ ८९ ॥

దీపం ముందు (వస్తువును) ఉంచి దేవుని ధ్యానించి మంత్రాన్ని జపించాలి। దీపం స్థాపించబడిన తరువాత ద్విజరూపంలో గణేశ్వరుని దర్శించాలి।

Verse 90

पृष्टस्ततः संपदि वा नष्टं चैवाप्यनागतम् । सकलं प्रवदेदेवं कुमारी वा कुमारकः ॥ ९० ॥

తరువాత సంపద గురించి, పోయిన విషయమై, లేదా రాబోయే కాలం గురించి అడిగితే, కన్య లేదా కుమారుడు ఈ విధంగా అన్నిటినీ చెప్పాలి।

Verse 91

षडक्षरो हृदंतश्चेद्भवेदष्टाक्षरो मनुः । अन्येऽपि मंत्रा देवर्षे सन्ति तंत्रे गणेशितुः ॥ ९१ ॥

షడక్షర మంత్రానికి చివర ‘హృద్’ బీజం చేరితే అది అష్టాక్షర మంత్రంగా మారుతుంది। ఓ దేవర్షీ, గణేశ తంత్రంలో ఇతర మంత్రాలు కూడా ఉన్నాయి।

Verse 92

किंत्वत्र यन्न साध्यं स्यात्र्रिषु लोकेषु साधकैः । अष्टविंशरसार्णाभ्यां तन्न पश्येदपि क्वचित् ॥ ९२ ॥

కానీ ఇక్కడ మూడు లోకాలలో సిద్ధ సాధకులకు అసాధ్యమయ్యే లక్ష్యం ఏది? ఈ ఇరవై ఎనిమిది ‘రస’ మరియు ‘అర్ణ’ తత్త్వాల వల్ల ఎక్కడా ఏదీ అప్రాప్యం కాదు।

Verse 93

एतद्गणेशमंत्राणां विधानं ते मयोदितम् । शठेभ्यः परशिष्येभ्यो वंचकेभ्योऽपि मा वद ॥ ९३ ॥

గణేశ మంత్రాల విధానాన్ని నేను నీకు చెప్పాను. కపటులకు, ఇతరుల శిష్యులకు, మోసగాళ్లకూ దీనిని చెప్పకుము।

Verse 94

एवं यो भजते देवं गणेशंसर्वसिद्धिदम् । प्राप्येह सकलान्भोगनिंते मुक्तिपदं व्रजेत् ॥ ९४ ॥

ఈ విధంగా సర్వసిద్ధిదాత దేవుడు గణేశుని భజించే వాడు, ఇహలోకంలో సమస్త భోగాలను పొందీ, చివరికి ముక్తిపదాన్ని చేరుతాడు।