Yuga-Dharma Framework, Kali-Yuga Diagnosis, and the Hari-Nāma Remedy (Transition to Vedānta Inquiry)

Verse 1

नारद उवाच । आख्यातं भवता सर्वं मुने तत्त्वार्थ कोविद । इदानीं श्रोतुमिच्छामि युगानां स्थितिलक्षणम् ॥ १ ॥

నారదుడు పలికెను— ఓ మునీ, తత్త్వార్థకోవిదా! మీరు సమస్తమును వివరించారు. ఇప్పుడు యుగముల స్థితి-లక్షణములను (కాలప్రమాణమును) వినదలచితిని.

Verse 2

सनक उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ मुने लोकोपकारक । युगधर्मान्प्रबक्ष्यामि सर्वलोकोपकारकान् ॥ २ ॥

సనకుడు పలికెను— సాధు, సాధు! ఓ మహాప్రాజ్ఞ మునీ, లోకోపకారకా! ఇప్పుడు సమస్త లోకాల హితకరమైన యుగధర్మములను నేను ప్రవచించెదను.

Verse 3

धर्मो विवृद्धिमायाति काले कस्मिंस्चिदुत्तम । तथा विनासमायाति धर्म्म एव महीतले ॥ ३ ॥

హే ఉత్తమా! కొన్ని కాలములలో ధర్మము వృద్ధి చెంది వికసించును; అలాగే భూమిమీద ధర్మమే క్షీణించి వినాశమునకు చేరును.

Verse 4

कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुर्युगम् । दिव्यैर्द्वादशभिर्ज्ञेयं वत्सरैस्तत्र सत्तम ॥ ४ ॥

కృత, త్రేతా, ద్వాపర, కలి— ఇవే నాలుగు కలసి చతుర్యుగము. హే సత్తమా! దీని ప్రమాణము పన్నెండు దివ్య సంవత్సరములని తెలుసుకొనుము.

Verse 5

संध्यासन्ध्यांशयुक्तानि युगानि सदृशानि वै । कालतो वेदितव्यानि इत्युक्तं तत्त्वादर्शिभिः ॥ ५ ॥

యుగములు సంధ్యా-సంధ్యాంశములతో యుక్తమై నిర్మాణములో సమానములు; వాటిని కాలప్రమాణమునుబట్టి గ్రహించవలెనని తత్త్వదర్శులు ప్రకటించారు.

Verse 6

आद्ये कृतयुगं प्राहुस्ततस्त्रेताविधानकम् । ततश्च द्वापरं प्राहुः कलिमंत्यं विदुः क्रमात् ॥ ६ ॥

మొదట కృత (సత్య) యుగమని చెబుతారు; ఆ తరువాత తన విధానంతో త్రేతా యుగం. తరువాత ద్వాపరమని పేర్కొంటారు; క్రమంగా చివరగా కలియుగమే అంత్యమని తెలుసుకుంటారు।

Verse 7

देवदानवगंधर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः । नासन्कृतयुगे विप्र सर्वे देवसमाः स्मृताः ॥ ७ ॥

హే విప్రా! కృతయుగంలో దేవులు, దానవులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, పన్నగులు (సర్పాలు) అనే భేదాలు లేవు; అందరూ దేవసములుగా స్మరించబడ్డారు।

Verse 8

सर्वे हृष्टाश्च धर्मिष्टा न तत्र क्रयविक्रयौ । वेदानां च विभागश्च न युगे कृतसंज्ञके ॥ ८ ॥

కృత అనే యుగంలో అందరూ ఆనందంగా ధర్మనిష్ఠులై ఉండేవారు; అక్కడ కొనుగోలు-అమ్మకాలు లేవు, వేదాల విభాగమూ లేదు।

Verse 9

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राः स्वाचारतत्पराः । सदा नारायणपरास्तपोध्यानपरायणाः ॥ ९ ॥

బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు—తమ తమ ఆచారంలో నిమగ్నులై—ఎల్లప్పుడూ నారాయణపరులై, తపస్సులో రతులై, ధ్యానంలో పరాయణులై ఉండేవారు।

Verse 10

कामादिदोषनिर्मुक्ताः शमादिगुणतत्पराः । धर्मसाधनचित्ताश्च गतासूया अदांभिकाः ॥ १० ॥

వారు కామాది దోషాల నుండి విముక్తులు, శమాది గుణాలలో నిమగ్నులు, ధర్మసాధనంలో మనస్సు నిలిపినవారు, అసూయలేని వారు, దంభరహితులు।

Verse 11

सत्यवाक्यरताः सर्वे चतुराश्रमधर्मिणः । वेदाध्ययनसंपन्नाः सर्वशास्त्रविचक्षणाः ॥ ११ ॥

వారందరూ సత్యవాక్యమునందు రతులై, చతురాశ్రమధర్మమున స్థిరులై; వేదాధ్యయనసంపన్నులై, సమస్త శాస్త్రాలలో విచక్షణులై ఉన్నారు।

Verse 12

चतुराश्रमयुक्तेन कर्मणा कालयोनिना । अकामफलसंयोगाः प्रयांति परमां गतिम् ॥ १२ ॥

చతురాశ్రమములతో యుక్తమై, కాలక్రమముచే రూపుదిద్దుకున్న కర్మద్వారా—కామనాజన్య ఫలసంబంధములేని వారు పరమగతిని పొందుదురు।

Verse 13

नारायणः कृतयुगे शुक्लवर्णः सुनिर्मलः । त्रेताधर्मान्प्रवक्ष्यामि श्रृणुष्व सुसमाहितः ॥ १३ ॥

కృతయుగమున నారాయణుడు శ్వేతవర్ణుడై పరమ నిర్మలుడై ఉన్నాడు. ఇప్పుడు నేను త్రేతాయుగ ధర్మములను చెప్పుదును—సుసమాహితమనస్సుతో వినుము.

Verse 14

धर्मः पांडुरतां याति त्रेतायां मुनिसत्तम । हरिस्तु रक्तातां याति किंचित्क्लेशान्विता जनाः ॥ १४ ॥

ఓ మునిశ్రేష్ఠా! త్రేతాయుగమున ధర్మము పాండురమై (క్షీణమై) పోవును; హరి కొంత రక్తాభ వర్ణమును ధరించును; ప్రజలు కూడా కొంత క్లేశముతో యుక్తులగుదురు।

Verse 15

क्रियायोगरताः सर्वे यज्ञकर्मसु निष्टिताः । सत्यव्रता ध्यानपराः सदाध्यानपरायणाः ॥ १५ ॥

వారందరూ క్రియాయోగమునందు రతులై, యజ్ఞకర్మలయందు నిష్ఠితులై; సత్యవ్రతులై, ధ్యానమున తత్పరులై, సదా ధ్యానపరాయణులై ఉన్నారు।

Verse 16

द्विपादो वर्तते धर्मो द्वापरे च मुनीश्वर । हरिः पीतत्वमायाति वेदश्चापि विभज्यते ॥ १६ ॥

హే మునీశ్వరా, ద్వాపరయుగంలో ధర్మం రెండు పాదాలపై నిలుస్తుంది; హరి పీతవర్ణాన్ని ధరించును, వేదమును కూడా విభజించుదురు।

Verse 17

असत्यनिरताश्चापि केचित्तत्र द्विजोत्तमाः । ब्राह्मणाद्याश्च वर्णाः स्युः केचिद्रागादिदुर्गुणाः ॥ १७ ॥

హే ద్విజోత్తమా, అక్కడ కొందరు అసత్యంలో ఆసక్తులై ఉంటారు; బ్రాహ్మణాది వర్ణాలలోనూ కొందరు రాగాది దుర్గుణాలతో కలుషితులవుతారు।

Verse 18

केचित्स्वर्गापवर्गार्थं विप्रयज्ञान्प्रकुर्वते । केचिद्धनादिकामाश्च केचित्कल्मषचेतसः ॥ १८ ॥

కొంతమంది స్వర్గం లేదా అపవర్గం (మోక్షం) కోసం విప్రయజ్ఞాలను నిర్వహిస్తారు; కొంతమంది ధనాది కోరికతో, మరికొందరు పాపకలుషిత చిత్తంతో అశుద్ధ భావంతో చేస్తారు।

Verse 19

धर्माधर्मौ समौ स्यातां द्वापरे विप्रसत्तम । अधर्मस्य प्रभावेण क्षीयंते च प्रजास्तथा ॥ १९ ॥

హే విప్రసత్తమా, ద్వాపరయుగంలో ధర్మాధర్మాలు సమానంగా నిలుస్తాయి; అధర్మ ప్రభావంతో ప్రజలు కూడా అలాగే క్షీణిస్తారు।

Verse 20

अल्पायुषो भविष्यंति केचिञ्चापि मुनीश्वर । केचित्पुण्यरतान् दृष्ट्वा असूयां विप्र कुर्वते ॥ २० ॥

హే మునీశ్వరా, కొందరు అల్పాయుష్కులుగా ఉంటారు; హే విప్రా, కొందరు పుణ్యరతులను చూసి అసూయపడి దోషాలను వెదుకుతారు।

Verse 21

कलिस्थितिं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व समाहितः । धर्मः कलियुगे प्राप्ते पादेनैकेन वर्तते ॥ २१ ॥

కలియుగ స్థితిని నేను వివరిస్తాను—నీవు సమాహితచిత్తంతో వినుము. కలి వచ్చినప్పుడు ధర్మము ఒక్క పాదముతో (చతుర్థాంశముతో) మాత్రమే నిలుచును॥

Verse 22

तामसं युगमासाद्य हरिः कृष्णत्वमेति च । यः कश्चिदपि धर्मात्मा यज्ञाचारान्करोति च ॥ २२ ॥

తామస యుగము (కలి) వచ్చినప్పుడు హరి నిజముగా కృష్ణత్వమును పొందును. ఏ ధర్మాత్ముడైన యజ్ఞాచారములను ఆచరించునో, వాడు ధర్మములో స్థిరుడగును॥

Verse 23

यः कश्चिदपि पुण्यात्मा क्रियायोगरतो भवेत् । नरं धर्मरतं दृष्ट्वा सर्वेऽसूयां प्रकुर्वते ॥ २३ ॥

ఎవడైన పుణ్యాత్ముడు క్రియాయోగములో నిమగ్నుడై ఉన్నా, ధర్మరతుడైన మనిషిని చూచి అందరూ అసూయతో దోషారోపణ చేస్తారు॥

Verse 24

व्रताचाराः प्रणश्यंति ज्ञानयज्ञादयस्तथा । उपद्रवा भविष्यंति ह्यधर्मस्य प्रवतनात् ॥ २४ ॥

అధర్మము వ్యాపించుటవలన వ్రతాచారములు నశించును; జ్ఞానయజ్ఞములు మొదలైనవి కూడా క్షీణించును, మరియు ఉపద్రవములు, విపత్తులు కలుగును॥

Verse 25

असूयानिरताः सर्वे दंभाचारपरायणाः । प्रजाश्चाल्पायुषः सर्वा भविष्यंति कलौ युगे ॥ २५ ॥

కలియుగములో అందరూ అసూయలో నిమగ్నులై దంభాచారమునకు పరాయణులగుదురు; సమస్త ప్రజలు అల్పాయుష్కులగుదురు॥

Verse 26

नारद उवाच । युगधर्माः समाख्यातास्त्वया संक्षेपतो मुने । कलिं विस्तरतो ब्रूहि त्वं हि धर्मविदां वरः ॥ २६ ॥

నారదుడు పలికెను—హే మునివరా, మీరు యుగధర్మాలను సంక్షేపంగా వివరించారు. ఇప్పుడు కలియుగాన్ని విస్తారంగా చెప్పండి; మీరు ధర్మవిదులలో శ్రేష్ఠులు.

Verse 27

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चमुनिसत्तम । किमाहाराः किमाचाराः भविष्यंति कलौ युगे ॥ २७ ॥

హే మునిశ్రేష్ఠా, కలియుగంలో బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు ఏ విధమైన ఆహారం తీసుకుంటారు? ఏ విధమైన ఆచారాన్ని అనుసరిస్తారు?

Verse 28

सनक उवाच । श्रृणुष्व मुनिशार्दूल सर्वलोकोपकारक । कलिधर्मान्प्रवक्ष्यामि विस्तरेण यथातथम् ॥ २८ ॥

సనకుడు పలికెను—హే మునిశార్దూలా, సమస్త లోకాల హితకరా, విను. కలియుగ ధర్మాలను యథాతథంగా విస్తారంగా నేను వివరించెదను.

Verse 29

सर्वे धर्मा विनश्यंति कृष्णे कृष्णत्वमागते । तस्मात्कलिर्महाघोरः सर्वपातकसंकरः ॥ २९ ॥

శ్రీకృష్ణుడు స్వధామానికి వెళ్లినప్పుడు సమస్త ధర్మాలు క్షీణిస్తాయి. అందుచేత కలి మహాఘోరుడు, అన్ని పాపాల సంకరాన్ని కలిగించేవాడు.

Verse 30

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा धर्मपराङ्मुखाः । घोरे कलियुगे प्राप्ते द्विजा वेदपराङ्मुखाः ॥ ३० ॥

భయంకరమైన కలియుగం వచ్చినప్పుడు బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు ధర్మం నుండి విముఖులవుతారు; ద్విజులు వేదం నుండీ విముఖులవుతారు.

Verse 31

व्याजधर्मरताः सर्वे असूयानिरतास्तथा । वृथाहंकारदुष्टाश्च सत्यहीनाश्च पंडिताः ॥ ३१ ॥

అందరూ వ్యాజధర్మంలో ఆసక్తులై, దోషాన్వేషణలో నిమగ్నులవుతారు. వ్యర్థ అహంకారంతో కలుషితులై, ‘పండితులు’ అనిపించుకున్నా సత్యహీనులవుతారు।

Verse 32

अहमेवाधिक इति सर्वेऽपि विवदंति च । अधर्मलोलुपाः सर्वे तथा वैतंहिका नराः ॥ ३२ ॥

అందరూ “నేనే శ్రేష్ఠుడు” అని చెప్పుకుంటూ వాదిస్తారు. వారు అందరూ అధర్మానికి లోభులు; అలాంటి మనుష్యులు కపటులు, పాఖండులూ అవుతారు।

Verse 33

अतः स्वल्पायुषः सर्वे भविष्यंति कलौ युगे । अल्पायुष्ट्वान्मनुष्याणां न विद्याग्रहणं द्विज ॥ ३३ ॥

అందువల్ల కలియుగంలో అందరూ స్వల్పాయుష్కులవుతారు. ఓ ద్విజా! మనుష్యుల అల్పాయుష్యము వల్ల పవిత్ర విద్యను సమ్యకంగా గ్రహించడం కష్టం అవుతుంది।

Verse 34

विद्याग्रहणशून्यत्वादधर्मो वर्तते पुनः । युत्क्रमेण प्रजाः सर्वा म्रियंते पापतत्पराः ॥ ३४ ॥

విద్యను గ్రహించకపోవడం వల్ల అధర్మం మళ్లీ పెరుగుతుంది. ఆపై క్రమంగా పాపంలో ఆసక్తులై సమస్త ప్రజలు నశిస్తారు।

Verse 35

ब्राह्मणाद्यास्तथा वर्णाः संकीर्यंते परस्परम् । कामक्रोधपरा मूढा वृथासंतापपीडिताः ॥ ३५ ॥

బ్రాహ్మణాది వర్ణాలు పరస్పరం కలసి సంకరమవుతాయి. కామక్రోధాలకు లోబడి మూర్ఖులు వ్యర్థమైన తాపంతో బాధపడతారు।

Verse 36

शूद्रतुल्या भविष्यंति सर्वे वर्णा कलौ युगे । उत्तमा नीचतां यांति नीचाश्चोत्तमतां तथा ॥ ३६ ॥

కలియుగంలో అన్ని వర్ణాలవారు శూద్రసమానులైపోతారు; ఉత్తములు నీచస్థితికి దిగజారుతారు, నీచులు కూడా ఉన్నతస్థితికి చేరుతారు।

Verse 37

राजनो द्रव्यनिरतास्तथा ह्यन्यायवर्त्तिनः । पीडयंति प्रजाश्चैव करैरत्यर्थयोजितैः ॥ ३७ ॥

రాజులు ధనాసక్తులై అన్యాయమార్గంలో నడిచి, అత్యధిక పన్నులు విధించి ప్రజలను పీడిస్తారు।

Verse 38

शववाहाभविष्यंति शूद्राणां च द्विजातयः । धर्मस्त्रीष्वपि गच्छंति पतयो जारधर्मिणः ॥ ३८ ॥

రాబోయే కాలంలో శూద్రుల కోసం ద్విజులు శవవాహకులవుతారు; ధర్మం స్త్రీలలో నిలుస్తుంది, భర్తలు జారులవలె ప్రవర్తిస్తారు।

Verse 39

द्विषंति पितरं पुत्रा भर्तारं च स्त्रियोऽखिलाः । परिस्त्रीनिरतः सर्वे परद्रव्यपरायणाः ॥ ३९ ॥

కుమారులు తండ్రిని ద్వేషిస్తారు, సమస్త స్త్రీలు భర్తలను తృణీకరిస్తారు; అందరూ పరస్త్రీలపై ఆసక్తితో, పరధనంపై లాలసతో ఉంటారు।

Verse 40

मत्स्यामिषेण जीवंति दुहंतश्चाप्यजीविकाम् । घोरे कलियुगे विप्र सर्वे पापरता जनाः ॥ ४० ॥

ఓ విప్రా! ఈ ఘోర కలియుగంలో ప్రజలు చేపలు, మాంసంతో జీవిస్తారు; పశువులను దోచి (పాలు దోచి) కూడా జీవిక సాగిస్తారు; అందరూ పాపరతులవుతారు।

Verse 41

सतामसूयानिरतां उपहासं प्रकुर्वते । सरित्तीरेषु कुद्दालैर्वापयिष्यंति चौषधीः ॥ ४१ ॥

వారు సజ్జనులపై అసూయలో మునిగి వారిని పరిహసిస్తారు; నదీ తీరాల్లో కుదాళాలతో తవ్వి ఔషధ మొక్కలను నాటుతారు।

Verse 42

पृथ्वी निष्फलतां याति बीजं पुष्पं विनश्यति । वेश्यालावंयशीलेषु स्पृहा कुर्वंति योषितः ॥ ४२ ॥

భూమి నిష్ఫలమవుతుంది, విత్తనమూ పుష్పమూ నశిస్తాయి; స్త్రీలు వేశ్యల సౌందర్యం, నడవడికల పట్ల ఆశపడతారు।

Verse 43

धर्मविक्रयिणो विप्राः स्त्रियश्च भगविक्रयाः । वेदविक्रयकाश्चान्ये शूद्राचाररता द्विजाः ॥ ४३ ॥

బ్రాహ్మణులు ధర్మాన్ని అమ్మేవారవుతారు; స్త్రీలు దేహవిక్రయానికి దిగుతారు; మరికొందరు వేదాన్ని అమ్ముతారు; ద్విజులు శూద్రాచారంలో రమిస్తారు।

Verse 44

साधूनां विधवानां च वित्तान्यपहरंति च । न व्रतानि चरिष्यन्ति ब्राह्मणा द्रव्यलोलुपाः ॥ ४४ ॥

వారు సాధువులూ విధవలూ అయిన వారి ధనాన్ని కూడా అపహరిస్తారు; ధనలోభి బ్రాహ్మణులు వ్రతాలను ఆచరించరు।

Verse 45

धर्माचारं परित्यज्य वृथावादैर्विषज्जिताः । द्विजाः कुर्वंति दंभार्थं पितृश्राद्धादिकाः क्रियाः ॥ ४५ ॥

ధర్మాచారాన్ని విడిచి, వ్యర్థ వాక్యాలతో కలుషితులై, కొందరు ద్విజులు కేవలం దంభం-ప్రదర్శన కోసం పితృశ్రాద్ధాది కర్మలు చేస్తారు।

Verse 46

अपात्रेष्वेव दानानि प्रयच्छंति नराधमाः । दुग्धलोभनिमित्तेन गोषु प्रीतिं च कुर्वते ॥ ४६ ॥

నరాధములు అపాత్రులకే దానమిచ్చెదరు; పాలలోభం కారణంగా గోవులపై ప్రేమను చూపుదురు।

Verse 47

न कुर्वंति तथा विप्राः स्नानशौचादिकाः क्रियाः । अपात्रेष्वेव दानानि प्रयच्छंति नराधमाः ॥ ४७ ॥

అటువంటి బ్రాహ్మణులు స్నాన-శౌచాది విధిక్రియలు చేయరు; నరాధములు అపాత్రులకే దానమిచ్చెదరు।

Verse 48

साधुनिंदापराश्चैव विप्रनिंदापरास्तथा । न कस्यापि मनो विप्र विष्णुभक्तिपरं भवेत् ॥ ४८ ॥

హే బ్రాహ్మణా! సాధువులను నిందించడంలో మునిగినవారు, అలాగే బ్రాహ్మణులను నిందించడంలో ఆసక్తులైనవారు—వారి మనస్సు ఎవరిదీ విష్ణుభక్తికి మొగ్గదు।

Verse 49

यज्विनश्च द्विजानैव धनार्थराजकिंकराः । ताडयंति द्विजान्दुष्टाः कृष्णे कृष्णत्वमागते ॥ ४९ ॥

శ్రీకృష్ణుడు తన శ్యామస్వరూపంతో అవతరించినప్పుడు, ధనలోభి రాజసేవక దుష్టులు యజ్ఞకర్తలైన ద్విజ బ్రాహ్మణులనుకూడా కొట్టుదురు।

Verse 50

दानहीना नराः सर्वे घोरे कलियुगे मुने । प्रतिग्रहं प्रकुर्वंति पतितानामपि द्विजाः ॥ ५० ॥

హే మునీ! ఘోర కలియుగంలో సమస్త జనులు దానరహితులవుతారు; ద్విజులు కూడా పతితుల నుండికూడా దానాన్ని స్వీకరిస్తారు।

Verse 51

कलेः प्रथमपादेऽपि विंनिंदंति हरिं नराः । युगान्ते च हरेर्नाम नैवकश्चिद्वदिष्यति ॥ ५१ ॥

కలియుగపు మొదటి పాదంలోనూ మనుష్యులు హరిని నిందిస్తారు; యుగాంతంలో హరి నామమును కూడా ఎవరూ పలకరు।

Verse 52

शूद्रस्त्रीसंगनिरता विधवासंगलोलुपाः । शूद्रान्नभोगनिरता भविष्यंति कलौ द्विजाः ॥ ५२ ॥

కలియుగంలో ద్విజులు శూద్రస్త్రీల సంగానికి ఆసక్తులై, విధవల సంగానికి లోలుపులై, శూద్రుల నుండి వచ్చిన అన్నభోగంలో నిమగ్నులవుతారు।

Verse 53

विहाय वेदसन्मार्गं कुपथाचारसंगताः । पाषंडाश्चभविशष्यंतिचतुराश्रमनिंदकाः ॥ ५३ ॥

వేదసన్మార్గాన్ని విడిచి కుపథాచారసంగతులై వారు పాషండులై, చతురాశ్రమవ్యవస్థను నిందిస్తారు।

Verse 54

न चद्विजा तिशुश्रूषां कुर्वंति चरणोद्भवाः । द्विजातिधर्मान्गृह्णन्ति पाखण्डलिङ्गिनोऽधमाः ॥ ५४ ॥

చరణోద్భవులు ద్విజులకు శుశ్రూషాసేవ చేయరు; పాషండలింగధారులైన అధములు ద్విజధర్మాలను స్వాధీనం చేసుకుంటారు।

Verse 55

काषायपरिवीताश्च जटिला भस्मधूलिताः । शूद्राधर्मान्प्रवक्ष्यंती कूटयुक्तपरायणाः ॥ ५५ ॥

కాషాయవస్త్రధారులు, జటిలులు, భస్మధూళితో లిప్తులు—కూటయుక్తికి పరాయణులై శూద్రులకు తగిన ధర్మవాదాలను ప్రకటిస్తారు।

Verse 56

द्विजाःस्वाचारमुत्स्सृज्यचपरपाकान्नभोजिनः । भविष्यंतिदुरात्मानः शूद्राः प्रव्रजितास्तथा ॥ ५६ ॥

తమ నియత ఆచారాన్ని విడిచి ద్విజులు ఇతరులు వండిన అన్నం తిని దుర్బుద్ధులవుతారు. అలాగే శూద్రులూ ప్రవ్రజ్యా—సన్యాస జీవనాన్ని ఆశ్రయిస్తారు.

Verse 57

उत्कोचजीविनस्तत्र भविष्यंति कलौ मुने । धर्मटीनास्तु पाषंडा कापाला भिक्षवोऽधमाः ॥ ५७ ॥

ఓ మునీ! కలియుగంలో లంచాలతో జీవించే వారు పుట్టుకొస్తారు; ధర్మవేషధారులైన పాషండులు—కపాలం ధరించిన భిక్షుకులు, నీచ సన్యాసులు—కూడా ఏర్పడతారు.

Verse 58

धर्मविध्वंसशीलानां द्विजानां द्विजसत्तम । शूद्रा धर्मान्प्रवक्ष्यंतिह्यधिरुह्योत्तमासनम् ॥ ५८ ॥

ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! ద్విజులు ధర్మనాశనానికి మొగ్గుచూపినప్పుడు, శూద్రులు అత్యున్నత ఆసనాన్ని అధిరోహించి ధర్మాన్ని ఉపదేశించటం ప్రారంభిస్తారు.

Verse 59

एते चान्येच बहवो नग्नरक्तपटादिकाः । पाषंडाः प्रचारिष्यंति प्रायो वेदविदूषकाः ॥ ५९ ॥

ఇవీ ఇంకా అనేకమంది—నగ్నత్వం, ఎర్ర వస్త్రాలు మొదలైన గుర్తులు ధరించినవారు—పాషండ వర్గాలుగా వ్యాపిస్తారు; ఎక్కువగా వేదాన్ని కలుషితం చేసి వికృతం చేస్తారు.

Verse 60

गीतवादित्रकुशलाः क्षुद्रधर्मसमाश्रयाः । भविष्यंतिकलौ प्रायो धर्मविध्वंसका नराः ॥ ६० ॥

కలియుగంలో ఎక్కువమంది పాటలు పాడటంలో, వాద్యాలు వాయించటంలో నిపుణులై ఉంటారు; కానీ తుచ్ఛమైన, పైపై ధర్మరూపాలను ఆశ్రయించి నిజధర్మాన్ని నాశనం చేసేవారవుతారు.

Verse 61

अल्पद्रव्या वृथालिंगा वृथाहंकारदूषिताः । हर्तारं परवित्तानां भवितारो नराधमाः ॥ ६१ ॥

అల్పసంపద కలిగి, వ్యర్థంగా బాహ్యచిహ్నాలు ధరించి, శూన్య అహంకారంతో కలుషితులైన వారు—అటువంటి నరాధములు పరధనాన్ని హరించే దొంగలవుతారు।

Verse 62

प्रतिग्रहपरा नित्यं जगदुन्मार्गशीलिनः । आत्मस्तुतिपराः सर्वे परनिंदापरास्तथा ॥ ६२ ॥

వారు నిత్యం ప్రతిగ్రహంలో ఆసక్తులు, జగత్తును కుపథంలో నడిపించే స్వభావం కలవారు; అందరూ ఆత్మస్తుతిలో మునిగి, అలాగే పరనిందలోనూ లీనమవుతారు।

Verse 63

विश्वस्तघातिनः क्रूरा दयाधर्मविवर्जिताः । भविष्यंति नरा विप्र कलौ चाधर्मबांधवाः ॥ ६३ ॥

హే విప్రా! కలియుగంలో మనుష్యులు విశ్వసించినవారిని ద్రోహించే వారు, క్రూరులు, దయా-ధర్మరహితులు అవుతారు; అధర్మానికే బంధువులుగా, సహచరులుగా నిలుస్తారు।

Verse 64

परमायुश्च भविता तदा वर्षाणि षोडश । घोरे कलियुगे विप्र पंचवर्षा प्रसूयते ॥ ६४ ॥

అప్పుడు గరిష్ఠ ఆయుష్షు కేవలం పదహారు సంవత్సరాలే. హే విప్రా! భయంకర కలియుగంలో ఐదు సంవత్సరాల బాలిక కూడా ప్రసవిస్తుంది।

Verse 65

सप्तवर्षाष्टवर्षाश्च युवानोऽतः परे जरा । स्वकर्मत्यागिनः सर्वे कृतघ्नाभिन्नवृत्तयः ॥ ६५ ॥

కొంతమంది ఏడు-ఎనిమిది సంవత్సరాలవారు, మరికొందరు యువకులు, ఆపై వెంటనే వృద్ధులు. అందరూ తమ స్వకర్మ-స్వధర్మాన్ని విడిచిపెడతారు; కృతఘ్నులు, చిత్తచంచలమైన విభిన్న ప్రవర్తన కలవారవుతారు।

Verse 66

याचकाश्चद्विजा नित्यं भविष्यंति कलौ युगे । परावमाननिरताः प्रहृष्टाः परवेश्मनि ॥ ६६ ॥

కలియుగంలో నిత్యంగా ద్విజులైనా యాచకులవుతారు. పరులను అవమానించడంలో రతులై, పరగృహాలలోనే హర్షిస్తారు॥

Verse 67

तत्रैव निंदानिरता वृथाविश्रंभिणो जनाः । निदां कुर्वंति सततं पितृमातृसुतेषु च ॥ ६७ ॥

అక్కడే జనులు నిందలో మునిగి, విచక్షణలేక వ్యర్థంగా విశ్వసిస్తారు. తండ్రి, తల్లి, సంతానాలపైనా నిత్యం అపవాదం చేస్తారు॥

Verse 68

वदंति वाचा धर्मांश्च चेतसा पापलोलुपाः । धनविद्यावयोमत्ताः सर्वदुःखपरायणाः ॥ ६८ ॥

వారు నోటితో ధర్మాన్ని పలుకుతారు, కానీ మనసులో పాపానికి లోలుపులై ఉంటారు. ధనం, విద్య, యౌవన మదంతో మత్తులై, అన్ని దుఃఖాలకే పరాయణులవుతారు॥

Verse 69

व्याधितस्करदुर्भिक्षैः पीडिता अतिमांयिनः । प्रपुष्यंति वृथैवामी न विचार्य च दुष्कृतम् ॥ ६९ ॥

రోగం, దొంగలు, క్షామం వల్ల బాధపడినా, అత్యంత మోహగ్రస్తులు వ్యర్థంగా తపిస్తారు; తమ దుష్కృతాలను ఆలోచించరు॥

Verse 70

धर्ममार्गप्रणेतारं तिरस्कुर्वंति पापिनः । धर्मकार्ये रतं चैव वृथाविश्रंभिणो जनाः ॥ ७० ॥

పాపులు ధర్మమార్గాన్ని ప్రవర్తింపజేసినవానిని తృణీకరిస్తారు. అలాగే వ్యర్థ విశ్వాసులు ధర్మకార్యంలో రతుడినీ ఎగతాళి చేస్తారు॥

Verse 71

भविष्यंति कलौ प्राप्ते राजानो म्लेच्छजातयः । शूद्रा भैक्ष्यरताश्चैव तेषां शुश्रूषणे द्विजाः ॥ ७१ ॥

కలియుగం వచ్చినప్పుడు మ్లేచ్ఛజాతి రాజులు ఉద్భవిస్తారు. శూద్రులు భిక్షావృత్తిలో రతులై, ద్విజులు వారి సేవలో నిమగ్నులవుతారు.

Verse 72

न शिष्यो न गुरुः कश्चिन्न पुत्रो न पिता तथा । न भार्या न पतिश्चैव भवितारोऽत्र संकरे ॥ ७२ ॥

ఈ సంశ్లేషణా గందరగోళంలో నిజమైన శిష్యుడు ఉండడు, గురువూ ఉండడు. అలాగే నిజమైన కుమారుడు-తండ్రి, భార్య-భర్త సంబంధాలు నిలవవు.

Verse 73

कलौ गते भविष्यंति धनाढ्या अपि याचकाः । रस विक्रयिणश्चापि भविष्यंति द्विजातयः ॥ ७३ ॥

కలియుగం ముందుకు సాగితే ధనవంతులూ యాచకులవుతారు. ద్విజులూ రస-భోగాలను అమ్మేవారిగా మారుతారు.

Verse 74

धर्मकंचुकसंवीता मुनिवेषधरा द्विजाः । अपण्यविक्रयरता अगम्यागामिनस्तथा ॥ ७४ ॥

ధర్మపు కంచుకంతో కప్పబడి, మునివేషం ధరించిన ద్విజులు—అమ్మకానికి అనర్హమైన వాటి కొనుగోలు-అమ్మకాలలో రమించి, అగమ్య స్త్రీల వద్దకు వెళ్తారు.

Verse 75

वेदनिंदापराश्चैव धर्मशास्त्रविनिंदुकाः । शूद्रवृत्त्यैव जीवंति नरकार्हा द्विजा मुने ॥ ७५ ॥

ఓ మునీ! వేదనిందలో నిమగ్నులై, ధర్మశాస్త్రాలను తృణీకరించి, కేవలం శూద్రవృత్తితో జీవించే ద్విజులు నరకార్హులు.

Verse 76

अनावृष्टभयं प्राप्ता गगनासक्तदृष्टयः । भविष्यंति कलौ मर्त्यासर्वे क्षुद्भयकातराः ॥ ७६ ॥

కలియుగంలో మానవులు అనావృష్టి భయంతో పీడింపబడతారు, వారి చూపు ఆకాశంపైనే నిలిచి ఉంటుంది మరియు అందరూ ఆకలి భయంతో బాధపడతారు.

Verse 77

कंदपर्णफलाहारास्तापंसा इव मानवाः । आत्मानं तारयिष्यंति अनावृष्ट्यातिदुखिताः ॥ ७७ ॥

అనావృష్టి కారణంగా తీవ్ర దుఃఖానికి లోనైన మానవులు, తపస్వుల వలె దుంపలు, ఆకులు మరియు పండ్లను ఆహారంగా తీసుకుంటూ తమను తాము రక్షించుకుంటారు.

Verse 78

कामार्ता ह्रस्वदेहाश्च लुब्धा श्चाधर्मतत्पराः । कलौ सर्वे भविष्यंति स्वल्पभाग्या बहुप्रजाः ॥ ७८ ॥

కలియుగంలో ప్రజలందరూ కామపీడితులు, పొట్టి శరీరం గలవారు, లోభులు మరియు అధర్మపరాయణులు అవుతారు; వారు తక్కువ అదృష్టం కలిగి ఉండి, ఎక్కువ సంతానం కలిగి ఉంటారు.

Verse 79

स्त्रियः स्वपोषणपरा वेश्या लावण्यशीलिकाः । पतिवाक्यमनादृत्य सदान्यगृहतत्पराः ॥ ७९ ॥

స్త్రీలు తమ పోషణలో నిమగ్నమై, వేశ్యల వలె అలంకార ప్రియులై ఉంటారు; భర్త మాటను లెక్కచేయక ఎప్పుడూ ఇతరుల ఇళ్లపై ఆసక్తి చూపుతారు.

Verse 80

दुःशीला दुष्टशीलेषु करिष्यिंति सदा स्पृहाम् । असद्वृत्ता भविष्यंति पुरुषेषु कुलांगनाः ॥ ८० ॥

సత్కులానికి చెందిన స్త్రీలు దుర్మార్గులైన పురుషుల పట్ల ఆసక్తి చూపుతారు; పురుషుల విషయంలో వారు అనుచిత ప్రవర్తన కలిగి ఉంటారు.

Verse 81

चौरादिभयभीताश्च काष्टयंत्राणि कुर्वते । दुर्भिक्षकरपीडाभिरतीवोपद्रुता जनाः ॥ ८१ ॥

దొంగలాది భయంతో వణికిన ప్రజలు రక్షణార్థం కట్టెల యంత్రాలను నిర్మిస్తారు. క్షామం మరియు కరపీడల చేత అత్యంత బాధితులైన ప్రజలు ఘోర దుఃఖంలో పడతారు॥

Verse 82

गोधूमान्नयवान्नाढ्ये देशे यास्यंति दुःखिताः । निधाय हृद्यकर्मणि प्रेरयंति वचः शुभम् ॥ ८२ ॥

దుఃఖితులు గోధుమ అన్నం, యవ అన్నం సమృద్ధిగా ఉన్న దేశానికి వెళ్తారు. హృదయానికి హితమైన కార్యంలో మనస్సు నిలిపి, వారు శుభప్రదమైన ప్రోత్సాహక వాక్యాలు పలుకుతారు॥

Verse 83

स्वकार्यसिद्धिपर्यंतं बंधुतां कुर्वते जनाः । भिक्षवश्चाव मित्रादिस्नेहसंबंधयंत्रिताः ॥ ८३ ॥

ప్రజలు తమ కార్యసిద్ధి వరకు మాత్రమే బంధుత్వాన్ని నిలుపుతారు. భిక్షువులు కూడా మిత్రత్వాది స్నేహసంబంధాల బంధనంలో చిక్కి బద్ధులవుతారు॥

Verse 84

अन्नोपाधिनिमित्तेन शिष्यान्गृह्णंति भिक्षवः ॥ ८४ ॥

అన్నాన్ని నెపంగా చేసుకొని భిక్షువులు శిష్యులను స్వీకరిస్తారు॥

Verse 85

उभाभ्यामथ पाणिभ्यां शिरःकंडूयनं स्त्रियः । कुर्वंत्यो गुरुभर्तॄणामाज्ञामुल्लंघयंति च ॥ ८५ ॥

రెండు చేతులతో తల గోక్కునే స్త్రీలు కూడా పెద్దలూ భర్తల ఆజ్ఞలను అతిక్రమిస్తారు॥

Verse 86

पाषंडालापनिरताः पाषंडजनसंगिनः । यदा द्विजा भविष्यंति तदा वृद्धिं कलिर्व्रजेत् ॥ ८६ ॥

ద్విజులు పాషండులతో సంభాషణలో మునిగి పాషండజనుల సంగతిని ఆశ్రయించినప్పుడు, కలియుగము వృద్ధి పొంది బలపడుతుంది।

Verse 87

यदा प्रजा न यक्ष्यंति न होष्यंति द्विजातयः । तदैव तु कलेर्वृद्धिरनुमेया विचक्षणैः ॥ ८७ ॥

ప్రజలు యజ్ఞాలు చేయకపోయి, ద్విజాతులు పవిత్ర అగ్నులను నిలుపుకోకపోతే, అప్పుడు వివేకులు కలి వృద్ధి నిశ్చయమని గ్రహించాలి।

Verse 88

अधर्मवृद्धिर्भविता बासमृत्युरपि द्विजा । सर्वधर्मेषु नष्टेषु याति निःश्रीकतां जगत् ॥ ८८ ॥

హే ద్విజులారా, అధర్మము పెరుగుతుంది; అకాలమరణమూ సంభవిస్తుంది. సమస్త ధర్మాలు నశించినప్పుడు లోకం శ్రీమంగళరహితమవుతుంది।

Verse 89

एवं कलेः स्वरूपं ते कथितं विप्रसत्तम । हरिभक्तिपरानेष न कलिर्बाधते क्वचित् ॥ ८९ ॥

హే విప్రశ్రేష్ఠా, ఈ విధంగా నీకు కలి స్వరూపం చెప్పబడింది; అయితే హరిభక్తిలో పరాయణులైనవారిని కలి ఎప్పుడూ బాధించదు।

Verse 90

ततः परं कृतयुगे त्रेतायुगे त्रेतायां ध्यानमेव च । द्वापरे यज्ञमेवाहुर्दानमेकं कलौ युगे ॥ ९० ॥

అనంతరం ఇలా ప్రకటిస్తారు: కృతయుగంలో ధ్యానమే ప్రధాన సాధనం, త్రేతాయుగంలో కూడా ధ్యానమే; ద్వాపరయుగంలో యజ్ఞమే ముఖ్యమని, కలియుగంలో దానమే ప్రధాన ధర్మమని।

Verse 91

यत्कृते दशभिर्वर्षैस्त्रेतायां शरदा च यत् । द्वापरे यञ्च मासेन ह्यहोरात्रेण तत्कलौ ॥ ९१ ॥

కృతయుగంలో పది సంవత్సరాల సాధనతో, త్రేతాయుగంలో ఒక శరదృతువుతో, ద్వాపరయుగంలో ఒక నెలతో లభించే ఫలమే—కలియుగంలో ఒక్క అహోరాత్రితోనే లభిస్తుంది।

Verse 92

ध्यायन्कृते जयन्यज्ञैस्त्रेतायां द्वापरेऽर्चयन् । यदाप्नोति तदाप्नोति कलौ संकीर्त्य केशवम् ॥ ९२ ॥

కృతయుగంలో ధ్యానంతో, త్రేతాయుగంలో జయయజ్ఞాలతో, ద్వాపరయుగంలో అర్చనతో ఏ సాధన ఫలితం లభిస్తుందో—అదే కలియుగంలో కేశవుని సంకీర్తన మాత్రముతో లభిస్తుంది।

Verse 93

अहोरात्रं हरेर्नाम कीर्तयंति च ये नराः । कुर्वंति हरिपूजां वा न कलिर्बाधते च तान् ॥ ९३ ॥

ఎవరైతే అహోరాత్రం హరినామ కీర్తన చేస్తారో, లేదా హరిపూజ చేస్తారో—వారిని కలి బాధించదు।

Verse 94

नमो नारायणायेति कीर्तयंति च ये नराः । निष्कामा वा सकामा वा न कलिर्बाधते च तान् ॥ ९४ ॥

ఎవరైతే “నమో నారాయణాయ” అని కీర్తిస్తారో—నిష్కాములైనా సకాములైనా—వారిని కలి బాధించదు।

Verse 95

हरिनामपरा ये तु घोरे कलियुगे द्विज । त एव कृतकृत्याश्च न कलिर्बाधते हि तान् ॥ ९५ ॥

హే ద్విజా! ఈ ఘోర కలియుగంలో హరినామంలో పరాయణులైనవారే కృతకృత్యులు; వారిని కలి బాధించదు।

Verse 96

हरिपूजापरा ये च हरिनामपरायणाः । त एव शिवतुल्याश्च नात्र कार्या विचारणा ॥ ९६ ॥

హరి పూజలో నిమగ్నులై, హరి నామ జపానికి పూర్తిగా పరాయణులైన వారు—వారే శివసమానులు; ఇందులో సందేహం అవసరం లేదు।

Verse 97

समस्तजगदाधारं परमार्थस्वरुपिणम् । घोरे कलियुगे प्राप्ते विष्णुं ध्यायन्न सीदति ॥ ९७ ॥

సమస్త జగత్తుకు ఆధారమైన, పరమార్థ స్వరూపుడైన విష్ణువును ఘోర కలియుగంలో ధ్యానించే వాడు దుఃఖంలో పడడు।

Verse 98

अहो अति सुभाग्यास्ते सकृद्वै केशवार्चकाः । घोरें कलियुगे प्राप्ते सर्वधर्मविवर्जिते ॥ ९८ ॥

అహో! కేశవుని ఒక్కసారి అయినా ఆరాధించే వారు అత్యంత సుభాగ్యులు—ప్రత్యేకించి సర్వధర్మాచరణం విడిచిపెట్టబడిన ఈ ఘోర కలియుగంలో।

Verse 99

न्यूनातिरिक्तदोषाणां कलौ वेदोक्तकर्मणाम् । हरिस्मरणमेवात्र संपूर्णत्वविधायकम् ॥ ९९ ॥

కలియుగంలో వేదోక్త కర్మలు లోపం-అతిశయ దోషాలతో కలుషితమవుతాయి; ఇక్కడ హరి స్మరణమే వాటికి సంపూర్ణతను, ఫలసిద్ధిని కలిగిస్తుంది।

Verse 100

हरे केशव गोविंद वासुदेव जगन्मय । इतीरयंति ये नित्यं नहि तान्बाधते कलिः ॥ १०० ॥

ఎవరు నిత్యం ‘హరే, కేశవ, గోవింద, వాసుదేవ, జగన్మయ’ అని ఉచ్చరిస్తారో, వారిని కలి బాధించలేడు।

Verse 101

शिव शंकर रुद्रेश नीलकंठ त्रिलोचन । इति जल्पंति ये वापि कलिस्तान्नापि बाधते ॥ १ ॥

ఎవరైతే పదేపదే “శివ, శంకర, రుద్రేశ, నీలకంఠ, త్రిలోచన” అని జపిస్తారో, వారిని కలి మరియు కలిదోషాలు ఏమాత్రం బాధించవు।

Verse 102

महादेव विरूपाक्ष गंगाधर मृडाव्यय । इत्थं वदंति ये विप्र ते कृतार्था न संशयः ॥ २ ॥

ఓ విప్రా! ఎవరు “మహాదేవ, విరూపాక్ష, గంగాధర, మృడ, అవ్యయ” అని ఇలా స్తుతిస్తారో, వారు నిస్సందేహంగా కృతార్థులు।

Verse 103

जनार्दन जगन्नात पीतांबरधराच्युत । इति वाप्युञ्चरंतीह न च तेषां कलेर्भयम् ॥ ३ ॥

ఇక్కడ ఎవరు “జనార్దన, జగన్నాథ, పీతాంబరధర అచ్యుత” అనే నామాలను ఉచ్చరిస్తారో, వారికి కలియుగ భయం ఉండదు।

Verse 104

संसारे सुलभाः पुंसां पुत्रदारधनादयः । घोरे कलियुगे विप्र हरिभक्तस्तु दुर्लभा ॥ ४ ॥

సంసారంలో మనుష్యులకు కుమారుడు, భార్య, ధనం మొదలైనవి సులభంగా లభిస్తాయి; కానీ ఈ ఘోర కలియుగంలో, ఓ విప్రా, హరిభక్తుడు నిజంగా దుర్లభుడు।

Verse 105

कर्मश्रद्धाविहीना ये पाषंडा वेदनिंदकाः । अधर्मनिरता नैव नरकार्हा हरिस्मृतेः ॥ ५ ॥

కర్మలో శ్రద్ధలేని పాషండులు, వేదనిందకులు, అధర్మనిరతులు అయినవారైనా—హరిస్మరణ వల్ల నరకార్హులు కారు (విముక్తి పొందుతారు)।

Verse 106

वेदमार्गबहिष्टानां जनानां पापकर्मणाम् । मनः शुद्धिविहीनानां हरिनाम्नैव निष्कृतिः ॥ ६ ॥

వేదమార్గానికి వెలుపల ఉన్న, పాపకర్మలలో నిమగ్నమైన, మనశ్శుద్ధి లేని జనులకు—హరినామమే ఏకైక ప్రాయశ్చిత్తము.

Verse 107

दैवाधीनं जगत्सर्वमिदं स्थावरजंगमम् । यथाप्रेरितमेतेन तथैव कुरुतें द्विज ॥ ७ ॥

ఈ సమస్త జగత్తు—స్థావరమూ జంగమమూ—దైవాధీనమే. ఓ ద్విజా, ఆయన ప్రేరేపించినట్లే జీవులు కార్యం చేస్తారు.

Verse 108

शक्तितः सर्वकर्माणि वेदोक्तानि विधाय च । समर्पयेन्महाविष्णौ नारायणपरायणः ॥ ८ ॥

శక్తి మేరకు వేదోక్తమైన సమస్త కర్మలను ఆచరించి, నారాయణపరాయణుడు వాటన్నిటిని మహావిష్ణువుకు సమర్పించాలి.

Verse 109

समर्पितानि कर्माणि महविष्णौ परात्मनि । संपूर्णतां प्रयांत्येव हरिस्मरणमात्रतः ॥ ९ ॥

పరమాత్మ అయిన మహావిష్ణువుకు సమర్పించిన కర్మలు, హరిస్మరణ మాత్రంతోనే సంపూర్ణతను పొందుతాయి.

Verse 110

हरिभक्तिरतानां च पापबंधो न जायते । अतोऽतिदुर्लभा लोके हरिभक्तिर्दुरात्मनाम् ॥ १० ॥

హరిభక్తిలో నిమగ్నులైన వారికి పాపబంధం జన్మించదు. అందుకే ఈ లోకంలో దురాత్ములకు హరిభక్తి అత్యంత దుర్లభం.

Verse 111

अहो हरिपरा ये तु कलौ घोरे भयंकरे । ते सुभाग्या महात्मानः सत्संगर हिता अपि ॥ ११ ॥

అహో! భయంకరమైన కలియుగంలోనూ హరి-పరాయణులైన వారు నిజంగా సుభాగ్యులు, మహాత్ములు; సత్సంగం వల్ల కూడా వారికి మేలు కలుగుతుంది.

Verse 112

हरिस्मरणनिष्टानां शिवनामरतात्मनाम् । सत्यं समस्तकर्माणि यांति संपूर्णतां द्विज ॥ १२ ॥

హే ద్విజా! హరి-స్మరణంలో నిష్ఠగలవారికి, శివనామంలో రమించే ఆత్మగలవారికి, వారి సమస్త కార్యాలు నిజంగా సంపూర్ణతను పొందుతాయి.

Verse 113

अहो भाग्यमहो भाग्यं हरिनाम रतात्मनाम् । त्रिदर्शेरपि ते पूज्याः किमन्यैर्बहुभाषितैः ॥ १३ ॥

అహో! ఎంత భాగ్యం—ఎంత అపూర్వ భాగ్యం—హరినామంలో రమించే హృదయమున్నవారికి. దేవతలే వారిని పూజిస్తారు; మరెందుకు ఎక్కువ మాటలు?

Verse 114

तस्मात्समस्तलोकानां हितमेव मयोच्यते । हरिनामपरान्मर्त्यान्न कलिर्बाधर्तक्वचित् ॥ १४ ॥

కాబట్టి సమస్త లోకాల హితార్థంగా నేను ఇదే చెబుతున్నాను: హరినామంలో పరాయణులైన మానవులను కలి ఎప్పుడూ బాధించలేడు.

Verse 115

हरेर्नामैव नामैव नामैव मम जीवनम् । कलौ नास्त्येव नास्त्येव गतिरन्यथा ॥ १५ ॥

హరి నామమే—నామమే—నామమే నా జీవనం. కలియుగంలో నిజంగా మరో మార్గం లేదు, మరో మార్గం లేదు.

Verse 116

सूत उवाच । एवं स नारदो विप्राः सनकेन प्रबोधितः । परां निर्वृत्तिमापन्नः पुनरेतदुवाच ह ॥ १६ ॥

సూతుడు పలికెను—ఓ విప్రులారా! సనకుని ఉపదేశంతో ప్రబుద్ధుడైన నారదుడు పరమ నిర్వృతి (వైరాగ్య-శాంతి) పొందించి, మరల ఈ వాక్యములు పలికెను.

Verse 117

नारद उवाच । भगवन्सर्वशास्त्रज्ञ स्वयातिकरुणात्मना । प्रकाशितं जगज्ज्योतिः परं ब्रह्म सनातनम् ॥ १७ ॥

నారదుడు పలికెను—ఓ భగవన్, సర్వశాస్త్రజ్ఞా! మీ స్వయంకరుణామయ స్వభావంతో మీరు జగత్తు యొక్క జ్యోతి అయిన సనాతన పరబ్రహ్మను ప్రకాశింపజేసితిరి.

Verse 118

एतदेव परं पुण्यमेतदेव परं तपः । यः स्मरेत्पुंडरीकाक्षं सर्वपापविनाशनम् ॥ १८ ॥

ఇదే పరమ పుణ్యం, ఇదే పరమ తపస్సు—సర్వపాపవినాశకుడైన పుండరీకాక్షుడు (కమలనయన విష్ణువు)ను ఎవడు స్మరించునో.

Verse 119

ब्रह्मन्नानाजगञ्चैतदेकचित्संप्रकाशितम् । त्वयोक्तं तत्प्रतीयेऽहं कथं दृष्टांतमंतरा ॥ १९ ॥

ఓ బ్రహ్మన్! ఈ నానావిధ జగత్తు ఒక్క చైతన్యముచేనే ప్రకాశింపబడుతుందని మీరు చెప్పారు. నేను దానిని అంగీకరిస్తున్నాను; కాని దృష్టాంతం లేక అది ఎలా గ్రహించగలను?

Verse 120

तस्माद्येन यथा ब्रह्म प्रतीतं बोधितेन तु । तदाख्याहि यथा चित्तं सीदत्स्थितिमवाप्नुयात् ॥ २० ॥

కాబట్టి, ప్రబుద్ధ గురువు ఎలా బ్రహ్మను గ్రహింపజేశాడో అట్లే మీరు వివరించండి—ఇప్పుడు కుంగుతున్న నా చిత్తం స్థితి మరియు శాంతిని పొందునట్లు.

Verse 121

एतच्छ्रुत्वा वचो विप्रा नारदस्य महात्मनः । सनकः प्रत्युवाचेदं स्मरन्नारायणं परम् ॥ २१ ॥

మహాత్ముడైన నారదుని వాక్యములు విని, విప్ర ఋషులలో సనకుడు పరమ నారాయణుని స్మరించుచు ఈ విధంగా ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను।

Verse 122

सनक उवाच । ब्रह्मन्नहं ध्यानपरो भवेयं सनंदनं पृच्छ यथाभिलाषम् । वेदांतशास्त्रे कुशलस्तवायं निवर्तयेद्वा परमार्यवंद्यः ॥ २२ ॥

సనకుడు పలికెను— ఓ బ్రహ్మన్, నేను ధ్యానపరుడనై ఉంటాను. నీకు ఇష్టమైనదాన్ని సనందనుని అడుగు; అతడు వేదాంతశాస్త్రంలో నిపుణుడు, పరమార్యులకు వంద్యుడు, నీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తాడు।

Verse 123

इतीरितं समाकर्ण्य सनकस्य स नारदः । सनंदनं मोक्षधर्मान्प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ २३ ॥

సనకుని ఈ మాటలు విని, ముని నారదుడు మోక్షధర్మాల గురించి అడగుటకు సనందనుని సమీపించి ప్రశ్నించడం ప్రారంభించెను।