Adhyaya 4: Jaimini Meets the Dharmapakshis: Four Doubts on the Mahabharata and the Opening of Narayana Doctrine

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे विन्ध्यप्राप्तिर्नाम तृतीयोऽध्यायः । चतुर्थोऽध्यायः । मार्कण्डेय उवाच— एवं ते द्रोणतनयाः पक्षिणो ज्ञानिनोऽभवन् । वसन्ति ह्यचले विन्ध्ये तानुपास्व च पृच्छ च ॥

ఇట్లు శ్రీమార్కండేయ పురాణంలోని ‘వింధ్యాగమనము’ అనే తృతీయ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు చతుర్థ అధ్యాయం ప్రారంభమవుతుంది. మార్కండేయుడు అన్నాడు—ఈ విధంగా ద్రోణుని కుమారులైన ఆ ధర్మపక్షులు జ్ఞానులు అయ్యారు. వారు వింధ్య పర్వతంలో నివసిస్తున్నారు; నీవు వారి వద్దకు వెళ్లి, సేవించి, ప్రశ్నించు।

Verse 2

इत्यृषेर्वचनं श्रुत्वा मार्कण्डेयस्य जैमिनिः । जगाम विन्ध्यशिखरं यत्र ते धर्मपक्षिणः ॥

ముని మార్కండేయుని వాక్యాలు విని జైమిని వింధ్య శిఖరానికి వెళ్లాడు; అక్కడ ఆ ‘ధర్మపక్షులు’ ఉన్నారు।

Verse 3

तन्नगासन्नभूतश्च शुश्राठ पठतां ध्वनिम् । श्रुत्वा च विस्मयाविष्टश्चिन्तयामास जैमिनिः ॥

తర్వాత ఆ పర్వతానికి సమీపంగా వచ్చి అతడు జపోచ్ఛారణ ధ్వనిని విన్నాడు. అది విని జైమిని ఆశ్చర్యంతో మునిగిపోయి, ‘ఇది ఏమై ఉండవచ్చు?’ అని మనసులో ఆలోచించసాగాడు।

Verse 4

स्थानसौष्ठवसम्पन्नं जितश्वासमविश्रमम् । विस्पष्टमपदोषञ्च पठ्यते द्विजसत्तमैः ॥

ద్విజశ్రేష్ఠులు ఉచ్చారణ-శుద్ధితో, శ్వాస నియంత్రణతో, అలసట లేకుండా, స్పష్టంగా మరియు పదదోషాలు లేని విధంగా పాఠాన్ని పఠిస్తారు।

Verse 5

वियोनिमपि सम्प्राप्तानेतान् मुनिकुमारकान् । चित्रमेतदहं मन्ये न जहाति सरस्वती ॥

ఈ బాలమునులు సాధారణ జన్మ లేకుండానే ఉద్భవించినా, నేను దీనిని ఆశ్చర్యంగా భావిస్తున్నాను—సరస్వతి వారిని విడిచిపెట్టదు।

Verse 6

बन्धुवर्गस्तथा मित्रं यच्चेष्टमपरं गृहे । त्यक्त्वा गच्छति तत्सर्वं न जहाति सरस्वती ॥

బంధువుల వలయం, మిత్రులు, ఇంటిలో ప్రియమైనదంతా—అన్నిటిని వదలి మనిషి వెళ్లిపోతాడు; కానీ సరస్వతి (విద్య/సత్యజ్ఞానం) మనిషిని విడిచిపెట్టదు।

Verse 7

इति सञ्चिन्तयन्नेव विवेश गिरिकन्दरम् । प्रविश्य च ददर्शासौ शिलापट्टगतान् द्विजान् ॥

ఇలా ఆలోచిస్తూ అతడు పర్వత గుహలో ప్రవేశించాడు; లోపలికి వెళ్లి రాతి పలకలపై కూర్చున్న బ్రాహ్మణ ఋషులను చూశాడు।

Verse 8

पठतस्तान् समालोक्य मुखदोषविवर्जितान् । सोऽथ शोकेन हर्षेण सर्वानेवाभ्यभाषत ॥

వారు పఠిస్తున్నట్లు చూసి, వారి ముఖంలో దోషాలు లేవని గమనించి, అతడు శోకమూ హర్షమూ రెండింటితో కదిలి, అప్పుడు వారందరినీ ఉద్దేశించి పలికాడు।

Verse 9

स्वस्त्यस्तु वो द्विजश्रेष्ठा जैमिनिं मां निबोधत । व्यासशिष्यमनुप्राप्तं भवतां दर्शनोत्सुकम् ॥

శుభమగు గాక, ఓ శ్రేష్ఠ ద్విజా. నన్ను జైమినిగా—వ్యాసుని శిష్యుడిగా—తెలుసుకో; నిన్ను దర్శించాలనే తపనతో ఇక్కడికి వచ్చాను.

Verse 10

मन्युर्न खलु कर्तव्यो यत् पित्रातीव मन्युना । शप्ताः खगतामापन्नाः सर्वथा दिष्टमेव तत् ॥

కోపాన్ని ఆశ్రయించకూడదు—ప్రత్యేకించి తండ్రిపైన కూడా చూపే కోపాన్ని. శపింపబడి వారు పక్షి-స్థితిని పొందారు; అన్ని విధాలా అది దిష్టం (విధి) మాత్రమే.

Verse 11

स्फीतद्रव्ये कुले केचिज्जाताः किल मनस्विनः । द्रव्यनाशे द्विजेन्द्रास्ते शबरेण सुसान्त्विताः ॥

ధనసమృద్ధ వంశంలో కొందరు ఉదారమనస్కులు జన్మించారు. వారి ధనం నశించినప్పుడు, ఆ ద్విజశ్రేష్ఠులను ఒక శబరుడు (అరణ్యవాసి) సమ్యకంగా సాంత్వనపరిచాడు.

Verse 12

दत्त्वा याचन्ति पुरुषा हत्वा वध्यन्ति चापरे । पातयित्वा च पात्यन्ते त एव तपसः क्षयात् ॥

ఇచ్చిన తరువాత ప్రజలు మళ్లీ అడుగుతారు; చంపినవారు తామూ చంపబడతారు. ఇతరులను పడగొట్టినవారు కూడా, తపస్సు-సంచయం క్షీణించినప్పుడు, తామే దిగజార్చబడతారు.

Verse 13

एतद्दृष्टं सुबहुशो विपरीतं तथा मया । भावाभावसमुच्छेदैरजस्रं व्याकुलं जगत् ॥

నేనూ ఇది ఎన్నోసార్లు చూశాను: ఫలితాలు ఆశించినదానికి విరుద్ధంగా మారుతాయి. ఈ జగత్తు నిరంతరం కలతలోనే ఉంది; భావ-అభావం (ఉద్భవం-నాశం) మార్పులతో సదా కదిలిపోతుంది.

Verse 14

इति सञ्चिन्त्य मनसा न शोकं कर्तुमर्हथ । ज्ञानस्य फलमेतावच्छोकहर्षैरधृष्यता ॥

ఇలా మనసులో విచారించి నీవు శోకానికి లోనుకావద్దు. సమ్యక్ జ్ఞానఫలం ఇదే—మనిషి శోకముచేత గాని హర్షముచేత గాని జయింపబడడు.

Verse 15

ततस्ते जैमिनिं सर्वे पाद्यार्घ्याभ्यामपूजयन् । अनामयञ्च पप्रच्छुः प्रणिपत्य महामुनिम् ॥

అప్పుడు వారందరూ పాద్యజలముతోను అర్ఘ్యార్పణతోను జైమినిని సత్కరించారు; మహర్షికి నమస్కరించి ఆయన కుశలక్షేమాన్ని అడిగారు.

Verse 16

अथोचुः खगमाः सर्वे व्यासशिष्यं तफोनिधिम् । सुखोपविष्टं विश्रान्तं पक्षानिलहतक्लमम् ॥

అప్పుడు పక్షులన్నీ వ్యాసశిష్యుడైన తపోనిధిని సంబోధించాయి; ఆయన సుఖాసీనుడై విశ్రాంతుడై, వారి రెక్కల గాలితో అలసట తొలగిపోయినవాడై ఉన్నాడు.

Verse 17

पक्षिण ऊचुः अद्य नः सफलं जन्म जीवितञ्च सुजीवितम् । यत् पश्यामः सुरैर्वन्द्यं तव पादाम्बुजद्वयम् ॥

పక్షులు అన్నాయి: “ఈ రోజు మా జన్మ ఫలించింది, మా జీవితం నిజంగా సార్థకమైంది; ఎందుకంటే దేవతలకూ పూజ్యమైన మీ పద్మసమానమైన చరణయుగళాన్ని మేము దర్శిస్తున్నాము.”

Verse 18

पितृकोपाग्निरुद्भूतो यो नो देहेषु वर्तते । सो ’द्य शान्तिं गतो विप्र युष्मद्दर्शनवारिणा ॥

ఓ బ్రాహ్మణా, పితృకోపమున జన్మించిన అగ్ని మా దేహాలలో నివసిస్తూ ఉండేది—ఈ రోజు అది మీ దర్శనమనే జలంతో శాంతించి ఆరిపోయింది.

Verse 19

कच्चित् ते कुशलं ब्रह्मन्नाश्रमे मृगपक्षिषु । वृक्षेष्वथ लता-गुल्म-त्वक्सार-तृणजातिषु ॥

హే బ్రాహ్మణా, ఆశ్రమంలో అన్నీ కుశలమేనా? జింకలు, పక్షులు, అలాగే వృక్షాలు, లతలు, పొదలు, తొక్క‑మజ్జ కలిగిన వనస్పతులు మరియు నానావిధ గడ్డి జాతులలో కూడా సర్వమంగళమేనా?

Verse 20

अथवा नैतदुक्तं हि सम्यगस्माभिरादृतैः । भवता सङ्गमो येषां तेषामकुशलं कुतः ॥

లేదా, మేము గౌరవంతో పలికినా ఇది సమ్యకంగా చెప్పబడలేదు; మీతో సాంగత్యం పొందినవారికి అపశకునం లేదా దురదృష్టం ఎలా కలుగుతుంది?

Verse 21

प्रसादञ्च कुरुष्वात्र ब्रूह्यागमनकारणम् । देवानामिव संसर्गो भवतोऽभ्युदयो महान् । केनास्मद्भाग्यगुरुणा आनीतो दृष्टिगोचरम् ॥

ఇక్కడ దయచేసి అనుగ్రహించి, మీ రాకకు కారణం చెప్పండి. మీ సాంగత్యం దేవసాంగత్యంలా కృపాప్రదం; మీ आगమనం మహా ఆశీర్వాదం. మా ఏ మహత్తర పుణ్యబలంతో మీరు మా దృష్టిపథంలోకి వచ్చారు?

Verse 22

जैमिनिरुवाच श्रूयतां द्विजशार्दूलाः कारणं येन कन्दरम् । विन्ध्यस्येहागतो रम्यं रेवाद्वारिकणोक्षितम् । सन्देहान् भारते शास्त्रे तान् प्रष्टुं गतवानहम् ॥

జైమిని అన్నాడు—హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా, నేను ఇక్కడికి వచ్చిన కారణం వినండి—రేవా ద్వారమున నీటితో చల్లబడిన, మనోహరమైన వింధ్య గుహకు. భారతశాస్త్రానికి సంబంధించిన నా సందేహాలను అడగుటకే నేను వచ్చాను.

Verse 23

मार्कण्डेयं महात्मानं पूर्वं भृगुकुलोद्वहम् । तमहं पृष्टवान् प्राप्य सन्देहान् भरतं प्रति ॥

మునుపు నేను మహాత్ముడైన మార్కండేయుని—భృగు వంశంలోని ప్రముఖ వంశధరుని—కలుసుకొని, భారతము (దేశం/జనం) గురించి నాకు ఉన్న సందేహాలను ఆయనను అడిగాను.

Verse 24

स च पृष्टो मया प्राह सन्ति विन्ध्ये महाचले । द्रोणपुत्रा महात्मानस् ते वक्ष्मन्त्यर्थविस्तरम् ॥

నేను అతనిని ప్రశ్నించగా అతడు ఇలా ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను—మహా వింధ్య పర్వతమున ద్రోణుని మహాత్మ కుమారులు ఉన్నారు; వారు ఈ విషయమును నీకు సంపూర్ణ వివరముగా వివరిస్తారు।

Verse 25

तद्वाक्ययोदितश्चेमं माऽगतोऽहं महागिरिम् । तच्छृणुध्वमशेषेण श्रुत्वा व्याख्यातुमर्हथ ॥

వారి మాటలచే ప్రేరితుడనై నేను ఈ మహా పర్వతమునకు వచ్చితిని. ఇప్పుడు దీనిని సంపూర్ణంగా వినండి; విని మీరు సంతోషించి యథావిధిగా దీనిని వివరించండి।

Verse 26

पक्षिण ऊचुः विषये सति वक्ष्यामो निर्विशङ्कः शृणुष्व तत् । कथं तन्न वदिष्यामो यदस्मद्बुद्धिगोचरम् ॥

పక్షులు చెప్పినవి—విషయం మా పరిధిలో ఉన్నప్పుడు మేము సంకోచం లేకుండా చెప్పుదుము—అది విను. మా అవగాహన పరిధిలో ఉన్నదాన్ని మేమెందుకు చెప్పకూడదు?

Verse 27

चतुर्ष्वपि हि वेदेषु धर्मशास्त्रेषु चैव हि । समस्तेषु तथाङ्गेषु यच्चान्यद्वेदसंमितम् ॥

నిజముగా నాలుగు వేదములలోను, అలాగే ధర్మశాస్త్రములలోను, సమస్త వేదాంగములలోను, వేదానుగుణమైన ఇతర గ్రంథములలోను—ఈ బోధ ప్రమాణముగా గ్రహించబడుతుంది।

Verse 28

एतेषु गोचरोऽस्माकं बुद्धेर् ब्राह्मणसत्तम । प्रतिज्ञान्तु समारोढुं तथापि न हि शक्नुमः ॥

ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, ఈ విషయాలు మా అవగాహన పరిధిలోనే ఉన్నాయి; అయినప్పటికీ మేము స్వీకరించిన వ్రతాన్ని నిలబెట్టుకోలేకపోతున్నాము।

Verse 29

तस्माद्वदस्व विश्रब्धं सन्दिग्धं यद्वि भारत । वक्ष्यामस्तव धर्मज्ञ न चेनमोहो भविष्यति ॥

కాబట్టి హే భారతా, నీకు ఉన్న ఏ సందేహమైనా నిర్భయంగా చెప్పు. హే ధర్మవిదా, మోహం నీలో కలగకుండా మేము దానిని నీకు వివరించుదుము.

Verse 30

जैमिनिरुवाच सन्दिग्धानीह वस्तूनि भारतं प्रति यानि मे । शृणुध्वममलास्तानि श्रुत्वा व्याख्यातुमर्हथ ॥

జైమిని అన్నాడు— హే భారతవంశజులారా, ఇక్కడ నాకు కొన్ని విషయాలు సందేహాస్పదంగా ఉన్నాయి. హే నిర్మలులారా, ఆ ప్రశ్నలను వినండి; విని మీరు వాటిని వివరించవలెను.

Verse 31

कस्मान्मानुषतां प्राप्तो निर्गुणोऽपि जनार्दनः । वासुदेवोऽखिलाधारः सर्वकारणकारणम् ॥

గుణాతీతుడైన జనార్దనుడు ఎందుకు మానవస్థితిని ఆశ్రయించాడు? సమస్తాధారుడైన వాసుదేవుడే సమస్త కారణాలకు కారణము.

Verse 32

कस्माच्च पाण्डुपुत्राणामेका सा द्रुपदात्मजा । पञ्चानां महिषी कृष्णा सुमहानत्र संशयः ॥

మరియు ద్రుపదుని ఏకైక కుమార్తె కృష్ణా (ద్రౌపది) పాండువు ఐదుగురు కుమారుల ప్రధాన మహిషిగా ఎందుకు అయ్యింది? ఈ విషయంలో నాకు మహా సందేహం ఉంది.

Verse 33

भेषजं ब्रह्महत्याया बलदेवो महाबलः । तीर्थयात्राप्रसङ्गेन कस्माच्चक्रे हलायुधः ॥

మహాబలవంతుడూ, హలాయుధుడైన బలదేవుడు బ్రహ్మహత్య పాపశాంతికి ఉపాయమని చూపుతూ తీర్థయాత్రను ఎందుకు చేశాడు? దానిని ప్రాయశ్చిత్తంగా ఎందుకు ప్రకటించాడు?

Verse 34

कथं च द्रौपदेयास्ते 'कृतदाराः महारथाः । पाण्डुनाथा महात्मानो वधमापुरनाथवत् ॥

ద్రౌపది కుమారులు—మహారథులు, ఇంకా అవివాహితులు, మహాత్ములు, పాండవపుత్రుల రక్షణలో ఉన్నప్పటికీ—రక్షకులులేనివారిలా మరణాన్ని ఎలా పొందారు?

Verse 35

एतत्सर्वं कथ्यतां मे सन्दिग्धं भारतं प्रति । कृतार्थोऽहं सुखं येन गच्छेयं निजमाश्रमम् ॥

ఇవన్నీ నాకు చెప్పండి; ఎందుకంటే ఈ భారత విషయమై నాకు సందేహం ఉంది. దీనివల్ల నేను కృతార్థుడనవుతాను; ఆపై సుఖంగా నా ఆశ్రమానికి తిరిగి వెళ్తాను.

Verse 36

पक्षिण ऊचुः नमस्कृत्य सुरेशाय विष्णवे प्रभविष्णवे । पुरुषायाप्रमेयाय शाश्वतायाव्ययाय च ॥

పక్షులు చెప్పాయి—దేవాధిపతి, సర్వశక్తిమంతుడు, పరమపురుషుడు, అపరిమేయుడు, నిత్యుడు, అవ్యయుడు అయిన విష్ణువుకు భక్తితో నమస్కరించి…

Verse 37

चतुर्व्यूहात्मने तस्मै त्रिगुणायागुणाय च । वरिष्ठाय गरिष्ठाय वरेष्यायामृताय च ॥

చతుర్వ్యూహస్వరూపుడైన ఆయనకు నమస్కారం; త్రిగుణమయుడైయుండి కూడా గుణాతీతుడైన ఆయనకు; శ్రేష్ఠుడూ గురువూ (గంభీరుడూ) అయిన ఆయనకు; శ్రేష్ఠుల్లో శ్రేష్ఠుడైన ఆయనకు; అమరుడైన ఆయనకు నమస్కారం.

Verse 38

यस्मादणुतरं नास्ति यस्मान्नास्ति बृहत्तरम् । येन विश्वमिदं व्याप्तमजेन जगदादिना ॥

ఆయనకన్నా సూక్ష్మమైనది ఏదీ లేదు, ఆయనకన్నా మహత్తరమైనది ఏదీ లేదు—ఆ అజుడు, జగత్తు యొక్క ఆదిమ మూలమైన ఆయనచేత ఈ సమస్త విశ్వం వ్యాపించబడి ఉంది.

Verse 39

आविर्भावतिरोभावदृष्टादृष्टविलक्षणम् । वदन्ति यत् सृष्टमिदं तथैवान्ते च संहृतम् ॥

వారు ఈ సృష్ట జగత్తును ప్రాదుర్భావ–తిరోభావ లక్షణముతో, దృశ్య–అదృశ్య భేదములతో విశిష్టమై ఉందని వర్ణిస్తారు; అలాగే అంత్యకాలంలో ఇది సమ్యకంగా ఉపసంహరింపబడి (ప్రలయమున) లీనమవుతుంది।

Verse 40

ब्रह्मणे चादिदेवाय नमस्कृत्य समाधिना । ऋक्सामान्युद्गिरन् वक्त्रैर्यः पुनाति जगत्त्रयम् ॥

సమాధియుక్త మనస్సుతో ఆదిదేవుడు ప్రజాపతి బ్రహ్మను నమస్కరించి, అతడు తన ముఖముల ద్వారా ఋక్ మరియు సామ స్తోత్రములను ఉచ్చరిస్తూ త్రిలోకమును పవిత్రం చేస్తాడు।

Verse 41

प्रणिपत्य तथेशानमेकबाणविनिर्जितैः । यस्यासुरगणैर्यज्ञा विलुप्यन्ते न यज्विनाम् ॥

ఆ ప్రభువు ఈశానునకు నమస్కరించి, ఒక్క బాణముచేతనే పరాజితులై వారు ఇలా పలికారు—యజమానుల యజ్ఞములను అతని అసురగణములు దోచి నాశనం చేస్తారు।

Verse 42

प्रवक्ष्यामो मतं कृत्स्नं व्यासस्याद्भुतकर्मणः । येन भारतमुद्दिश्य धर्माद्याः प्रकटीकृताः ॥

మేము అద్భుతకర్ముడైన వ్యాసుని సమస్త అభిప్రాయము మరియు సిద్ధాంతమును సంపూర్ణంగా ప్రకటించెదము—మహాభారతమును లక్ష్యంగా చేసుకొని ధర్మాది పురుషార్థములు ప్రకాశింపబడినవి.

Verse 43

आपो नाराऽ इति प्रोक्ता मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः । अयनं तस्य ताः पूर्वं तेन नारायणः स्मृतः ॥

తత్త్వదర్శి ఋషులు జలములను ‘నారా’ అని అంటారు. ఆ జలములే పూర్వకాలంలో ఆయనకు శయనస్థానము (అయన) అయినందున, ఆయన ‘నారాయణ’ అని స్మరింపబడుతాడు।

Verse 44

स देवो भगवān सर्वं व्याप्य नारायणो विभुः । चतुर्धा संस्थितो ब्रह्मन् सगुणो निर्गुणस्तथा ॥

ఆ భగవాన్ నారాయణుడు—సర్వవ్యాపి, సర్వశక్తిమంతుడైన ప్రభువు—సర్వమును వ్యాపించి, ఓ బ్రాహ్మణా, చతుర్విధంగా ప్రతిష్ఠితుడై ఉన్నాడు; సగుణుడుగాను నిర్గుణుడుగాను కూడా ఉన్నాడు।

Verse 45

एका मूर्तिरनिर्देश्या शुक्लां पश्यन्ति तां बुधाः । ज्वालामालोपरुद्धाङ्गी निष्ठा सा योगिनां परा ॥

జ్ఞానులు ఒకే అవర్ణనీయ రూపాన్ని దర్శిస్తారు—ప్రకాశవంతం, పవిత్రం. జ్వాలామాలచే ఆవరించబడిన ఆ దర్శనము/సమాధియే యోగుల పరమ స్థిర ధ్యానధారణ.

Verse 46

दूरस्था चान्तिकस्था च विज्ञेया सा गुणातिगा । वासुदेवाभिधानासौ निर्ममत्वेन दृश्यते ॥

ఆమె దూరముగాను సమీపముగాను గ్రహించవలెను; ఆమె గుణాతీత. ‘వాసుదేవ’ అనే నామంతో తెలిసే తత్త్వం అమమత్వం (నాది అనే భావరాహిత్యం) స్థితిలో దర్శనమవుతుంది।

Verse 47

रूपवर्णादयस्तस्या न भावाः कल्पनामयाः । अस्त्येव सा सदा शुद्धा सुप्रतिष्ठैक रूपिणी ॥

రూపం, వర్ణం మొదలైనవి ఆమె యొక్క నిజస్థితులు కావు; అవి కల్పనాజన్య నిర్మాణాలు. ఆమె మాత్రం నిత్యశుద్ధ, స్థిర, ఏకరస, అద్వయ స్వరూపంగా నిలిచి ఉంది।

Verse 48

द्वितीया पृथिवीं मूर्ध्ना शेषाख्या धारयत्यधः । तामसी सा समाख्याता तिर्यक्त्वं समुपाश्रिता ॥

భూమికి రెండవ ఆధారం ‘శేష’ అని ప్రసిద్ధి; అతడు తన శిరస్సుపై క్రిందనున్న భూమిని ధరిస్తాడు. తిర్యక్ (పశు) స్థితిని స్వీకరించినందున అతడు తామస స్వభావుడని చెప్పబడతాడు।

Verse 49

तृतीया कर्म कुरुते प्रजापालनतत्परा । सत्त्वोद्रिक्ता तु सा ज्ञेया धर्मसंस्थानकारिणी ॥

మూడవ రూపం ప్రజల రక్షణ, పాలనలో నిమగ్నమై కార్యం చేస్తుంది. ఆమె సత్త్వప్రధానురాలిగా ప్రసిద్ధి; ధర్మవ్యవస్థను స్థాపించి నిలుపుతుంది.

Verse 50

चतुर्थो जलमध्यस्था शेते पन्नगकल्पगा । रजस्तस्या गुणः सर्गं सा करोति सदैव हि ॥

నాలుగవ రూపం జలమధ్యంలో శేషశయ్యపై విశ్రాంతి పొందుతుంది. ఆమె గుణం రజస్సు; ఆమె నిరంతరం సృష్టి (సర్గ)ను ప్రవర్తింపజేస్తుంది.

Verse 51

या तृतीया हरेर्मूर्तिः प्रजापालनतत्परा । सा तु धर्मव्यवस्थानं करोति नियतं भुवि ॥

హరి యొక్క ఆ మూడవ అవతారం, జీవుల రక్షణలో నిమగ్నమై, భూమిపై ధర్మపు సక్రమ వ్యవస్థను స్థిరంగా స్థాపిస్తుంది.

Verse 52

प्रोद्धूतानसुरान् हन्ति धर्मविच्छित्तिकारिणः । पाति देवान् सतश्चान्यान् धर्मरक्षापरायणान् ॥

ధర్మాన్ని భంగం చేసే, తరిమివేయబడిన అసురులను ఆయన సంహరిస్తాడు; ధర్మరక్షణలో నిమగ్నమైన దేవతలను మరియు ఇతర సద్గుణులను కాపాడుతాడు.

Verse 53

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति जैमिने । अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजत्यसौ ॥

ఓ జైమిని, ధర్మహాని జరిగి అధర్మం ఉద్ధృతమయ్యే ప్రతిసారి, అప్పుడు ఆ ప్రభువు తానే అవతరిస్తాడు.

Verse 54

भूत्वा पुरा वराहेण तुण्डेनापो निरस्य च । एकया दंष्ट्रयोत्खाता नलिनीव वसुन्धरा ॥

ప్రాచీనకాలంలో వరాహరూపం ధరించి ఆయన తన ముక్కుతో జలాలను తొలగించాడు; మరియు ఒక్క దంతంతోనే వసుధరను నీటిలోనుండి పద్మనాళంలా పైకి ఎత్తాడు।

Verse 55

कृत्वा नृसिंहरूपञ्च हिरण्यकशिपुर्हतः । विप्रचित्तिमुखाश्चान्ये दानवा विनिपातिताः ॥

నరసింహరూపం ధరించి ఆయన హిరణ్యకశిపుని సంహరించాడు; విప్రచిత్తి మొదలైన ఇతర దానవులు కూడా నిహతులయ్యారు।

Verse 56

वामनादींस्तथैवान्यान् न संख्यातुमिहोत्सहे । अवताराश्च तस्येह माथुरः साम्प्रतं त्वयम् ॥

వామనాది ఇతర అవతారాలను ఇక్కడ లెక్కించడానికి నేను ధైర్యం చేయను. ఈ లోకంలో ఆయన అవతారాలు అనేకం; ఓ మాథురా, ఇప్పుడు నీవు నా సమక్షంలో ఉన్నావు।

Verse 57

इति सा सात्त्विकी मूर्तिरवतारान् करोति वै । प्रद्युम्नेति च सा ख्याता रक्षाकर्मण्यवस्थिताः ॥

ఇలా ఆ సాత్త్వికీ మూర్తియే అవతారాలను జనింపజేస్తుంది (లేదా ధరించుతుంది). ఆమె ‘ప్రద్యుమ్నా’ అని కూడా ప్రసిద్ధి, రక్షణకార్యంలో నిత్యం నిమగ్నమై ఉంటుంది।

Verse 58

देवत्वेऽथ मनुष्यत्वे तिर्यग्योनौ च संस्थिता । गृह्णाति तत्स्वभावं च वासुदेवेष्छया सदा ॥

కొన్నిసార్లు దేవత్వంలో, కొన్నిసార్లు మనుష్యత్వంలో, మరికొన్నిసార్లు పశుయోనిలో స్థితమై ఈ దేహి ఎల్లప్పుడూ తత్సంబంధ స్వభావాన్నే స్వీకరిస్తాడు—వాసుదేవుని నిత్య సంకల్పం వల్ల.

Verse 59

इत्येतत्ते समाख्यातं कृतकृत्योऽपि यत्प्रभुः । मानुषत्वं गतो विष्णुः शृणुष्वास्योत्तरं पुनः ॥

ఇలా నీకు వివరించబడింది—సర్వకార్యసిద్ధుడైన భగవానుడు కూడా విష్ణురూపంగా మానవభావాన్ని ఎలా స్వీకరించాడో. ఇప్పుడు దీనికి సంబంధించిన తదుపరి ఉత్తరాన్ని మళ్లీ విను.