Adhyaya 317

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल १३४ श्लोक हैं।) #::73:.8 #::3.:7 (0) हि 7 - धर्मानुकूल प्राप्त भार्यासे धर्मका विरोध नहीं होता एवं वह पातित्रत्यधर्मका पालन करनेवाली हो

వైశంపాయనుడు పలికెను—రాజా! ఆపై యక్షుని వాక్యముతో పాండవులు లేచి నిలిచిరి; క్షణములోనే వారందరి ఆకలి దాహములు తొలగిపోయెను।

Verse 2

युधिछ्िर उवाच सरस्येकेन पादेन तिष्ठन्तमपराजितम्‌ | पृच्छामि को भवान्‌ देवो न मे यक्षो मतो भवान्‌

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—ఈ సరస్సులో ఒక పాదముతో నిలిచి, ఎవరికీ అపరాజితుడవైన దేవశ్రేష్ఠా! నీవెవరు? నేను అడుగుచున్నాను; నీవు యక్షుడవని నాకు తోచుటలేదు।

Verse 3

वसूनां वा भवानेको रुद्राणामथवा भवान्‌ | अथवा मरुतां श्रेष्ठो वज्नी वा त्रिदशेश्वर:

మీరు వసువులలో ఎవరో ఒకరా, లేక రుద్రులలో ఒకరా? లేదా మరుతులలో శ్రేష్ఠుడా? లేక మీరు స్వయంగా వజ్రధారి, త్రిదశాధిపతి ఇంద్రుడేనా?

Verse 4

मम हि भ्रातर इमे सहस्रशतयोधिन: । त॑ योध॑ न प्रपश्यामि येन सर्वे निपातिता:,मेरे ये भाई तो लाखों वीरोंसे युद्ध करनेवाले हैं। ऐसा तो मैंने कोई योद्धा नहीं देखा, जिसने इन सभीको रणभूमिमें गिरा दिया हो

నా సోదరులు వందలూ వేలలూ యోధులతో యుద్ధం చేయగల వీరులు; అయినా వీరందరినీ రణభూమిలో ఒకేసారి కూల్చివేసిన ఏకైక యోధుడిని నేను చూడలేకపోతున్నాను.

Verse 5

सुखं प्रतिप्रबुद्धानामिन्द्रियाण्युपलक्षये । स भवान्‌ सुहृदो5स्माकमथवा न: पिता भवान्‌

వీరి ఇంద్రియాలు సుఖనిద్ర నుండి మేల్కొన్నవారిలా ఆరోగ్యంగా, స్థిరంగా కనిపిస్తున్నాయి; కాబట్టి మీరు మా శుభచింతకుడై ఉండాలి—లేదా మా తండ్రివలె ఉండాలి.

Verse 6

यक्ष उवाच अहं ते जनकस्तात धर्मो5मृदुपराक्रम । त्वां दिदृक्षुरनुप्राप्तो विद्धि मां भरतर्षभ

యక్షుడు అన్నాడు—తాత! ఓ భరతశ్రేష్ఠా, అచంచల పరాక్రమముగల యుధిష్ఠిరా! నేను నీ జనకుడు—ధర్ముడనే. నిన్ను చూడాలనే కోరికతోనే ఇక్కడికి వచ్చాను; నన్ను గుర్తించు.

Verse 7

यश: सत्यं दम: शौचमार्जवं ह्वीरचापलम्‌ | दानं तपो ब्रह्मचर्यमित्येतास्तनवो मम,यश, सत्य, दम, शौच, सरलता, लज्जा, अचंचलता, दान, तप और ब्रह्मचर्य--ये सब मेरे शरीर हैं

యశస్సు, సత్యం, దమం, శౌచం, ఆర్జవం, హ్రీ, అచంచలత్వం, దానం, తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం—ఇవే నా అవయవాలు.

Verse 8

अहिंसा समता शान्तिरानृशंस्यममत्सर: । द्वाराण्येतानि मे विद्धि प्रियो हासि सदा मम,अहिंसा, समता, शान्ति, दया और अमत्सर--डाहका न होना--इन्हें मेरे पास पहुँचनेके द्वार समझो। तुम मुझे सदा प्रिय हो

యక్షుడు పలికెను—అహింస, సమత, శాంతి, దయ, అమత్సరము (ఈర్ష్యలేమి)—ఇవే నన్ను చేరుటకు ద్వారములు అని తెలుసుకొనుము. నీవు నాకు సదా ప్రియుడవు.

Verse 9

दिष्ट्या पञ्चसु रक्तो5सि दिष्ट्या ते घट्पदी जिता । द्वे पूर्वे मध्यमे द्वे च द्वे चान्ते साम्परायिके

యక్షుడు పలికెను—సౌభాగ్యవశాత్ నీవు పంచ (అంతఃశాసనాలు) యందు ఆసక్తుడవు; సౌభాగ్యవశాత్ నీవు షట్పదీ—ఆరు విధాల క్లేశాలను—జయించితివి. వాటిలో రెండు ఆరంభమునుండి ఉంటాయి, రెండు మధ్యకాలమున ఉద్భవిస్తాయి, మరి రెండు అంత్యమున, ప్రయాణకాలమున వస్తాయి.

Verse 10

धर्मोड्हमिति भद्र ते जिज्ञासुस्त्वामिहागत: । आनुृशंस्येन तुष्टोडस्मि वरं दास्यामि तेडनघ

యక్షుడు పలికెను—నీకు మంగళము కలుగుగాక. నేను ధర్మమును; నీ ఆచారాన్ని పరీక్షించి తెలుసుకొనుటకే ఇక్కడికి వచ్చితిని. నిష్పాప రాజా, నీ దయా-సమదర్శిత్వములచేత నేను సంతుష్టుడనై, నీకు వరమిచ్చుటకు కోరుచున్నాను.

Verse 11

वरं वृणीष्व राजेन्द्र दाता हास्मि तवानघ । ये हि मे पुरुषा भक्ता न तेषामस्ति दुर्गति:

యక్షుడు పలికెను—ఓ రాజేంద్రా, ఓ నిష్పాపా, నీకు నచ్చిన వరమును కోరుకొనుము; నేను దాతను, నీకు తప్పక ఇస్తాను. నా భక్తులైన పురుషులకు ఎప్పుడూ దుర్గతి ఉండదు.

Verse 12

युधिछिर उवाच अरणीसहितं यस्य मृगो हयादाय गच्छति । तस्याग्नयो न लुप्येरन्‌ प्रथमो5स्तु वरो मम

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—భగవన్, నా మొదటి వరమిది: ఏ బ్రాహ్మణుని అరణీలతో కూడిన మథనకాష్ఠాలను మృగము తీసుకొని పారిపోయిందో, అతని పవిత్ర అగ్నులు (అగ్నిహోత్రం) లుప్తమగకూడదు; అతని నిత్యకర్మ విఘ్నములేకుండ ఉండుగాక.

Verse 13

यक्ष उवाच अरणीसहितं हास्य ब्राह्मणस्य हृतं॑ मया । मृगवेषेण कौन्तेय जिज्ञासार्थ तव प्रभो

యక్షుడు పలికెను—కౌంతేయా! ఆ బ్రాహ్మణుని అరణి సహిత మథనకాష్ఠాన్ని నేనే అపహరించాను. ప్రభూ, జింక వేషం ధరించి నీ జ్ఞానాన్ని పరీక్షించుటకే నేను అలా చేసితిని.

Verse 14

यक्षने कहा--कुन्तीनन्दन महाराज युधिष्ठिर! उस ब्राह्मणके अरणीसहित मन्थनकाष्ठको तो तुम्हारी परीक्षाके लिये मैं ही मृगरूपसे लेकर भाग गया था ।।

వైశంపాయనుడు పలికెను—అప్పుడు భగవాన్ ధర్ముడు “ఇస్తున్నాను” అని ఉత్తరం ఇచ్చి అరణి మరియు మథనకాష్ఠాన్ని తిరిగి ఇచ్చెను. అమరసమాన రాజా, నీకు మంగళం కలుగుగాక; ఇప్పుడు మరొక వరం కోరుము.

Verse 15

युधिछिर उवाच वर्षाणि द्वादशारण्ये त्रयोदशमुपस्थितम्‌ । तत्र नो नाभिजानीयुर्वसतो मनुजा: क्वचित्‌

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—మేము అడవిలో పన్నెండు సంవత్సరాలు గడిపాము; ఇప్పుడు పదమూడవ సంవత్సరం వచ్చింది. ఈ కాలంలో మేము ఎక్కడ నివసించినా మనుష్యులు మమ్మల్ని ఎప్పుడూ గుర్తించలేని వరం ప్రసాదించుము.

Verse 16

वैशम्पायन उवाच ददानीत्येव भगवानुत्तरं प्रत्यपद्यत । भूयश्चाश्वासयामास कौन्तेयं सत्यविक्रमम्‌

వైశంపాయనుడు పలికెను—ఇది విని భగవాన్ ధర్ముడు “ఈ వరమును కూడా ఇస్తున్నాను” అని ఉత్తరం ఇచ్చెను. అనంతరం సత్యవిక్రముడైన కౌంతేయ యుధిష్ఠిరుని మరల ధైర్యపరచెను.

Verse 17

यद्यपि स्वेन रूपेण चरिष्यथ महीमिमाम्‌ | नवो विज्ञास्यते वक्षित्‌ त्रिषु लोकेषु भारत,“भरतनन्दन! यद्यपि तुम इस पृथ्वीपर इसी रूपसे विचरोगे, तो भी तीनों लोकोंमें कोई भी तुम्हें नहीं पहचान सकेगा

ఓ భారతా! నీవు ఈ భూమిపై నీ స్వరూపంతోనే సంచరించినా, త్రిలోకాలలో ఎవ్వరూ నిన్ను గుర్తించలేరు—ఇది నిశ్చయంగా ప్రకటించబడింది.

Verse 18

वर्ष त्रयोदशमिदं मत्प्रसादात्‌ कुरूद्वहा: | विराटनगरे गूढा अविज्ञाताश्चरिष्यथ

వైశంపాయనుడు పలికెను— “కురుశ్రేష్ఠులారా! నా అనుగ్రహంతో మీరు ఈ పదమూడవ సంవత్సరాన్ని విరాటనగరంలో గుప్తంగా నివసిస్తూ, ఎవరికీ గుర్తుపడకుండా సంచరిస్తారు.”

Verse 19

यद्‌ वः संकल्पितं रूपं मनसा यस्य यादृशम्‌ | तादृशं तादृशं सर्वे छन्‍्दतो धारयिष्यथ,“तथा तुममेंसे जो-जो मनसे जैसा संकल्प करेगा, वह इच्छानुसार वैसा-वैसा ही रूप धारण कर सकेगा

వైశంపాయనుడు పలికెను— “మీలో ప్రతి ఒక్కరు మనసులో ఏ రూపాన్ని ఎలా సంకల్పిస్తారో, ఇష్టానుసారం అచ్చం ఆ రూపాన్నే ధరించగలరు.”

Verse 20

अरणीसत्ितं॑ चेदं ब्राह्मणाय प्रयच्छत । जिज्ञासार्थ मया होतदाह्ृतं मृगरूपिणा,“यह अरणीसहित मन्थनकाष्ठ उस ब्राह्मणको दे दो। तुम्हारी परीक्षाके लिये ही मैंने मृगका रूप धारण करके इसका हरण किया था

వైశంపాయనుడు పలికెను— “అరణులతో కూడిన ఈ అగ్నిమథన కట్టెలను ఆ బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చేయండి. మీ పరీక్షార్థమే నేను జింకరూపం ధరించి దీన్ని తీసుకెళ్లాను.”

Verse 21

प्रवृणीष्वापरं सौम्य वरमिष्टं ददानि ते । न तृप्यामि नरश्रेष्ठ प्रयच्छन्‌ वै वरांस्तथा

వైశంపాయనుడు పలికెను— “సౌమ్యా! ఇంకొక ఇష్టమైన వరాన్ని కోరుకో; నేను నీకు ఇస్తాను. నరశ్రేష్ఠా! ఇలా వరాలు ఇస్తున్నా నాకు తృప్తి కలగడం లేదు.”

Verse 22

तृतीयं गृह्यृतां पुत्र वरमप्रतिमं महत्‌ । त्वं हि मत्प्रभवों राजन्‌ विदुरश्चन ममांशज:

వైశంపాయనుడు పలికెను— “కుమారా! మూడవదిగా కూడా మహత్తరమైన, సాటిలేని వరాన్ని స్వీకరించు. రాజా! నీవు నన్నుంచి జన్మించావు; విదురుడూ నా అంసం నుంచే పుట్టాడు.”

Verse 23

युधिछिर उवाच देवदेवो मया दृष्टो भवान्‌ साक्षात्‌ सनातन: । य॑ं ददासि वर तुष्टस्तं ग्रहीष्याम्यहं पित:

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—తండ్రీ! మీరు సనాతన దేవాధిదేవులు. నేడు నేను మిమ్మల్ని ప్రత్యక్షంగా దర్శించాను. మీరు ప్రసన్నులై ఏ వరం ఇచ్చినా, దానిని నేను భక్తి-గౌరవాలతో స్వీకరిస్తాను.

Verse 24

जयेय॑ लोभमोहौ च क्रोधं चाहं सदा विभो । दाने तपसि सत्ये च मनो मे सततं भवेत्‌,विभो! मुझे ऐसा वर दीजिये कि मैं लोभ, मोह और क्रोधको जीत सकूँ तथा दान, तप और सत्यमें सदा मेरा मन लगा रहे

విభో! నేను ఎల్లప్పుడూ లోభం, మోహం, క్రోధాన్ని జయించగలిగేలా వరమివ్వండి; అలాగే దానం, తపస్సు, సత్యం పట్ల నా మనస్సు నిరంతరం నిలిచేలా చేయండి.

Verse 25

धर्म उवाच उपपन्नो गुणैरेतै: स्वभावेनासि पाण्डव | भवान्‌ धर्म: पुनश्चैव यथोक्तं ते भविष्यति

ధర్ముడు అన్నాడు—ఓ పాండవా, నీ స్వభావమే ఈ గుణాలతో సంపన్నం. నీవే ధర్మస్వరూపుడవు; నీవు చెప్పినట్లుగానే ఈ ధర్మగుణాలు నీలో ఇకముందూ నిలిచివుంటాయి.

Verse 26

वैशम्पायन उवाच इत्युक्त्वान्तर्दथे धर्मों भगवॉललोकभावन: । समेता: पाण्डवाश्वैव सुखसुप्ता मनस्विन:

వైశంపాయనుడు అన్నాడు—ఇలా చెప్పి, లోకాలను పోషించే భగవానైన ధర్ముడు అంతర్ధానమయ్యాడు. ఆ మనస్వులు పాండవులు కూడా సమేతంగా ఉండి, సుఖంగా నిద్రలోకి జారిపోయారు.

Verse 27

उपेत्य चाश्रमं वीरा: सर्व एव गतकक्‍्लमा: । आरणेयं ददुस्तस्मै ब्राह्णाय तपस्विने

వైశంపాయనుడు అన్నాడు—వీరులు ఆశ్రమానికి చేరగానే అందరూ అలసట నుండి విముక్తులయ్యారు. అప్పుడు వారు తపస్వి బ్రాహ్మణునికి ధర్మానుగుణమైన యోగ్య దానంగా ‘ఆరణేయ’ను సమర్పించారు.

Verse 28

वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्‌! ऐसा कहकर लोकरक्षक भगवान्‌ धर्म अन्तर्धान हो गये एवं सुखपूर्वक सोकर उठनेसे श्रमरहित हुए मनस्वी वीर पाण्डवगण एकत्र होकर आश्रममें लौट आये। वहाँ आकर उन्होंने उस तपस्वी ब्राह्मणको उसकी अरणी एवं मन्थनकाष्ठ दे दिये ।।

వైశంపాయనుడు పలికెను—ఓ రాజా! అట్లు చెప్పి లోకరక్షకుడైన భగవాన్ ధర్ముడు అంతర్ధానమయ్యెను. ఆపై మహామనస్కులైన పాండవులు సుఖంగా నిద్రించి లేచి, శ్రమలేక సమవేతులై ఆశ్రమానికి తిరిగి వచ్చిరి. అక్కడికి చేరి ఆ తపస్వి బ్రాహ్మణునికి అతని అరణి మరియు మథనకాష్ఠమును తిరిగి అందజేసిరి. ఈ మహత్తరమైన, శుభప్రదమైన పునర్మిళన-ఉపాఖ్యానం తండ్రి ధర్ముని, కుమారుడు యుధిష్ఠిరుని—ఇద్దరి కీర్తిని వర్ధిల్లజేయును. దీనిని పఠించువాడు ఇంద్రియజయుడు, వశుడు అయి, పుత్రపౌత్రసంపన్నుడై శతవత్సరాయుష్షును పొందును.

Verse 29

न चाप्यधर्मे न सुहृद्विभेदने परस्वहारे परदारमर्शने । कदर्यभावे न रमेन्मन: सदा नृणां सदाख्यानमिदं विजानताम्‌

ఈ సదామంగళ ఉపాఖ్యానాన్ని యథార్థంగా గ్రహించి నిరంతరం స్మరించువారి మనస్సు ఎప్పటికీ అధర్మంలో, స్నేహితుల మధ్య విభేదం కలిగించడంలో, పరధనాపహరణంలో, పరస్త్రీసంగమంలో గాని, కృపణత్వపు నీచతలో గాని రమించదు. ఈ మనోహర కథను నిత్యం జ్ఞాపకంలో ఉంచితే హృదయం అటువంటి దుష్కర్మాల వైపు తిరగదు.

Verse 314

इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि आरणेयपर्वणि नकुलादिजीवनादिवरप्राप्तौ चतुर्दशाधिकत्रिशततमो<5ध्याय:

ఇట్లు శ్రీమహాభారతం వనపర్వంలోని ఆరణేయపర్వంలో, నకులాది జీవనప్రాప్తి మొదలైన వరలాభప్రసంగమును వివరించే మూడు వందల పద్నాలుగవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.