Adhyaya 26

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे पञ्चविंशो ऽध्यायः इन् रेए निछ्त् ज़ुल्äस्सिगे ज़ेइछेन्: व्यास उवाच अथातः संप्रवक्ष्यामि दानधर्ममनुत्तमम् / ब्रह्मणाभिहितं पूर्वमृषीणां ब्रह्मवादिनाम्

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం షట్సాహస్రీ సంహిత ఉపరివిభాగంలో ఇరవై ఐదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది. వ్యాసుడు పలికెను—ఇప్పుడు నేను దానధర్మమనే అనుత్తమ ధర్మాన్ని వివరిస్తాను; అది పూర్వం బ్రహ్ముడు బ్రహ్మవాదిన ఋషులకు ఉపదేశించినది।

Verse 2

अर्थानामुदिते पात्रे श्रद्धया प्रतिपादनम् / दानमित्यभिनिर्दिष्टं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

శ్రద్ధతో యోగ్య పాత్రునికి తన ధనాన్ని సమర్పించుటనే ‘దానం’ అని నిర్దేశించారు; అది భోగమూ మోక్షమూ అనే రెండింటి ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 3

यद् ददाति विशिष्टेभ्यः श्रद्धया परया युतः / तद् वै वित्तमहं मन्ये शेषं कस्यापि रक्षति

పరమ శ్రద్ధతో యోగ్యులైన పాత్రులకు ఎవడు ఏదైనా దానం చేస్తాడో, అదే నిజమైన ధనమని నేను భావిస్తాను; మిగిలినది మరొకరి కొరకు నమ్మకంగా దాచబడినదే.

Verse 4

नित्यं नैमित्तिकं काम्यं त्रिविधं दानमुच्यते / चतुर्थं विमलं प्रोक्तं सर्वदानोत्तमोत्तमम्

దానం మూడు విధాలుగా చెప్పబడింది—నిత్య, నైమిత్తిక, కామ్య. నాలుగవది ‘విమల’ దానమని ప్రకటించబడింది; అది సమస్త దానాలలో అత్యుత్తమం.

Verse 5

अहन्यहनि यत् किञ्चिद् दीयते ऽनुपकारिणे / अनुद्दिश्य फलं तस्माद् ब्राह्मणाय तु नित्यकम्

ప్రతిరోజూ ప్రతిఫలం ఆశించకుండా, ప్రతిదానం చేయని వానికి కొద్దిగా ఏదైనా ఇస్తే, దానిని బ్రాహ్మణునికి నిత్య దానంగా సమర్పించాలి.

Verse 6

यत् तु पापोपशान्त्यर्थं दीयते विदुषां करे / नैमित्तिकं तदुद्दिष्टं दानं सद्भिरनुष्ठितम्

పాపశాంతి (ప్రాయశ్చిత్త) నిమిత్తం పండితుల చేతుల్లో ఇచ్చే దానం ‘నైమిత్తిక’ దానమని చెప్పబడింది; అది సద్గుణులు విధిగా ఆచరిస్తారు.

Verse 7

अपत्यविजयैश्वर्यस्वर्गार्थं यत् प्रदीयते / दानं तत् काम्यमाख्यातमृषिभिर्धर्मचिन्तकैः

సంతానం, విజయం, ఐశ్వర్యం లేదా స్వర్గప్రాప్తి కోసం ఇచ్చే దానాన్ని ధర్మాన్ని విచారించే ఋషులు ‘కామ్య’ దానమని ప్రకటించారు.

Verse 8

यदीश्वरप्रीणनार्थं ब्रह्मवित्सु प्रदीयते / चेतसा धर्मयुक्तेन दानं तद् विमलं शिवम्

ఈశ్వరుని ప్రీతి కోసం బ్రహ్మవిదులకు ధర్మయుక్తమైన మనస్సుతో దానం చేయబడితే, ఆ దానం నిర్మలమై మంగళకరమై—శివస్వరూపమైన పవిత్రతను పొందుతుంది।

Verse 9

दानधर्मं निषेवेत पात्रमासाद्य शक्तितः / उत्पत्स्यते हि तत्पात्रं यत् तारयति सर्वतः

యోగ్యమైన పాత్రను పొందిన తరువాత, తన శక్తి మేరకు దానధర్మాన్ని ఆచరించాలి; ఎందుకంటే ఆ పాత్రే అన్ని విధాలా దాతను తరింపజేసే ఉపాయమవుతుంది।

Verse 10

कुटुम्बभक्तवसनाद् देयं यदतिरिच्यते / अन्यथा दीयते यद्धि न तद् दानं फलप्रदम्

కుటుంబానికి ఆహార-వస్త్రాది సమకూర్చిన తరువాత మిగిలినదే దానంగా ఇవ్వాలి; లేకపోతే (కర్తవ్యాన్ని విస్మరించి) ఇచ్చినది ఫలప్రదమైన దానం కాదు।

Verse 11

श्रोत्रियाय कुलीनाय विनीताय तपस्विने / वृत्तस्थाय दरिद्राय प्रदेयं भक्तिपूर्वकम्

శ్రోత్రియుడికి, కులీనుడికి, వినయశీలుడికి, తపస్వికి, అలాగే సద్బృత్తితో జీవించే దరిద్రునికి—భక్తి పూర్వకంగా—దానం చేయాలి।

Verse 12

यस्तु दद्यान्महीं भक्त्या ब्राह्मणायाहिताग्नये / स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति

భక్తితో ఆహితాగ్ని బ్రాహ్మణునికి భూమిని దానం చేసే వాడు పరమ స్థానాన్ని చేరుతాడు—అక్కడికి వెళ్లిన తరువాత శోకం ఉండదు।

Verse 13

इक्षुभिः संततां भुमिं यवगोधूमशलिनीम् / ददाति वेदविदुषे यः स भूयो न जायते

వేదవిద్వాంసునికి చెరకు పంటతో నిండిన, యవాలు, గోధుమలు, వరి సమృద్ధిగా ఉన్న భూమిని దానం చేసే వాడు పునర్జన్మ పొందడు; మోక్షాన్ని పొందుతాడు।

Verse 14

गोचर्ममात्रामपि वा यो भूमिं संप्रयच्छति / ब्राह्मणाय दरिद्राय सर्वपापैः प्रमुच्यते

దరిద్ర బ్రాహ్మణునికి గోచర్మ పరిమాణమైనంత భూమినైనా దానం చేసే వాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 15

भूमिदानात् परं दानं विद्यते नेह किञ्चन / अन्नदानं तेन तुल्यं विद्यादानं ततो ऽधिकम्

ఈ లోకంలో భూమిదానానికి మించిన దానం లేదు. అన్నదానం దానికి సమానం; విద్యాదానం దానికన్నా అధికమైనది।

Verse 16

यो ब्राह्मणाय शान्ताय शुचये धर्मशालिने / ददाति विद्यां विधिना ब्रह्मलोके महीयते

శాంతుడు, శుచియైన, ధర్మనిష్ఠ బ్రాహ్మణునికి విధిపూర్వకంగా విద్యను ప్రసాదించే వాడు బ్రహ్మలోకంలో మహిమతో గౌరవింపబడతాడు।

Verse 17

दद्यादहरहस्त्वन्नं श्रद्धया ब्रह्मचारिणे / सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मणः स्थानमाप्नुयात्

శ్రద్ధతో బ్రహ్మచారికి ప్రతిరోజూ అన్నం దానం చేసే వాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై బ్రహ్ముని స్థానాన్ని పొందుతాడు।

Verse 18

गृहस्थायान्नदानेन फलं प्राप्नोति मानवः / आममेवास्य दातव्यं दत्त्वाप्नोति परां गतिम्

గృహస్థుడు అన్నదానం చేయుటవలన మనిషి పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు. తాజాగా వండిన అన్నమే ఇవ్వవలెను; అలా దానం చేసి పరమగతిని పొందుతాడు.

Verse 19

वैशाख्यां पौर्णमास्यां तु ब्राह्मणान् सप्त पञ्च वा / उपोष्य विधिना शान्तः शुचिः प्रयतमानसः

వైశాఖ పౌర్ణమి నాడు విధిపూర్వకంగా ఉపవాసం చేసి, శాంతంగా, శుచిగా, నియమిత మనస్సుతో, ఏడు—లేదా కనీసం ఐదు—బ్రాహ్మణులను గౌరవించవలెను.

Verse 20

पूजयित्वा तिलैः कृष्णैर्मधुना न विशेषतः / गन्धादिभिः समभ्यर्च्य वाचयेद् वा स्व्यं वदेत्

నల్ల తిలాలతో—అలాగే తేనెతో కూడా, ప్రత్యేక భేదం చేయకుండా—పూజ చేసి, గంధాది ద్రవ్యాలతో యథావిధిగా అర్చన చేయాలి; తరువాత శాస్త్రాన్ని చదివించాలి లేదా తానే పఠించాలి.

Verse 21

प्रीयतां धर्मराजेति यद् वा मनसि वर्तते / यावज्जीवकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

‘ధర్మరాజుడు ప్రసన్నుడగునుగాక’ అనే భావం మనస్సులో కలిగినంత మాత్రాన, జీవితమంతా చేసిన పాపమంతా ఆ క్షణమే నశిస్తుంది.

Verse 22

कृष्णाजिने तिलान् कृत्त्वा हिरण्यं मधुसर्पिषी / ददाति यस्तु विप्राय सर्वं तरति दुष्कृतम्

కృష్ణాజినంపై తిలాలను ఉంచి, బంగారం, తేనె, నెయ్యితో కూడి ఆ దానాన్ని బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చేవాడు, సమస్త దుష్కృతాన్ని (పాపాన్ని) దాటిపోతాడు.

Verse 23

कृतान्नमुदकुम्भं च वैशाख्यां च विशेषतः / निर्दिश्य धर्मराजाय विप्रेभ्यो मुच्यते भयात्

ప్రత్యేకంగా వైశాఖ మాసంలో సిద్ధాన్నం మరియు జలకుంభం దానం చేసి, ఆ దానాన్ని ధర్మరాజు (యమ) నిమిత్తంగా సంకల్పించి బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చినవాడు భయమునుండి విముక్తుడగును।

Verse 24

सुवर्णतिलयुक्तैस्तु ब्राह्मणान् सप्त पञ्च वा / तर्पयेदुदपात्रैस्तु ब्रह्महत्यां व्यपोहति

సువర్ణమిశ్రిత తిలాలతో కూడిన జలపాత్రములచే ఏడు—లేదా కనీసం ఐదు—బ్రాహ్మణులకు తర్పణం చేసినవాడు బ్రహ్మహత్యా పాపాన్ని తొలగించుకొనును।

Verse 25

माघमासे तु विप्रस्तु द्वादश्यां समुपोषितः / शुक्लाम्वरधरः कृष्णैस्तिलैर्हुत्वा हुताशनम्

మాఘ మాసంలో ద్వాదశీ నాడు బ్రాహ్మణుడు విధివిధానంగా ఉపవాసం చేయాలి; తెల్ల వస్త్రాలు ధరించి, సమ్యక్ ప్రదీప్తమైన అగ్నిలో నల్ల తిలాలను ఆహుతి చేయాలి।

Verse 26

प्रदद्याद् ब्राह्मणेभ्यस्तु तिलानेव समाहितः / जन्मप्रभृति यत्पापं सर्वं तरति वै द्विजः

మనస్సును సమాధానంగా ఉంచి బ్రాహ్మణులకు తిలదానం చేయాలి; అలా చేసిన ద్విజుడు జన్మనుండి కూడిన సమస్త పాపాలను నిశ్చయంగా దాటిపోతాడు।

Verse 27

अमावस्यामनुप्राप्य ब्राह्मणाय तपस्विने / यत्किचिद् देवदेवेशं दद्याच्चोद्दिश्य शङ्करम्

అమావాస్య వచ్చినప్పుడు తపస్సు గల బ్రాహ్మణునికి సాధ్యమైనదేదైనా దేవదేవేశుడు శంకరుని నిమిత్తంగా సంకల్పించి దానం చేయాలి।

Verse 28

प्रीयतामीश्वरः सोमो महादेवः सनातनः / सप्तजन्मकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

సనాతన మహాదేవుడైన సోమేశ్వరుడు ప్రసన్నుడగుగాక. ఏడు జన్మల పాపం ఆ క్షణమే నశిస్తుంది.

Verse 29

यस्तु कृष्णचतुर्दश्यां स्नात्वा देवं पिनाकिनम् / आराधयेद् द्विजमुखे न तस्यास्ति पुनर्भवः

కృష్ణచతుర్దశీనాడు స్నానం చేసి, ద్విజుని ముఖమున (బ్రాహ్మణాచార్యుని ద్వారా) పినాకీ దేవుడైన శివుని ఆరాధించువానికి మళ్లీ పునర్జన్మ లేదు.

Verse 30

कृष्णाष्टम्यां विशेषेण धार्मिकाय द्विजातये / स्नात्वाभ्यर्च्य यथान्यायं पादप्रक्षालनादिभिः

ప్రత్యేకంగా కృష్ణాష్టమీనాడు ధర్మనిష్ఠుడైన ద్విజాతి స్నానం చేసి, పాదప్రక్షాళనాది సేవలతో యథావిధిగా పూజించాలి.

Verse 31

प्रीयतां मे महादेवो दद्याद् द्रव्यं स्वकीयकम् / सर्वपापविनिर्मुक्तः प्राप्नोति परमां गतिम्

“మహాదేవుడు నాపై ప్రసన్నుడగుగాక; నాకు నా స్వకీయ ద్రవ్యాన్ని ప్రసాదించుగాక. సర్వపాపవిముక్తుడై పరమగతిని పొందుతాడు.”

Verse 32

द्विजैः कृष्णचतुर्दश्यां कृष्णाष्टम्यां विशेषतः / अमावास्यायां भक्तैस्तु पूजनीयस्त्रिलोचनः

ద్విజులు కృష్ణచతుర్దశీ మరియు ప్రత్యేకంగా కృష్ణాష్టమీనాడు త్రిలోచనుడైన శివుని పూజించాలి; అమావాస్యనాడు భక్తులు కూడా ఆయనను పూజించాలి.

Verse 33

एकादश्यां निराहारो द्वादश्यां पुरुषोत्तमम् / अर्चयेद् बाह्मणमुखे स गच्छेत् परमं पदम्

ఏకాదశీనాడు నిరాహార వ్రతం చేసి, ద్వాదశీనాడు బ్రాహ్మణముఖంగా పురుషోత్తముని అర్చించినవాడు పరమపదాన్ని పొందును.

Verse 34

एषा तिथिर्वैष्णवीं स्याद् द्वादशी शुक्लपक्षके / तस्यामाराधयेद् देवं प्रयत्नेन जनार्दनम्

శుక్లపక్ష ద్వాదశీనే వైష్ణవీ తిథి అంటారు; ఆ రోజున శ్రద్ధతో, ప్రయత్నంతో దేవుడు జనార్దనుని ఆరాధించాలి.

Verse 35

यत्किञ्चिद् देवमीशानमुद्दिश्य ब्राह्मणे शुचौ / दीयते विष्णवे वापि तदनन्तफलप्रदम्

శుద్ధుడైన బ్రాహ్మణునికి ఈశానుని ఉద్దేశించి గానీ, విష్ణువుని ఉద్దేశించి గానీ ఏదైనా—చిన్నదైనా—ఇస్తే అది అనంత ఫలప్రదమవుతుంది.

Verse 36

यो हि यां देवतामिच्छेत् समाराधयितुं नरः / ब्राह्मणान् पूजयेद् यत्नात् सतस्यां तोषयेत् ततः

మనిషి ఏ దేవతను ఆరాధించాలనుకున్నా, ముందుగా ప్రయత్నంతో బ్రాహ్మణులను పూజించాలి; తరువాత ఆ దేవతనే తృప్తిపరచాలి.

Verse 37

द्विजानां वपुरास्थाय नित्यं तिष्ठन्ति देवताः / पूज्यन्ते ब्राह्मणालाभे प्रतिमादिष्वपि क्वचित्

ద్విజుల శరీరాన్ని ఆశ్రయించి దేవతలు నిత్యం నిలిచియుంటారు; బ్రాహ్మణుడు లభించనప్పుడు కొన్నిసార్లు ప్రతిమలలో మొదలైన వాటిలో కూడా పూజింపబడతారు.

Verse 38

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन तत् तत् फलमभीप्सता / द्विजेषु देवता नित्यं पूजनीया विशेषतः

కాబట్టి ఏ ఏ ఫలాన్ని కోరువాడో, అతడు సర్వప్రయత్నంతో ద్విజులలో నివసించే దేవతను నిత్యం విశేషంగా పూజించాలి।

Verse 39

विभूतिकामः सततं पूजयेद् वै पुरन्दरम् / ब्रह्मवर्चसकामस्तु ब्रह्माणं ब्रह्मकामुकः

విభూతి, రాజైశ్వర్యం కోరువాడు సదా పురందరుడు (ఇంద్రుడు)ను పూజించాలి; బ్రహ్మవర్చస్సు కోరువాడు బ్రహ్మను నిత్యం ఆరాధించాలి।

Verse 40

आरोग्यकामो ऽथ रविं धनकामो हुताशनम् / कर्मणां सिद्धिकामस्तु पूजयेद् वै विनायकम्

ఆరోగ్యం కోరువాడు రవిని (సూర్యుని) పూజించాలి; ధనం కోరువాడు హుతాశనుడు (అగ్ని)ను; కార్యసిద్ధి కోరువాడు వినాయకుడు (గణేశుడు)ను ఆరాధించాలి।

Verse 41

भोगकामस्तु शशिनं बलकामः समीरणम् / मुमुक्षुः सर्वसंसारात् प्रयत्नेनार्चयेद्धरिम्

భోగాలు కోరువాడు శశిని (చంద్రుని) పూజించాలి; బలం కోరువాడు సమీరణుడు (వాయువు)ను; కానీ సమస్త సంసారబంధం నుండి ముక్తి కోరువాడు ప్రయత్నంతో హరిని అర్చించాలి।

Verse 42

यस्तु योगं तथा मोक्षमन्विच्छेज्ज्ञानमैश्वरम् / सोर्ऽचयेद् वै विरूपाक्षं प्रयत्नेनेश्वरेश्वरम्

యోగం, మోక్షం మరియు ఐశ్వర జ్ఞానాన్ని కోరువాడు ప్రయత్నంతో విరూపాక్షుడు—ఈశ్వరేశ్వరుడు—మహేశ్వరుని పూజించాలి।

Verse 43

ये वाञ्छन्ति महायोगान् ज्ञानानि च महेश्वरम् / ते पूजयन्ति भूतेशं केशवं चापि भोगिनः

మహాయోగాలను, మోక్షజ్ఞానాన్ని, మహేశ్వరుని కోరువారు—భోగసాధకులైనప్పటికీ—భూతేశుని మరియు కేశవుని భక్తితో పూజిస్తారు।

Verse 44

वारिदस्तृप्तिमाप्नोति सुखमक्षय्यमन्नदः / तिलप्रदः प्रजामिष्टां दीपदश्चक्षुरुत्तमम्

జలదానం చేసేవాడు తృప్తిని పొందుతాడు; అన్నదానం చేసేవాడు అక్షయ సుఖాన్ని పొందుతాడు. తిలదానం ఇష్టసంతానాన్ని ఇస్తుంది; దీపదానం ఉత్తమ దృష్టి (ప్రకాశం) ఇస్తుంది।

Verse 45

भूमिदः सर्वमाप्नोति दीर्घमायुर्हिरण्यदः / गृहदो ऽग्र्याणि वेश्मानि रूप्यदो रूपमुत्तमम्

భూమిదానం చేసేవాడు సమస్తాన్ని పొందుతాడు; స్వర్ణదానం చేసేవాడు దీర్ఘాయుష్షును పొందుతాడు. గృహదానం చేసేవాడు శ్రేష్ఠ గృహాలను పొందుతాడు; రజతదానం చేసేవాడు ఉత్తమ రూపకాంతిని పొందుతాడు।

Verse 46

वासोदश्चन्द्रसालोक्यमश्विसालोक्यमश्वदः / अनडुदः श्रियं पुष्टां गोदो व्रध्नस्य विष्टपम्

వస్త్రదానం చేసేవాడు చంద్రలోకాన్ని పొందుతాడు; అశ్వదానం చేసేవాడు అశ్వినీకుమారుల లోకాన్ని పొందుతాడు. ఎద్దుదానం చేసేవాడు పుష్టమైన శ్రీ (సంపద) పొందుతాడు; గోదానం చేసేవాడు వ్రధ్నుని దివ్యలోకాన్ని పొందుతాడు।

Verse 47

यानशय्याप्रदो भार्यामैश्वर्यमभयप्रदः / धान्यदः शाश्वतं सौख्यं ब्रह्मदो ब्रह्मसात्म्यताम्

యానములు, శయ్యల దానం చేసేవాడు ఉత్తమ భార్యను పొందుతాడు; అభయదానం చేసేవాడు ఐశ్వర్యం మరియు రక్షణను పొందుతాడు. ధాన్యదానం చేసేవాడు శాశ్వత సౌఖ్యాన్ని పొందుతాడు; బ్రహ్మజ్ఞానదానం చేసేవాడు బ్రహ్మతో తాదాత్మ్యాన్ని పొందుతాడు।

Verse 48

धान्यान्यपि यथाशक्ति विप्रेषु प्रतिपादयेत् / वेदवित्सु विशिष्टेषु प्रेत्य स्वर्गं समश्नुते

యథాశక్తి విప్రులకు, విశేషంగా వేదవిత్తులైన శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులకు, ధాన్యదానం చేయాలి; మరణానంతరం స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.

Verse 49

गवां घासप्रदानेन सर्वपापैः प्रमुच्यते / इन्धनानां प्रदानेन दीप्ताग्निर्जायते नरः

ఆవులకు గడ్డి దానం చేయడం వల్ల మనిషి సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు; ఇంధనం (కట్టెలు) దానం చేయడం వల్ల అతనిలో దీప్తమైన శుభ అగ్ని ఉద్భవిస్తుంది.

Verse 50

फलमूलानि शाकानि भोज्यानि विविधानि च / प्रदद्याद् ब्राह्मणेभ्यस्तु मुदा युक्तः सदा भवेत्

ఫలాలు, మూలాలు, కూరగాయలు మరియు వివిధ రకాల భోజ్యాలను బ్రాహ్మణులకు దానం చేయాలి; దానం చేస్తూ ఎల్లప్పుడూ ఆనందంతో, ప్రసన్నచిత్తంతో ఉండాలి.

Verse 51

औषधं स्नेहमाहारं रोगिणे रोगशान्तये / ददानो रोगरहितः सुखी दीर्घायुरेव च

రోగి యొక్క రోగశాంతి కోసం ఔషధం, స్నేహం (నూనె/నెయ్యి) మరియు పోషకాహారం దానం చేసే వాడు రోగరహితుడై, సుఖిగా, దీర్ఘాయుష్మంతుడవుతాడు.

Verse 52

असिपत्रवनं मार्गं क्षुरधारासमन्वितम् / तीव्रितापं च तरति छत्रोपानत्प्रदो नरः

ఛత్రం మరియు పాదుకలు (పాదరక్షలు) దానం చేసే మనిషి, క్షురధారల వంటి పదునైన అసిపత్రవన మార్గాన్ని మరియు దాని తీవ్రమైన దహనతాపాన్ని దాటిపోతాడు.

Verse 53

यद् यदिष्टतमं लोके यच्चापि दयितं गृहे / तत्तद् गुणवते देयं तदेवाक्ष्यमिच्छता

లోకంలో ఏది అత్యంత ఇష్టమో, ఇంటిలో ఏది అత్యంత ప్రియమో—అక్షయ పుణ్యాన్ని కోరువాడు అవే గుణవంతుడైన పాత్రునికి దానమివ్వాలి.

Verse 54

अपने विषुवे चैव ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः / संक्रान्त्यादिषु कालेषु दत्तं भवति चाक्षयम्

అయనము, విషువము, చంద్రసూర్య గ్రహణములు, అలాగే సంక్రాంతి మొదలైన పవిత్ర కాలములలో ఇచ్చిన దానం నిశ్చయంగా అక్షయ ఫలమవుతుంది.

Verse 55

प्रयागादिषु तीर्थेषु पुण्येष्वायतनेषु च / दत्त्वा चाक्षयमाप्नोति नदीषु च वनेषु च

ప్రయాగము మొదలైన తీర్థములలో, పుణ్యక్షేత్రములలో కూడా—నదీ తీరములలో, అరణ్యములలో కూడ దానం చేయుటవలన అక్షయ పుణ్యము లభిస్తుంది.

Verse 56

दानधर्मात् परो धर्मो भूतानां नेह विद्यते / तस्माद् विप्राय दातव्यं श्रोत्रियाय द्विजातिभिः

ప్రాణులకై ఈ లోకంలో దానధర్మముకన్నా గొప్ప ధర్మము లేదు. అందువల్ల ద్విజులు వేదనిష్ఠుడైన శ్రోత్రియ బ్రాహ్మణునికి దానం చేయవలెను.

Verse 57

स्वगायुर्भूतिकामेन तथा पापोपशान्तये / मुमुक्षुणा च दातव्यं ब्राह्मणेभ्यस्तथान्वहम्

తన ఆయుష్షు, ఐశ్వర్యము కోరుతూ, పాపశాంతికై, అలాగే మోక్షాన్ని కోరే ముముక్షువూ—బ్రాహ్మణులకు ప్రతిదినం దానం చేయవలెను.

Verse 58

दीयमानं तु यो मोहाद् गोविप्राग्निसुरेषु च / निवारयति पापात्मा तिर्यग्योनिं व्रजेत् तु सः

మోహవశాత్ గోవులకు, బ్రాహ్మణులకు, పవిత్ర అగ్నికి, దేవతలకు ఇవ్వబడుతున్న దానాన్ని అడ్డుకునేవాడు పాపాత్ముడు; అతడు నిశ్చయంగా తిర్యగ్యోనిలో జన్మిస్తాడు।

Verse 59

यस्तु द्रव्यार्जनं कृत्वा नार्चयेद् ब्राह्मणान् सुरान् / सर्वस्वमपहृत्यैनं राजा राष्ट्रात् प्रवासयेत्

ధనం సంపాదించిన తరువాత కూడా బ్రాహ్మణులను, దేవతలను ఆరాధించి గౌరవించని వాని సర్వస్వాన్ని స్వాధీనం చేసుకొని రాజు అతడిని రాజ్యంనుండి ప్రవాసింపజేయాలి।

Verse 60

यस्तु दुर्भिक्षवेलायामन्नाद्यं न प्रयच्छति / म्रियमाणेषु विप्रेषु ब्राह्मणः स तु गर्हितः

దుర్భిక్షకాలంలో, పండిత బ్రాహ్మణులు మరణించుచుండగా, ఎవడు అన్నాదిని ఇవ్వడు—ఆ బ్రాహ్మణుడు నిశ్చయంగా గర్హితుడు।

Verse 61

न तस्मात् प्रतिगृह्णीयुर्न विशेयुश्च तेन हि / अङ्कयित्वा स्वकाद् राष्ट्रात् तं राजा विप्रवासयेत्

అతనినుండి ఎవ్వరూ దానం స్వీకరించకూడదు, అతనితో కలసి మెలగకూడదు; అతనికి అపకీర్తి ముద్ర వేసి రాజు తన రాజ్యంనుండి ప్రవాసింపజేయాలి।

Verse 62

यस्त्वसद्भ्यो ददातीह स्वद्रव्यं धर्मसाधनम् / स पूर्वाभ्यधिकः पापी नरके पच्यते नरः

అయోగ్యులకు తన ధనాన్ని ‘ధర్మసాధనం’ అని భావించి ఇచ్చేవాడు మరింత పాపి అవుతాడు; ఆ మనిషి నరకంలో దహించబడతాడు।

Verse 63

स्वाध्यायवन्तो ये विप्रा विद्यावन्तो जितेन्द्रियाः / सत्यसंयमसंयुक्तास्तेभ्यो दद्याद् द्विजोत्तमाः

వేదస్వాధ్యాయంలో నిమగ్నులై, నిజమైన విద్య కలిగి, ఇంద్రియాలను జయించి, సత్యం–సంయమంతో యుక్తులైన బ్రాహ్మణులకు శ్రేష్ఠ ద్విజుడు దానం చేయవలెను।

Verse 64

सुभुक्तमपि विद्वांसं धार्मिकं भोजयेद् द्विजम् / न तु मूर्खमवृत्तस्थं दशरात्रमुपोषितम्

అతడు ముందే సుభోజనం చేసినవాడైనా, విద్యావంతుడైన ధార్మిక ద్విజునికి భోజనం పెట్టాలి; కానీ దురాచారుడైన మూర్ఖునికి—పది రాత్రులు ఉపవాసమున్నా—భోజనం పెట్టకూడదు।

Verse 65

सन्निकृष्टमतिक्रम्य श्रोत्रियं यः प्रयच्छति / स तेन कर्मणा पापी दहत्यासप्तमं कुलम्

సమీపంలో ఉన్న యోగ్య శ్రోత్రియ బ్రాహ్మణుని దాటివెళ్లి ఎవడు ఇతరత్ర దానం చేస్తాడో, అతడు ఆ కర్మవల్ల పాపి అవుతాడు; తన వంశాన్ని ఏడవ తరము వరకు దహింపజేస్తాడు।

Verse 66

यदिस्यादधिको विप्रः शीलविद्यादिभिः स्वयम् / तस्मै यत्नेन दातव्यं अतिक्रम्यापि सन्निधिम्

శీలం, విద్య మొదలైన గుణాలతో ఎవడైనా బ్రాహ్మణుడు నిజంగా అధికుడై ఉంటే, సమీపస్థులను కూడా దాటివెళ్లి, ప్రత్యేక యత్నంతో అతనికే దానం చేయాలి।

Verse 67

यो ऽर्चितं प्रतिगृह्णीयाद् दद्यादर्चितमेव च / तावुभौ गच्छतः स्वर्गं नरकं तु विपर्यये

పూజితమై సంస్కరింపబడిన దానాన్ని ఎవడు స్వీకరిస్తాడో, అలాగే పూజితమై సంస్కరింపబడినదానినే ఎవడు ఇస్తాడో—ఆ ఇద్దరూ స్వర్గాన్ని పొందుతారు; విరుద్ధంగా చేస్తే నరకం కలుగుతుంది।

Verse 68

न वार्यपि प्रयच्छेत नास्तिके हैतुके ऽपि च / पाषण्डेषु च सर्वेषु नावेदविदि धर्मवित्

ధర్మవేత్త నాస్తికునికి—తర్కంలో నిపుణుడైనా—నీళ్లైనా ఇవ్వకూడదు; అలాగే అన్ని పాషండులకు, వేదవిద్యలేని వానికి కూడా ఇవ్వకూడదు.

Verse 69

अपूपं च हिरण्यं च गामश्वं पृथिवीं तिलान् / अविद्वान् प्रतिगृह्णानो भस्मी भवति काष्ठवत्

అవిద్వానుడూ అర్హతలేని వాడూ అపూపం, బంగారం, ఆవు-గుర్రం, భూమి లేదా నువ్వులు వంటి దానాలు స్వీకరిస్తే, కట్టెలా భస్మమై నశిస్తాడు.

Verse 70

द्विजातिभ्यो धनं लिप्सेत् प्रशस्तेभ्यो द्विजोत्तमः / अपि वा जातिमात्रेभ्यो न तु शूद्रात् कथञ्चन

ఉత్తమ ద్విజుడు ధనాన్ని గౌరవనీయ ద్విజుల నుంచే కోరాలి; అవసరమైతే జన్మమాత్ర ద్విజుల నుంచైనా, కానీ ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ శూద్రుని నుంచీ కాదు.

Verse 71

वृत्तिसङ्कोचमन्विच्छेन्नेहेत धनविस्तरम् / धनलोभे प्रसक्तस्तु ब्राह्मण्यादेव हीयते

జీవికలో సంయమనం, పరిమితి కోరాలి; ధనవిస్తరణ కోసం ఇక్కడ తపనపడకూడదు. ధనలోభంలో మునిగినవాడు బ్రాహ్మణ్యమునుండే క్షీణిస్తాడు.

Verse 72

वेदानधीत्य सकलान् यज्ञांश्चावाप्य सर्वशः / न तां गतिमवाप्नोति सङ्कोचाद् यामवाप्नुयात्

సర్వ వేదాలు అధ్యయనం చేసి, అన్ని విధాల యజ్ఞఫలాలు పొందినప్పటికీ, అంతఃసంకోచం వల్ల పొందవలసిన పరమగతిని పొందలేడు.

Verse 73

प्रतिग्रहरुचिर्न स्यात् यात्रार्थं तु समाहरेत् / स्थित्यर्थादधिकं गृह्णन् ब्राह्मणो यात्यधोगतिम्

బ్రాహ్మణుడు దానగ్రహణంలో ఆసక్తి కలిగివుండకూడదు; జీవనయాత్రకు అవసరమైనంత మాత్రమే సమీకరించాలి. స్థితిమాత్రానికి మించి తీసుకుంటే బ్రాహ్మణుడు అధోగతికి పడతాడు.

Verse 74

यस्तु याचनको नित्यं न स स्वर्गस्य भाजनम् / उद्वेजयति भूतानि यथा चौरस्तथैव सः

ఎవడు నిత్యం యాచకుడై ఉంటాడో, వాడు స్వర్గానికి పాత్రుడు కాడు. అతడు జీవులను కలవరపెడతాడు; నిజంగా అతడు దొంగతో సమానుడు.

Verse 75

गुरून् भृत्यांश्चोज्जिहीर्षुरर्चिष्यन् देवतातिथीन् / सर्वतः प्रतिगृह्णीयान्न तु तृप्येत् स्वयं ततः

గురువులకూ ఆధారితులకూ అభ్యుదయం కలిగించాలనే ఉద్దేశంతో, దేవతలకూ అతిథులకూ పూజ చేయాలనే కోరికతో, అన్ని దిక్కుల నుంచీ దానం స్వీకరించవచ్చు; కానీ దానివల్ల స్వయంగా భోగసంతృప్తి పొందకూడదు.

Verse 76

एवं गृहस्थो युक्तात्मा देवतातिथिपूजकः / वर्तमानः संयातात्मा याति तत् परमं पदम्

ఇలా యోగసంయమితాత్ముడై, దేవతలకూ అతిథులకూ పూజచేసే గృహస్థుడు, నియంత్రిత మనస్సుతో జీవిస్తూ ఆ పరమపదాన్ని పొందుతాడు.

Verse 77

पुत्रे निधाय वा सर्वं गत्वारण्यं तु तत्त्ववित् / एकाकी विचरेन्नित्यमुदासीनः समाहितः

లేదా సమస్తాన్ని కుమారునికి అప్పగించి, తత్త్వజ్ఞుడు అరణ్యానికి వెళ్లాలి. అతడు నిత్యం ఏకాకిగా సంచరించాలి—వైరాగ్యంతో, సమభావంతో, సమాహిత మనస్సుతో.

Verse 78

एष वः कथितो धर्मो गृहस्थानां द्विजोत्तमाः / ज्ञात्वानुतिष्ठेन्नियतं तथानुष्ठापयेद् द्विजान्

హే ద్విజోత్తములారా! గృహస్థుల ధర్మము మీకు చెప్పబడినది. దీన్ని తెలిసికొని నిత్యము నియమంగా ఆచరించుడి; అలాగే ఇతర ద్విజులను కూడా ఆచరింపజేయుడి।

Verse 79

इति देवमनादिमेकमीशं गृहधर्मेण समर्चयेदजस्त्रम् / समतीत्य स सर्वभूतयोनिं प्रकृतिं याति परं न याति जन्म

ఇట్లు గృహధర్మముచే ఆ అనాది ఏకైక ఈశ్వరదేవుని నిరంతరం ఆరాధించవలెను. అతడు సమస్తభూతయోని అయిన ప్రకృతిని అతిక్రమించి పరమపదమును పొందును; మరల జన్మకు రాడు.