Adhyaya 25

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चतुर्विशो ऽध्यायः इन् रेए निछ्त् ज़ुल्äस्सिगे ज़ेइछेन्: व्यास उवाच एष वो ऽभिहितः कृत्स्नो गृहस्थाश्रमवासिनः / द्विजातेः परमो धर्मो वर्तनानि निबोधत

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం షట్సాహస్త్రీ సంహిత ఉపరివిభాగంలోని ఇరవై నాలుగవ అధ్యాయం ముగిసింది. వ్యాసుడు పలికెను—గృహస్థాశ్రమవాసులకు సమస్త ఉపదేశం చెప్పబడింది; ఇప్పుడు ద్విజుల పరమధర్మమును, సదాచార నియమములను గ్రహించండి.

Verse 2

द्विविधस्तु गृही ज्ञेयः साधकश्चाप्यसाधकः / अध्यापनं याजनं च पूर्वस्याहुः प्रतिग्रहम् / कुसीदकृषिवाणिज्यं प्रकुर्वोतास्वयङ्कृतम्

గృహస్థుడు రెండు విధాలుగా తెలుసుకోవాలి—సాధకుడు మరియు అసాధకుడు. సాధకునికి అధ్యాపనం, యాజనం, ప్రతిగ్రహం అని చెప్పారు; అసాధకుడు స్వప్రయోజనార్థం వడ్డీ, వ్యవసాయం, వ్యాపారం చేస్తాడు.

Verse 3

कृषेरभावाद् वाणिज्यं तदभावात् कुसीदकम् / आपत्कल्पो ह्यं ज्ञेयः पूर्वोक्तो मुख्य इष्यते

వ్యవసాయం సాధ్యంకాకపోతే వ్యాపారం చేయాలి; అది కూడా కుదరకపోతే వడ్డీకి ఆశ్రయించవచ్చు. ఇది ఆపద్కాల ధర్మమని తెలుసుకోవాలి; ముందుగా చెప్పిన ప్రధాన కర్తవ్యమే ముఖ్యమని భావించబడుతుంది.

Verse 4

स्वयं वा कर्षणं कुर्याद् वाणिज्यं वा कुसीदकम् / कष्टा पापीयसी वृत्तिः कुसीदं तद् विवर्जयेत्

మనిషి స్వయంగా వ్యవసాయం చేయవచ్చు లేదా వ్యాపారం చేయవచ్చు; కానీ వడ్డీకి అప్పు ఇవ్వడం (కుసీదం) కఠినమైనది, మరింత పాపకరమైన జీవిక—కాబట్టి దానిని వర్జించాలి।

Verse 5

क्षात्रवृत्तिं परां प्रहुर्न स्वयं कर्षणं द्विजैः / तस्मात् क्षात्रेण वर्तेत वर्तनेनापदि द्विजः

రక్షణ-పాలనలైన క్షాత్రవృత్తినే శ్రేష్ఠమని, ద్విజులకు స్వయంగా దున్నడం కాదు అని వారు చెబుతారు. కాబట్టి ద్విజుడు క్షాత్రధర్మంతో జీవించాలి; అయితే ఆపదలో లభ్యమైన ఏ జీవికతోనైనా గడపవచ్చు।

Verse 6

तेन चावाप्यजीवंस्तु वैश्यवृत्तिं कृषिं व्रजेत् / न कथञ्चन कुर्वोत ब्राह्मणः कर्म कर्षणम्

అదివల్ల కూడా జీవనం సాగకపోతే, వైశ్యవృత్తి అయిన వ్యవసాయాన్ని ఆశ్రయించాలి. కానీ బ్రాహ్మణుడు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ దున్నే పనిని చేయకూడదు।

Verse 7

लब्धलाभः पितॄन् देवान् ब्राह्मणांश्चापि पूजयेत् / ते तृप्तास्तस्य तं दोषं शमयन्ति न संशयः

లాభం పొందిన తరువాత పితృదేవతలను, దేవతలను, అలాగే బ్రాహ్మణులను పూజించాలి. వారు తృప్తి చెంది అతని దోషాన్ని నిశ్చయంగా శమింపజేస్తారు—సందేహం లేదు।

Verse 8

देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च दद्याद् भागं तु विंशकम् / त्रिंशद्भागं ब्राह्मणानां कृषिं कुर्वन् न दुष्यति

దేవులకు మరియు పితృులకు ఇరవయ్యవ భాగాన్ని ఇవ్వాలి; బ్రాహ్మణులకు ముప్పయ్యవ భాగాన్ని సమర్పించాలి. ఈ విధంగా అర్పణలు చేస్తూ వ్యవసాయం చేసినవాడు దోషి కాడు।

Verse 9

वणिक् प्रदद्याद् द्विगुणं कुसीदी त्रिगुणं पुनः / कृषीवलो न दोषेण युज्यते नात्र संशयः

వ్యాపారి ద్విగుణంగా చెల్లించవచ్చు, వడ్డీ వ్యాపారి మరల త్రిగుణంగా; కాని రైతు దోషిగా పరిగణింపబడడు—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 10

शिलोञ्छं वाप्याददीत गृहस्थः साधकः पुनः / विद्याशिल्पादयस्त्वन्ये बहवो वृत्तिहेतवः

సాధక గృహస్థుడు శిలోఞ్ఛ వృత్తి (పొలంలో మిగిలిన ధాన్యాన్ని ఏరుకోవడం)ను కూడా స్వీకరించవచ్చు. అంతేకాక విద్య, శిల్పం మొదలైనవి అనేక జీవనోపాయాలు।

Verse 11

असाधकस्तु यः प्रोक्तो गृहस्थाश्रमसंस्थितः / शिलोञ्छे तस्य कथिते द्वे वृत्ती परमर्षिभिः

గృహస్థాశ్రమంలో స్థితుడై ‘అసాధకుడు’ అని చెప్పబడినవాడికి, శిలోఞ్ఛ విషయమై రెండు విధాల వృత్తులను పరమర్షులు ఉపదేశించారు।

Verse 12

अमृतेनाथवा जीवेन्मृतेनाप्यथवा यदि / अयाचितं स्यादमृतं मृतं भेक्षं तु याचितम्

అతడు ‘అమృతం’ ద్వారా జీవించాలి; అది లభించకపోతే ‘మృతం’ ద్వారానైనా. అడగకుండానే లభించేది ‘అమృతం’; అడిగి పొందిన భిక్ష ‘మృతం’ అని చెప్పబడింది।

Verse 13

कुशूलधान्यको वा स्यात् कुम्भीधान्यक एव वा / त्र्यहैहिको वापि भवेदश्वस्तनिक एव च

అతడు గోదాములో ధాన్యాన్ని నిల్వచేసేవాడై ఉండవచ్చు, లేదా కుండలలో ధాన్యాన్ని దాచేవాడై ఉండవచ్చు; లేదా మూడు రోజుల సరుకుతో జీవించేవాడై, లేక కేవలం మరుసటి రోజుకు సరిపడేంత మాత్రమే కలవాడై ఉండవచ్చు।

Verse 14

चतुर्णामपि चैतेषां द्विजानां गृहमेधिनाम् / श्रेयान् परः परो ज्ञेयो धर्मतो लोकजित्तमः

ఈ నాలుగు విధాల ద్విజ గృహస్థులలో ధర్మమునుబట్టి ప్రతి తరువాతివాడు ముందువాడికన్నా శ్రేష్ఠుడని తెలుసుకోవాలి; లోకజయము (ఉన్నత పుణ్యఫలము) పొందుటలో అతడు మరింత సమర్థుడు।

Verse 15

षट्कर्मैको भवत्येषां त्रिभिरन्यः प्रवर्तते / द्वाभ्यामेकश्चतुर्थस्तु ब्रह्मसत्रेण जीवति

ఈ బ్రాహ్మణులలో ఒకడు షట్కర్మములన్నిటితో జీవిస్తాడు; మరొకడు మూడింటితో ప్రవృత్తి చెందుతాడు; ఒకడు రెండింటితో, నాలుగవాడు బ్రహ్మసత్రం (దీర్ఘ వైదిక సత్రయాగం) నిర్వహించి జీవిస్తాడు।

Verse 16

वर्तयंस्तु शिलोञ्छाभ्यामग्निहोत्रपरायणः / इष्टीः पार्वायणान्तीयाः केवला निर्वपेत् सदा

శిలోఞ్ఛ-ఉఞ్ఛములచే జీవనం సాగిస్తూ, అగ్నిహోత్రపరాయణుడై, పార్వాయణ వ్రతముల అంత్యక్రియలకు విధించిన సరళ ఇష్టియాగములనే సదా సమర్పించాలి।

Verse 17

न लोकवृतिं वर्तेत वृत्तिहेतोः कथञ्चन / अजिह्मामशठां शुद्धां जीवेद् ब्राह्मणजीविकाम्

జీవికా కారణంగా ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ లోకరీతిని అనుసరించకూడదు. బ్రాహ్మణుని జీవిక—సూటిగా, కపటరహితంగా, శుద్ధంగా—అదే విధంగా జీవించాలి।

Verse 18

याचित्वा वापि सद्भ्यो ऽन्नं पितॄन्देवांस्तु तोषयेत् / याचयेद् वा शुचिं दान्तं न तृप्येत स्वयं ततः

సజ్జనుల వద్ద భిక్షగా అన్నం పొందినప్పటికీ దానితో పితృదేవతలను, దేవతలను తృప్తిపరచాలి. లేదా శుచియైన, దాంతుడైన వ్యక్తి వద్ద అడగాలి; కానీ ఆ అన్నంతో తాను తృప్తి పొందకూడదు।

Verse 19

यस्तु द्रव्यार्जनं कृत्वा गृहस्थस्तोषयेन्न तु / देवान् पितृंश्च विधिना शुनां योनिं व्रजत्यसौ

యెవడు గృహస్థుడు ధనం సంపాదించి కూడా విధి ప్రకారం దేవతలను, పితృదేవతలను తృప్తిపరచడు, వాడు నిశ్చయంగా శునయోనిలో జన్మిస్తాడు।

Verse 20

धर्मश्चार्थश्च कामश्च श्रेयो मोक्षश्चतुष्टयम् / धर्माविरुद्धः कामः स्याद् ब्राह्मणानां तु नेतरः

ధర్మం, అర్థం, కామం, పరమశ్రేయస్సైన మోక్షం—ఇవి నాలుగు పురుషార్థాలు. బ్రాహ్మణులకు ధర్మానికి విరుద్ధం కాని కామమే అనుసరించదగినది; ఇతరथा కాదు।

Verse 21

योर्ऽथो धर्माय नात्मार्थः सोर्ऽथो ऽनर्थस्तथेतरः / तस्मादर्थं समासाद्य दद्याद् वै जुहुयाद् यजेत्

ధనం ధర్మార్థంగా ఉంటే, స్వార్థార్థంగా కాకపోతే—అదే నిజమైన అర్థం; కేవలం తనకోసం సంపాదించిన ధనం అనర్థమవుతుంది. కాబట్టి సంపద పొందినవాడు దానం చేయాలి, హోమం చేయాలి, యజ్ఞారాధన చేయాలి।