యముడు in the Rig Veda

సవితృకు మూడు ద్యావః (ఆకాశ-స్థరాలు) ఉన్నాయి; రెండూ ఆయన ఉపస్థాలు (ఆధార-ఆసనాలు), మరొకటి యముని భువనంలో—విరాట్ ప్రకాశంతో విస్తరించినది. రథంలోని ఆణి (చక్ర-నాభి) వలె, అమృత (అమర) దేవులు దానిపై స్థిరపడ్డారు. ఆ తత్త్వాన్ని నిజంగా తెలిసినవాడు ఇక్కడ…

మీ జరితా (గాయకుడు) యవ/మేత కోసం తిరిగే మృగంలా కాకూడదు—యజ్ఞ-హవిష్యంలో ఆనందం పొందని వాడిగా కాకూడదు; యముని పథం, ఆ అధోగామి మార్గానికి సమీపించకూడదు.

యజ్ఞాల ద్వారా అథర్వన్ మొదటగా మార్గాలను విస్తరించాడు; ఆపై వ్రతపాలకుడైన సూర్యుడు ‘వేన’ (దర్శి) గా జన్మించాడు. అతనితో పాటు ఉశనా కావ్యుడు కిరణాలను తోలుతూ వచ్చాడు; యమలోకంలో జన్మించిన ఆ అమృతం—అమర తత్త్వం—ను మేము ఆరాధిస్తాము.

దృఢంగా ఎగిరే అడుగులతో, లేదా శీఘ్ర-సువర్ణ ప్రేరణలతో, లేక దేవుల స్వంత జూతి (వేగ) ఉద్ధృతితో—ఎల్లప్పుడూ ముందుకు దూసుకుపోతూ—ఓ నాసత్యులారా, ఆ రాసభ (గాడిద) యముని ప్రధన (పోటీ/సంఘర్షణ)లో సహస్రాన్ని గెలిచింది. అలాగే మా లోనూ మీ శక్తులు పరిమితి మరియు…

యమునిచే దత్తమైన ఈ అశ్వాన్ని త్రితుడు యోగం చేశాడు; ఇంద్రుడు మొదటగా దానిపై అధిరోహించి స్థిరపడ్డాడు. గంధర్వుడు దాని రశనా (లగ్గాం)ను పట్టుకున్నాడు; సూర్యుని దీప్త మూలం నుండి వసువులు ఈ అశ్వాన్ని మలిచి ప్రదర్శించారు.

హే అర్వన్ (అశ్వా), నీవు యముడు—నియమం, సంయమం; నీవు ఆదిత్యుడు—విస్తారమైన దీప్త సత్యం; నీవు త్రితుడు—గుహ్య వ్రతం (గూఢ అనుశాసనం) ద్వారా. నీవు సోమునితో సమయా (సమ్మతి-యుక్త సమన్వయం)లో సంయుక్తుడవు; దివి (స్వర్గంలో) నీకు మూడు బంధనాలు ఉన్నాయని వారు…

సహజన్ములు (సాకంజాన) అయిన వారిలో ఏడవదానిని ‘ఏకజ’ అని అంటారు; ఆరుగురిని ‘యమ’ (జంటలు) అని—దేవజ ఋషులు చెబుతారు. వారి ఇష్ట ధామాలు ధామం ధామంగా విధించబడ్డాయి; స్థావరంలో వారు ప్రకాశిస్తారు, రూపం రూపంగా అనేక విధాల రూపాలు ధరించి.

ఆయనను ఇంద్రుడు, మిత్రుడు, వరుణుడు, అగ్ని అని అంటారు; అలాగే ఆయనే దివ్య సుపర్ణుడు, గరుత్మాన్. సత్ ఒక్కటే—విప్రులు దానిని అనేక విధాలుగా పలుకుతారు; ఆయనను అగ్ని, యమ, మాతరిశ్వాన్ అని కూడా అంటారు.

వారు హృదయపు రహస్య స్థలంలో తమ ‘ప్రకేత’—దీప్త వివేచన-శక్తులతో—సంచరిస్తూ, సహస్ర-శాఖల విస్తారాన్ని ఆవరించుచున్నారు. యముని నియమంతో విస్తరించిన పరిధి-బంధాన్ని నేస్తూ, వసిష్ఠులు అప్సరసుల సమీపానికి చేరి కూర్చున్నారు.

అతడు ప్రకేతుడు (ప్రకాశమయ వివేచకుడు), రెండు వైపులనూ తెలిసినవాడు, సహస్ర‑దానుడు (వెయ్యి దానాల దాత) మరియు సదా‑దానుడు (నిత్యధారకుడు) కూడా—యముడు విస్తరించిన పరిధి‑బంధాన్ని నేయాలని కోరుతూ, అప్సరసులను చుట్టుముట్టి వసిష్ఠుడు జన్మించాడు.

వెయ్యి కొమ్ముల వృషభుడు, సముద్ర-గర్భం నుండి పైకి లేచివచ్చినవాడు; ఆ సహస్ర-బలంతో మేము జనులను వంగదీసి నిద్రలో ముంచుతాము, నిశ్శాంత స్థితిలో నిలుపుతాము.

వైవస్వత రాజు (యముడు) ఉన్న చోట, దివ్యలోకపు ఆవరోధనం—ద్వారం/ఆవరణం—ఉన్న చోట; ఆ మహాబలమైన ఆపః (జలధారలు) ఉన్న చోట—అక్కడ నన్ను అమృతుడిని చేయి. ఇంద్రునికై ఇందు (సోమ), చుట్టూరా ప్రవహించు, ముందుకు ప్రవహించు.

యముని పట్ల—ఆ యమ్యుడు, జంటవాడి వైపు—నాలో కామన వచ్చింది; ఒకే యోనిలో మనం ఇద్దరం కలిసి శయనించుటకు. భార్య భర్తకు తన దేహాన్ని అర్పించునట్లు, నేను నా దేహభావాన్ని సమర్పించుదును; రథపు దారిలో చిక్కిన చక్రం విడిపోవునట్లు, (బంధాన్ని) విరిచి విడిపో.

ఆమె అతనిని రాత్రులతోను దినాలతోను సేవించుగాక; సూర్యుని చక్షువు మళ్లీ మళ్లీ తెరుచుగాక. ద్యావా-పృథివీ యుగళం—సంబంధులు, సంయుక్తులు; యమీ యముని ధరించుగాక—అజామి (అవిధి-సంగమం)గా కాదు, జంట-శక్తిని గందరగోళం లేకుండా ధరించునట్లుగా.

భ్రాత అనాథుడైపోతే అతడు ఏ భ్రాత? స్వసాపై నిరృతి—వినాశం—వచ్చి చేరితే ఆమె ఏ స్వసా? కామప్రేరితుడనై నేను దీనిని బహుగా పలుకుచున్నాను—హే తనువంతీ, నీ తనువుతో నా తనువును సంపూర్ణతలో కలుపుము.

అయ్యో, అయ్యో, ఓ యమా! నిజంగా నీ మనస్సును, హృదయాన్ని నేను ఎరుగలేదు. ఇంకొకదే నిన్ను చుట్టి ఆలింగనం చేస్తుంది—యుగంలో జతచేసినవానిని బెల్టు/బంధం చుట్టినట్లుగా; వృక్షాన్ని అంటిపెట్టుకునే లతలా.

ఇక్కడ అమృతం (అమరత్వం) అనే నామాన్ని పట్టుకోవడం కష్టం అవుతుంది—లక్షణం ఒక్కటే, కానీ అది అనేక రూపాలుగా కనిపిస్తుంది. ఓ అగ్నీ, బలవంతుడా, యమునికి చెందిన మనవుని (మనిషి) కోసం ఉన్న సుమంతు (శుభబుద్ధి/సదుద్దేశం)ను కాపాడు—అప్రయుచ్ఛన్, ఎప్పుడూ…

యమలోకంలా, దేవయజ్ఞాన్ని కోరే మనుష్యులు మీ ఇద్దరికోసం ఈ (సోమ)ాన్ని ముందుకు మోసుకొచ్చినప్పుడు, మీరు మీకు తెలిసిన స్వలోకంలో వచ్చి ఆసీనులవండి. మా ఈ ఇందు (సోమ) కొరకు మీ స్వాస్థానంలో దృఢంగా స్థిరపడండి—అప్పుడు ఆనందం తన నిజ గృహంలో, మా అంతరంలోనే…

దేవులలో ఎవరిని అతడు మరణానికి ఎంచుకున్నాడు, మరియు ప్రజకోసం ఎవరిని అమృతత్వానికి ఎంచుకోలేదు? వారు బృహస్పతిని యజ్ఞంగా—ప్రియ ఋషిగా—నిర్మించారు; యముడు తన తనువును ముందుకు విస్తరించాడు—మర్త్య దేహాన్నే ఆ క్షేత్రంగా స్థాపించి, అక్కడ పవిత్ర కర్మ…

హవిషాతో రాజు యముని సేవించండి—వివస్వానుని కుమారుని; మహత్తరమైన దిగువ వాలుదారుల వెంట ముందే వెళ్లినవాడిని, అనేకులకు మార్గాన్ని గుర్తించినవాడిని, మనుష్యుల సంగమస్థానమైనవాడిని.