Adhyaya 16

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वीतीये ऽनुषङ्गपादे पृथिव्यायामविस्तरो नाम पञ्चदशो ऽध्यायः सूत उवाच एवमेव निसर्गो वै वर्षाणां भारते शुभे / दृष्टः परमतत्त्वज्ञैर्भूयः किं वर्णयामि वः

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో, వాయుప్రోక్త పూర్వభాగంలోని ద్వితీయ అనుషంగపాదంలో ‘పృథివ్యాయామవిస్తర’ అనే పదిహేనవ అధ్యాయం. సూతుడు పలికెను—శుభమైన భారతవర్షంలో వర్షముల సృష్టి క్రమము ఇలానే; పరమతత్త్వజ్ఞులు దీనిని దర్శించారు; ఇక మీకు నేను మరేమి వర్ణించగలను?

Verse 2

ऋषिरुवाच यदिदं भारतं वर्षं यस्मिन्स्वायंभुवादयः / चतुर्दशैते मनवः प्रजासर्गे ऽभवन्पुनः

ఋషి పలికెను—ఇది భారతవర్షము; ఇందులో స్వాయంభువ మొదలైన ఈ పద్నాలుగు మనువులు ప్రజాసృష్టిలో మళ్లీ మళ్లీ అవతరించారు।

Verse 3

एतद्वेदितुमिच्छामस्तन्नो निगद सत्त्मः / एतच्छ्रुतवचस्तेषामब्रवीद्रोमहर्षणः

మేము దీనిని తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాము; ఓ శ్రేష్ఠుడా, మాకు చెప్పుము. వారి మాటలు విని రోమహర్షణుడు (సూతుడు) పలికెను.

Verse 4

अत्र वो वर्णयिष्यामि वर्षे ऽस्मिन् भारते प्रजाः / इदं तु मध्यमं चित्रं शुभाशुभफलोदयम्

ఇప్పుడు ఈ భారతవర్షంలో ఉన్న ప్రజలను నేను వర్ణిస్తాను; ఇది మధ్యలోకంలోని విచిత్ర దృశ్యం, శుభాశుభ ఫలముల ఉదయస్థానం.

Verse 5

उत्तरं यत्ममुद्रस्य हिमवद्दक्षिणं च यत् / वर्षं तद्भारतं नाम यत्रेयं भारती प्रजा

సముద్రానికి ఉత్తరంగా, హిమవంతునికి దక్షిణంగా ఉన్న దేశమే ‘భారతవర్షం’; అక్కడే ఈ భారతీయ ప్రజలు నివసిస్తారు।

Verse 6

भरणाच्च प्रजानां वै मनुर्भरत उच्यते / निरुक्तवचनाच्चैवं वर्षं तद्भारतं स्मृतम्

ప్రజలను పోషించి రక్షించినందున మనువు ‘భరతుడు’ అని పిలువబడెను; ఈ నిరుక్తి ప్రకారమే ఆ దేశం ‘భారతవర్షం’గా ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 7

इतः स्वर्गश्च मोक्षश्च मध्यश्चान्तश्च गम्यते / न खल्वन्यत्र मर्त्यानां भूमौ कर्म विधीयते

ఇక్కడినుంచే స్వర్గమూ మోక్షమూ, మధ్యమూ అంతమూ (పరమగతి) పొందబడతాయి; ఇతర భూముల్లో మానవులకు కర్మవిధానం లేదు।

Verse 8

भारतस्यास्य वर्षस्य नव भेदान्निबोधत / समुद्रातरिता ज्ञेयास्ते त्वगम्याः परस्परम्

ఈ భారతవర్షానికి తొమ్మిది విభాగాలు ఉన్నాయని తెలుసుకోండి; అవి సముద్రాలతో వేరు చేయబడి, పరస్పరం చేరలేనివిగా చెప్పబడినవి।

Verse 9

इन्द्रद्वीपः कशेरूमांस्ताम्रवर्णो गभस्तिमान् / नागद्वीपस्तथा सौम्यो गान्धर्वस्त्वथ वारुणः

ఇంద్రద్వీపం, కశేరుమాన్, తామ్రవర్ణం, గభస్తిమాన్; అలాగే నాగద్వీపం, సౌమ్యం, గాంధర్వం, తదుపరి వారుణం—ఇవి (ద్వీపాలు) అని చెప్పబడినవి।

Verse 10

अयं तु नवमस्तेषां द्वीपः सागरसंवृतः / योजनानां सहस्रे तु द्वीपो ऽयं दक्षिणोत्तरात्

ఇది వాటిలో తొమ్మిదవ ద్వీపము; సముద్రముచే ఆవరించబడినది. దక్షిణమునుండి ఉత్తరమువరకు ఈ ద్వీపము సహస్ర యోజనములు విస్తరించినది.

Verse 11

आयतो ह्याकुमार्य्या वै चागङ्गाप्रभवाच्च वै / तिर्यगुत्तरविस्तीर्मः सहस्राणि नवैव तु

ఈ ద్వీపము ఆకుమార్య నుండి ఆగంగాప్రభవము వరకు దీర్ఘముగా విస్తరించింది. త్రైర్యకంగా మరియు ఉత్తరదిశగా దీని విస్తీర్ణము తొమ్మిది సహస్రములు.

Verse 12

द्वीपो ह्युपनिविष्टो ऽयं म्लेच्छैरन्तेषु सर्वशः / पूर्वे किराता ह्यस्यान्ते पश्चिमे यवनाः स्मृताः

ఈ ద్వీపము సరిహద్దులన్నిటిలో మ్లేచ్ఛులచే నిండివుంది. దీని తూర్పు అంచున కిరాతులు, పడమర అంచున యవనులు అని స్మరించబడినారు.

Verse 13

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या मध्ये शूद्राश्च भागशः / इज्यायुधवणिज्याभिर्वर्त्तयन्तो व्यवस्थिताः

మధ్యభాగములో బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు మరియు శూద్రులు తమ తమ భాగములలో స్థితులై ఉన్నారు. వారు యజ్ఞారాధన, ఆయుధకర్మ, వాణిజ్యముల ద్వారా జీవనము నడుపుతారు.

Verse 14

तेषां संव्यवहारो ऽत्र वर्त्तते वै परस्परम् / धर्मार्थकामसंयुक्तो वर्णानां तु स्वकर्मसु

ఇక్కడ వారి పరస్పర వ్యవహారము నిరంతరము జరుగుచున్నది. వర్ణముల స్వకర్మములలో ఈ వ్యవహారము ధర్మ-అర్థ-కామములతో సంయుక్తమై ఉంటుంది.

Verse 15

संकल्पः पञ्चमानां च ह्याश्रमाणां यथाविधि / इह स्वर्गापवर्गार्थं प्रवृत्तिर्येषु मानुषी

ఐదు ఆశ్రమాల యథావిధి సంకల్పము ఉంది; వాటిలో మనుష్యుల ప్రవర్తన ఇక్కడ స్వర్గమూ అపవర్గము (మోక్షము) కొరకు జరుగుతుంది।

Verse 16

यस्त्वयं नवमो द्वीपस्तिर्यगायाम उच्यते / कृत्स्नं जयति यो ह्येनं सम्राडित्यभिधीयते

ఈ నవమ ద్వీపాన్ని ‘తిర్యగాయామ’ అని అంటారు; దీనిని సంపూర్ణంగా జయించువాడు ‘సమ్రాట్’ అని పిలువబడతాడు।

Verse 17

अयं लोकस्तु वै सम्राडन्तरिक्षं विराट् स्मृतम् / स्वराडसौ स्मृतो लौकः पुनर्वक्ष्यामि विस्तरात्

ఈ లోకము ‘సమ్రాట్’ అని; అంతరిక్షము ‘విరాట్’ అని స్మరించబడింది। ఆ లోకము ‘స్వరాట్’ అని చెప్పబడింది; మళ్లీ విస్తరంగా వివరిస్తాను।

Verse 18

सप्तैवास्मिन्सुपर्वाणो विश्रुताः कुल पर्वताः / महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमानृक्षपर्वतः

ఇందులో ఏడు ప్రసిద్ధ కులపర్వతాలు ఉన్నాయి—మహేంద్ర, మలయ, సహ్య, శుక్తిమాన్ మరియు ఋక్షపర్వతం (మొదలైనవి)।

Verse 19

विन्ध्यश्च पारियात्रश्च सप्तैते कुलपर्वताः / तेषां सहस्रश्चान्ये पर्व तास्तु समीपगाः

వింధ్యము మరియు పారియాత్రము—ఇవి ఆ ఏడు కులపర్వతాలు; వీటి సమీపంలో ఇంకా వేలాది ఇతర పర్వతాలు ఉన్నాయి।

Verse 20

अविज्ञाताः सारवन्तो विपुलाश्चित्रसानवः / संदरः पर्वतश्रेष्ठो वैहारो दुर्दुरस्तथा

కొన్ని పర్వతాలు ఇంకా అపరిచితమైనవే—సారసంపన్నాలు, విస్తారమైనవి, విచిత్ర శిఖరాలున్నవి. వాటిలో సందరుడు పర్వతశ్రేష్ఠుడు; వైహారుడు, దుర్దురుడూ అలాగే ఉన్నారు.

Verse 21

कोलाहलः ससुरसो मैनाको वैद्युतस्तथा / वातन्धमो नागगिरिस्तथा पाण्डुरपर्वतः

కోలాహలుడు, ససురసుడు, మైనాకుడు, వైద్యుతుడు; అలాగే వాతంధముడు, నాగగిరి, పాండుర పర్వతమూ (ఉన్నాయి).

Verse 22

तुङ्गप्रस्थः कृष्णगिरिर्गोधनो गिरिरेव च / पुष्पगिर्युज्जयन्तौ च शैलो रैवतकस्तथा

తుంగప్రస్థ, కృష్ణగిరి, గోధన పర్వతం; అలాగే పుష్పగిరి, ఉజ్జయంత; ఇంకా శైలో, రైవతకుడూ (ఉన్నారు).

Verse 23

श्रीपर्वतश्चित्रकूटः कूटशैलो गिरिस्तथा / अन्ये तेभ्यो ऽपरिज्ञाता ह्रस्वाः स्वलपोपजी विनः

శ్రీపర్వతం, చిత్రకూటం, కూటశైలం అనే పర్వతాలు; ఇంకా వాటికన్నా అపరిచితమైన మరికొన్ని ఉన్నాయి—చిన్నవి, స్వల్ప ఉపజీవికగలవి.

Verse 24

तैर्विमिश्रा जनपदा आर्या म्लेच्छाश्च भागशः / पीयन्ते यैरिमा नद्यो गङ्गा सिंधु सरस्वती

వారితో జనపదాలు మిశ్రమంగా ఉన్నాయి—కొంత భాగం ఆర్యులు, కొంత భాగం మ్లేచ్ఛులు. వీరి చేత ఈ నదులు—గంగా, సింధు, సరస్వతి—పానమయ్యేలా ఉంటాయి.

Verse 25

शतद्रुश्चन्द्र भागा च यमुना सरयूस्तथा / इरावती वितस्ता च विपाशा देविका कुहूः

శతద్రు, చంద్రభాగా, యమునా, సరయూ; అలాగే ఇరావతీ, విటస్తా, విపాశా, దేవికా, కుహూ—ఇవి పవిత్ర నదులు.

Verse 26

गोमती धूतपापा च बुद्बुदा च दृषद्वती / कौशकी त्रिदिवा चैव निष्ठीवी गेडकी तथा

గోమతీ, ధూతపాపా, బుద్బుదా, దృషద్వతీ; అలాగే కౌశకీ, త్రిదివా, నిష్ఠీవీ, గేడకీ—ఇవీ పవిత్ర నదులే.

Verse 27

चक्षुर्लोहित इत्येता हिमवत्पादनिस्सृताः / वेदस्मृतिर्वेदवती वृत्रघ्नी सिंधु रेव च

చక్షు, లోహిత—ఇవి హిమవంతుని పాదాల నుండి ప్రవహించినవి; అలాగే వేదస్మృతి, వేదవతీ, వృత్రఘ్నీ, సింధు, రేవా కూడా.

Verse 28

वर्णाशा नन्दना चैव सदानीरा महानदी / पाशा चर्मण्वतीनूपा विदिशा वेत्रवत्यपि

వర్ణాశా, నందనా; సదానీరా, మహానదీ; అలాగే పాశా, చర్మణ్వతీ, నూపా, విదిశా, వేత్రవతీ కూడా (పవిత్ర నదులు).

Verse 29

क्षिप्रा ह्यवन्ति च तथा पारियात्राश्रयाः स्मृताः / शोणो महानदश्चैव नर्म्मदा सुरसा क्रिया

క్షిప్రా, అవంతి—ఇవి పారియాత్ర పర్వతాశ్రయమైనవిగా చెప్పబడినవి; అలాగే శోణ, మహానద, నర్మదా, సురసా, క్రియా కూడా.

Verse 30

मन्दाकिनी दशार्णा च चित्रकूटा तथैव च / तमसा पिप्पला श्येना करमोदा पिशाचिका

మందాకిని, దశార్ణా, చిత్రకూటా; అలాగే తమసా, పిప్పలా, శ్యేనా, కరమోదా, పిశాచికా—ఇవి పవిత్ర నదులు.

Verse 31

चित्रोपला विशाला च बञ्जुला वास्तुवाहिनी / सनेरुजा शुक्तिमती मङ्कुती त्रिदिवा क्रतुः

చిత్రోపలా, విశాలా, బంజులా; అలాగే వాస్తువాహిని, సనేరుజా, శుక్తిమతి, మంకుతీ, త్రిదివా, క్రతుః—ఇవీ పవిత్ర నదులు.

Verse 32

ऋक्षवत्संप्रसूतास्ता नद्यो मणिजलाः शिवाः / तापी पयोष्णी निर्विन्ध्या सृपा च निषधा नदी

ఋక్షవత్ పర్వతం నుండి పుట్టిన, మణిజలంలా స్వచ్ఛమైన శివకర నదులు—తాపీ, పయోష్ణీ, నిర్వింధ్యా, సృపా మరియు నిషధా నది.

Verse 33

वेणी वैतरणी चैव क्षिप्रा वाला कुमुद्वती / तोया चैव महागौरी दुर्गा वान्नशिला तथा

వేణీ, వైతరణీ; క్షిప్రా, వాలా, కుముద్వతీ; అలాగే తోయా, మహాగౌరీ, దుర్గా, వాన్నశిలా—ఇవి పవిత్ర నదులు.

Verse 34

विन्ध्यपादप्रसूतास्ता नद्यः पुण्यजलाः शुभाः / गोदावरी भीमरथी कृष्णवेणाथ बञ्जुला

వింధ్య పర్వత పాదాల నుండి పుట్టిన, పుణ్యజలములతో శుభకరమైన నదులు—గోదావరి, భీమరథీ, కృష్ణవేణా మరియు బంజులా.

Verse 35

तुङ्गभद्रा सुप्रयोगा बाह्या कावेर्यथापि च / दक्षिणप्रवहा नद्यः सह्य पादाद्विनिःस्मृताः

తుంగభద్ర, సుప్రయోగ, బాహ్య, అలాగే కావేరి—ఇవి సహ్య పర్వత పాదమునుండి ఉద్భవించిన దక్షిణప్రవాహ నదులుగా స్మృతించబడినవి।

Verse 36

कृतमाला ताम्रपर्णी पुष्पजात्युत्पलावती / नद्यो ऽभिजाता मलयात्सर्वाः शीतजलाः शुभाः

కృతమాలా, తామ్రపర్ణీ, పుష్పజాతి, ఉత్పలావతీ—ఇవి అన్నీ మలయ పర్వతమునుండి జన్మించిన శుభమైన శీతలజల నదులు।

Verse 37

त्रिसामा ऋषिकुल्या च बञ्जुला त्रिदिवाबला / लाङ्गूलिनी वंशधरा महेन्द्रतनयाः स्मृताः

త్రిసామా, ఋషికుల్యా, బంజులా, త్రిదివాబలా, లాంగూలినీ, వంశధరా—ఇవి మహేంద్ర పర్వతపు తనయలైన నదులుగా స్మృతించబడినవి।

Verse 38

ऋषिकुल्या कुमारी च मन्दगा मन्दगामिनी / कृपा पलाशिनी चैव शुक्तिमत्प्रभवाः स्मृताः

ఋషికుల్యా, కుమారీ, మందగా, మందగామినీ, కృపా, పలాశినీ—ఇవి శుక్తిమత్ పర్వతమునుండి ఉద్భవించిన నదులుగా స్మృతించబడినవి।

Verse 39

तास्तु नद्यः सरस्वत्यः सर्वा गङ्गाः समुद्रगाः / विश्वस्य मातरः सर्वा जगत्पापहराः स्मृताः

ఆ నదులు సరస్వతీ స్వరూపిణులు; అన్నీ గంగలే, సముద్రమునకు చేరువయ్యేవి. అవి విశ్వమాతలుగా, జగత్పాపహారిణులుగా స్మృతించబడినవి।

Verse 40

तासां नद्युपनद्यो ऽन्याः शतशो ऽथ सहस्रशः / तास्विमे कुरुपाञ्चालाः शाल्वा माद्रेयजाङ्गलाः

ఆ నదులకు మరెన్నో వందలూ వేలలూ ఉపనదులు ఉన్నాయి; వాటి తీరప్రాంతాలలో కురు-పాంచాలులు, శాల్వులు, మాద్రేయులు, జాంగలులు నివసిస్తారు।

Verse 41

शूरसेना भद्रकारा बोधाः सहपटच्चराः / मत्स्याः कुशल्याः सौशल्याः कुन्तलाः काशिकोशलाः

శూరసేనులు, భద్రకారులు, బోధులు, పటచ్చరులతో కూడి; మత్స్యులు, కుశల్యులు, సౌశల్యులు, కుంతలులు, కాశి-కోశలులు కూడా ఉన్నారు।

Verse 42

गोधा भद्राः करिङ्गाश्च मागधाश्चोत्कलैः सह / मध्यदेश्या जनपदाः प्रायशस्त्त्र कीर्त्तिताः

గోధులు, భద్రులు, కరింగులు, అలాగే ఉత్కలులతో కూడిన మాగధులు—మధ్యదేశ జనపదాలు ఇక్కడ దాదాపుగా అన్నీ కీర్తించబడ్డాయి।

Verse 43

सह्यस्य चौत्तरान्तेषु यत्र गोदावरी नदी / पृथिव्यामपि कृत्स्नायां स प्रदेशो मनोरमः

సహ్య పర్వతపు ఉత్తరాంతంలో గోదావరి నది ప్రవహించే చోట, ఆ ప్రాంతం సమస్త భూమండలంలోనూ అత్యంత మనోహరం।

Verse 44

तत्र गोवर्धनं नाम पुरं रामेण निर्मितम् / रामप्रियाथ स्वर्गीया वृक्ष दिव्यास्त थौषधीः

అక్కడ ‘గోవర్ధనం’ అనే పురాన్ని రాముడు నిర్మించాడు; అక్కడ రామునికి ప్రియమైన స్వర్గీయ దివ్య వృక్షాలు మరియు ఔషధులు ఉన్నాయి।

Verse 45

भरद्वाजेन मुनिना तत्प्रियार्थे ऽवरोपिताः / अतः पुर्वरोद्देशस्तेन जज्ञे मनोरमः

ముని భరద్వాజుడు అతని ప్రీతికోసం వాటిని నాటెను; అందువల్ల ఆ స్థలపు పూర్వభాగము మనోహరముగా జన్మించెను।

Verse 46

बाह्लीका वाटधानाश्च आभीरा कालतोयकाः / अपरान्ताश्च मुह्माश्च पाञ्चलाश्चर्ममण्डलाः

బాహ్లీకులు, వాటధానులు, ఆభీరులు, కాలతోయకులు; అపరాంతులు, ముహ్ములు, పాంచాలులు—ఇవన్నీ చర్మమండల దేశవాసులు।

Verse 47

गान्धारा यवनाश्चैव सिंधुसौवीरमण्डलाः / चीनाश्चैव तुषाराश्च पल्लवा गिरिगह्वराः

గాంధారులు, యవనులు, సింధు-సౌవీర మండలవాసులు; చీనులు, తుషారులు, పల్లవులు—ఇవన్నీ గిరిగుహల్లో నివసించువారు।

Verse 48

शाका भद्राः कुलिन्दाश्च पारदा विन्ध्यचूलिकाः / अभीषाहा उलूताश्च केकया दशामालिकाः

శాకులు, భద్రులు, కులిందులు, పారదులు, వింధ్యచూలికులు; అభీషాహులు, ఉలూతులు, కేకయులు, దశామాలికులు—ఇవీ అనేక జనపదాలు।

Verse 49

ब्राह्मणाः क्षत्रियाश्चैव वैश्यशूद्रकुलानि तु / कांवोजा दरदाश्चैव बर्बरा अङ्गलौहिकाः

బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, అలాగే వైశ్య-శూద్ర కులాలు; ఇంకా కాంబోజులు, దరదులు, బర్బరులు, అంగలౌహికులు—ఇవీ అక్కడి సమూహాలు।

Verse 50

अत्रयः सभरद्वाजाः प्रस्थलाश्च दशेरकाः / लमकास्तालशालाश्च भूषिका ईजिकैः सह

ఇక్కడ అత్రయులు, భరద్వాజులతో కూడినవారు, ప్రస్థలులు మరియు దశేరకులు; అలాగే లమకులు, తాలశాలులు, భూషికులు—ఈజికులతో సహా—అని చెప్పబడింది.

Verse 51

एते देशा उदीच्या वै प्राच्यान्देशान्निबोधत / अङ्गवङ्गा श्चोलभद्राः किरातानां च जातयः / तोमरा हंसभङ्गाश्च काश्मीरास्तङ्गणास्तथा

ఇవి ఉత్తర దిశలోని దేశాలు; ఇక తూర్పు దేశాలను కూడా తెలుసుకోండి—అంగ, వంగ, చోలభద్ర; కిరాతుల జాతులు; అలాగే తోమర, హంసభంగ, కాశ్మీర, తంగణలు కూడా.

Verse 52

झिल्लिकाश्चाहुकाश्चैव हूणदर्वास्तथैव च

ఝిల్లికులు, ఆహుకులు; అలాగే హూణులు మరియు దర్వులు కూడా (ఉన్నారు).

Verse 53

अन्ध्रवाका मुद्गरका अन्तर्गिरिबहिर्गिराः / ततः प्लवङ्गवो ज्ञेया मलदा मलवर्तिकाः

అంధ్రవాకులు, ముద్గరకులు, అంతర్గిరులు మరియు బహిర్గిరులు; తదుపరి ప్లవంగవులు—మలదులు, మలవర్తికులు—అని కూడా తెలుసుకోవాలి.

Verse 54

समन्तराः प्रावृषेया भार्गवा गोपपार्थिवाः / प्राग्ज्योतिषाश्च पुण्ड्राश्च विदेहास्ताम्रलिप्तकाः

సమంతరులు, ప్రావృషేయులు, భార్గవులు, గోపపార్థివులు; అలాగే ప్రాగ్జ్యోతిషులు, పుండ్రులు, విదేహులు, తామ్రలిప్తకులు కూడా (ఉన్నారు).

Verse 55

मल्ला मगधगोनर्दाः प्राच्यां जनपदाः स्मृताः / अथापरे जनपदा दक्षिणापथवासिनः

మల్ల, మగధ, గోనర్దులు ప్రాచ్యదేశ జనపదాలుగా స్మరించబడతారు; మరికొన్ని జనపదాలు దక్షిణాపథవాసులు.

Verse 56

पण्ड्याश्च केरलाश्चैव चोलाः कुल्यास्तथैव च / सेतुका मूषिकाश्चैव क्षपणा वनवासिकाः

పాండ్యులు, కేరళులు, చోళులు, కుల్యులు; అలాగే సేతుకులు, మూషికులు, క్షపణులు, వనవాసికులు—ఇవన్నీ (దక్షిణ) జనపదాలు.

Verse 57

माहराष्ट्रा महिषिकाः कलिङ्गश्चैव सर्वशः / आभीराश्च सहैषीका आटव्या सारवास्तथा

మహారాష్ట్రులు, మహిషికులు, అలాగే సమస్తంగా కలింగులు; ఇంకా ఆభీరులు, సహైషీకులు, ఆటవ్యులు, సారవులు—ఇవీ జనపదాలు.

Verse 58

पुलिन्दा विन्ध्यमौलीया वैदर्भा दण्डकैः सह / पौरिका मौलिकाश्चैव श्मका भोगवर्द्धिनाः

పులిందులు, వింధ్యమౌలీయులు, వైదర్భులు—దండకులతో కలిసి; అలాగే పౌరికులు, మౌలికులు, శ్మకులు, భోగవర్ధినులు—ఇవీ జనపదాలు.

Verse 59

कोङ्कणाः कन्तलाश्चान्ध्राः कुलिन्दाङ्गारमारिषाः / दाक्षिणाश्चैव ये देशा अपरांस्तान्निबोधत

కొంకణులు, కంతలులు, ఆంధ్రులు; కులిందులు, అంగారులు, మారిషులు—ఇవి దక్షిణ దేశాలు; మరిన్ని దేశాలను కూడా వినుడి.

Verse 60

सूर्य्यारकाः कलिवना दुर्गालाः कुन्तरौः सहः / पौलेयाश्च किराताश्च रूपकास्तापकैः सह

సూర్యారకులు, కలివనులు, దుర్గాలులు కుంతరులతో కూడ; అలాగే పౌలేయులు, కిరాతులు, రూపకులు తాపకులతో కూడ ఉన్నారు.

Verse 61

तथा करीतयश्चैव सर्वे चैव करन्धराः / नासिकाश्चैव ये चान्ये ये चैवान्तरनर्मदाः

అలాగే కరీతయులు మరియు సమస్త కరంధరులు; నాసికులు మరియు ఇతరులు, అంతర్-నర్మదా ప్రాంతవాసులు కూడా ఉన్నారు.

Verse 62

सहकच्छाः समाहेयाः सह सारस्वतैरपि / कच्छिपाश्च सुराष्ट्राश्च आनर्ताश्चर्बुदैः सह

సహకచ్ఛులు, సమాహేయులు—సారస్వతులతో కూడ; కచ్ఛిపులు, సురాష్ట్రులు, ఆనర్తులు—అర్బుదులతో కూడ ఉన్నారు.

Verse 63

इत्येते अपरान्ताश्च शृणुध्वं विन्ध्यवासिनः / मलदाश्च करूथाश्च मेकलाश्चैत्कलैः सह

ఇవే అపరాంత దేశాలు—హే వింధ్యవాసులారా, వినుడి; మలదులు, కరూథులు, మేకలులు—ఐత్కలులతో కూడ ఉన్నారు.

Verse 64

उत्तमानां दशार्णाश्च भोजाः किष्किन्धकैः सह / तोशलाः कोशलाश्चैव त्रैपुरा वैदिशास्तथा

ఉత్తమ దేశాలలో దశార్ణులు, భోజులు—కిష్కింధకులతో కూడ; తోశలులు, కోశలులు, త్రైపురులు, వైదిశులు కూడా ఉన్నారు.

Verse 65

तुहुण्डा बर्बराश्चैव षट्पुरा नैषधैः सह / अनूपास्तुण्डिकेराश्च वीतिहोत्रा ह्यवन्तयः

తుహుణ్డ, బర్బరులు, షట్పురులు నైషధులతో కలిసి; అలాగే అనూపులు, తుణ్డికేరులు, వీతిహోత్రులు మరియు అవంతయులు—ఇవన్నీ జనపదాలుగా చెప్పబడినవి.

Verse 66

एते जनपदाः सर्वे विन्ध्यपृष्ठनिवासिनः / अतो देशान्प्रवक्ष्यामि पर्वताश्रयिणश्च ये

ఈ జనపదాలన్నీ వింధ్యపర్వతపు పృష్ఠభాగంలో నివసించేవి. ఇకపై పర్వతాశ్రయ దేశాలను నేను వివరించెదను.

Verse 67

निहीरा हंसमार्गाश्च कुपथास्तङ्गणाः शकाः / अपप्राव रणाश्चैव ऊर्णा दर्वाः सहूहुकाः

నిహీర, హంసమార్గ, కుపథ, తంగణ, శక; అలాగే అపప్రావ, రణ, ఊర్ణ, దర్వ, సహూహుక—ఇవీ (జనపదాలు)గా పేర్కొనబడ్డాయి.

Verse 68

त्रिगर्त्ता मण्डलाश्चैव किरातास्तामरैः सह / चत्वारि भारते वर्षे युगानि ऋषयो ऽब्रुवन्

త్రిగర్తులు, మండలులు, కిరాతులు తామరులతో కలిసి (పేర్కొనబడ్డారు). భారతవర్షంలో నాలుగు యుగాలు ఉన్నాయని ఋషులు చెప్పారు.

Verse 69

कृतं त्रेतायुगं चैव द्वापरं तिष्यमेव च / तेषां निसर्गं वक्ष्यामि उपरिष्टादशेषतः

కృత, త్రేతా, ద్వాపర, తిష్య—ఇవే నాలుగు యుగాలు. ఇకపై వాటి స్వభావం మరియు క్రమాన్ని నేను సంపూర్ణంగా వివరించెదను.