Shloka 66
Pṛthivyāyāma-vistara (Extent and Divisions of the Earth) / पृथिव्यायामविस्तरः
Devanagari script
एते जनपदाः सर्वे विन्ध्यपृष्ठनिवासिनः / अतो देशान्प्रवक्ष्यामि पर्वताश्रयिणश्च ये
Transliteration
ete janapadāḥ sarve vindhyapṛṣṭhanivāsinaḥ / ato deśānpravakṣyāmi parvatāśrayiṇaśca ye
Translation
ఈ జనపదాలన్నీ వింధ్యపర్వతపు పృష్ఠభాగంలో నివసించేవి. ఇకపై పర్వతాశ్రయ దేశాలను నేను వివరించెదను.
Word by Word
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
जनपदाःcountries/regions
जनपदाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजनपद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (adjective)
विन्ध्यपृष्ठनिवासिनःdwelling on the Vindhya range/plateau
विन्ध्यपृष्ठनिवासिनः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविन्ध्य + पृष्ठ + निवासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (locative/determinative sense: ‘dwelling on the Vindhya-back/region’)
अतःthereafter/therefore
अतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: ‘thereupon/from this’)
देशान्regions/countries
देशान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन
प्रवक्ष्यामिI shall describe
प्रवक्ष्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन (Singular)
पर्वताश्रयिणःmountain-dwelling
पर्वताश्रयिणः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर्वत + आश्रयिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (‘having refuge in mountains’/‘mountain-dwelling’)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
येwho/which
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)