Shloka 51
Pṛthivyāyāma-vistara (Extent and Divisions of the Earth) / पृथिव्यायामविस्तरः
Devanagari script
एते देशा उदीच्या वै प्राच्यान्देशान्निबोधत / अङ्गवङ्गा श्चोलभद्राः किरातानां च जातयः / तोमरा हंसभङ्गाश्च काश्मीरास्तङ्गणास्तथा
Transliteration
ete deśā udīcyā vai prācyāndeśānnibodhata / aṅgavaṅgā ścolabhadrāḥ kirātānāṃ ca jātayaḥ / tomarā haṃsabhaṅgāśca kāśmīrāstaṅgaṇāstathā
Translation
ఇవి ఉత్తర దిశలోని దేశాలు; ఇక తూర్పు దేశాలను కూడా తెలుసుకోండి—అంగ, వంగ, చోలభద్ర; కిరాతుల జాతులు; అలాగే తోమర, హంసభంగ, కాశ్మీర, తంగణలు కూడా.
Word by Word
etethese
ete:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम (demonstrative)
deśāḥregions/countries
deśāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
udīcyāḥnorthern
udīcyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootudīcya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; दिशावाचक विशेषण (northern)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/indeed)
prācyāneastern
prācyān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootprācya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; दिशावाचक विशेषण (eastern)
deśānregions/countries
deśān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
nibodhataunderstand/learn
nibodhata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootni + √budh (बुध्, धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद
aṅga-vaṅgāḥthe Aṅgas and Vaṅgas
aṅga-vaṅgāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaṅga (प्रातिपदिक) + vaṅga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (copulative)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
cola-bhadrāḥthe Colabhadras
cola-bhadrāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcola (प्रातिपदिक) + bhadra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः (name-compound)
kirātānāmof the Kirātas
kirātānām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootkirāta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
jātayaḥtribes/castes/kinds
jātayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjāti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
tomarāḥthe Tomaras
tomarāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottomara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
haṃsa-bhaṅgāḥthe Haṃsabhaṅgas
haṃsa-bhaṅgāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothaṃsa (प्रातिपदिक) + bhaṅga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/नामसमास (name-compound)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
kāśmīrāḥthe Kāśmīras (Kashmiris)
kāśmīrāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāśmīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
taṅgaṇāḥthe Taṅgaṇas
taṅgaṇāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottaṅgaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
tathālikewise/also
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: ‘so/likewise/also’)