Adhyaya 50

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरदिग्विजयो नामैकोनपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः // ४९// जैमिनिरुवाच एवं स राजा विधिवत्पालयामास मेदिनीम् / सप्तद्वीपवतीं सम्यक्साक्षाद्धर्म इवापरः

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో వాయుప్రోక్త మధ్యమభాగంలోని తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలో ‘సగరదిగ్విజయ’మనే నలభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం. జైమిని పలికెను—ఆ రాజు విధివిధానంగా సప్తద్వీపమయమైన భూమిని సమ్యక్గా పాలించాడు; అతడు మరొక ధర్మమూర్తిలా ఉన్నాడు.

Verse 2

ब्राह्मणादींस्तथा वर्णान्स्वेस्वे धर्मे पृथक्पृथक् / स्थापयित्वा यथान्यायं ररक्षाव्याहतेन्द्रियः

అతడు బ్రాహ్మణాది వర్ణాలను వారి వారి ధర్మాలలో వేరువేరుగా న్యాయానుసారం స్థాపించి, ఇంద్రియాలు అక్షతంగా ఉండగా రాజ్యాన్ని రక్షించాడు.

Verse 3

प्रजाश्च सर्ववर्णेषु यथाश्रेष्ठानुवर्त्तिनः / वर्णाश्चैवानुलोम्येन तद्वदर्थेषु च क्रमात्

సర్వ వర్ణాలలోని ప్రజలు తమ తమ శ్రేష్ఠులను అనుసరించేవారు; వర్ణాలు కూడా అనులోమ క్రమంలో, అలాగే ఆర్థిక వ్యవహారాలలోనూ క్రమంగా స్థితిచెందాయి.

Verse 4

न सति स्थविरे बालं मृत्युरभयुपगच्छति / सर्ववर्णेषु भूपाले महीं तस्मिन्प्रशासति

ఆ స్థవిరుడు (సమర్థుడు) రాజు భూమిని పాలిస్తున్నప్పుడు బాలుని దగ్గరకైనా మృత్యువు చేరేది కాదు; ఆ భూపాలుడు పరిపాలించగా సర్వ వర్ణాలలో భయం లేకుండెను.

Verse 5

स्फीतान्यपेतबाधानि तदा राष्ट्राणि कृत्स्नशः / तेष्वसंख्या जनपदाश्चातुर्वर्ण्यजनावृताः

అప్పుడు సమస్త రాష్ట్రాలు సమృద్ధిగా, ఉపద్రవాలు లేనివిగా ఉండెను; వాటిలో అసంఖ్య జనపదాలు ఉండి, చాతుర్వర్ణ్య ప్రజలతో నిండివుండెను.

Verse 6

ते चासंख्यागृहग्रामशतोपेता विभागशः / देशाश्चावासभुयिष्टा नृपे तस्मिन्प्रशासति

ఆ రాజు పరిపాలనలో అసంఖ్యాక గృహాలు, గ్రామాల శతసమూహాలు విభాగాలుగా ఏర్పడి ఉండెను; దేశములందు నివాసస్థానాలు అత్యంత విస్తారముగా ఉండెను।

Verse 7

अनाश्रमी द्विजः कश्चिन्न बभूव तदाभुवि / प्रजानां सर्ववर्णेषु प्रारंभाः फलदायिनः

ఆ కాలంలో ఆ భూమిపై ఏ ద్విజుడూ ఆశ్రమరహితుడుగా ఉండలేదు; ప్రజల సర్వవర్ణాలలో చేసిన ప్రారంభాలు ఫలప్రదమయ్యేవి।

Verse 8

स्वोचितान्येव कर्माणि प्रारभन्ते च मानवाः / पुरुषार्थोपपन्नानि कर्माणि च तदा नृणाम्

మనుష్యులు తమకు తగిన కర్మలనే ప్రారంభించేవారు; ఆ కాలంలో నరుల కర్మలు పురుషార్థసంపన్నమై సార్థకమయ్యేవి।

Verse 9

महोत्सवसमुद्युक्ताः पुरग्रामव्रजाकराः / अन्योन्यप्रियकामाश्च राजभक्तिसमन्विताः

పుర, గ్రామ, వ్రజ ప్రజలు మహోత్సవాలలో ఉత్సాహంగా నిమగ్నులై ఉండెను; వారు పరస్పర ప్రియకాంక్షతో, రాజభక్తితో సమన్వితులై ఉండెను।

Verse 10

ननिन्दितो ऽभिशस्तो वा दरिद्रो व्याधितो ऽपि वा / प्रजासु कश्चिल्लुब्धो वा कृपणो वापि नाभवत्

ప్రజలలో ఎవడూ నిందితుడుగానీ, అభిశప్తుడుగానీ ఉండలేదు; ఎవడూ దరిద్రుడుగానీ, వ్యాధిగ్రస్తుడుగానీ కాదు; ఎవడూ లోభిగానీ, కృపణుడుగానీ కాలేదు।

Verse 11

जनाः परगुणप्रीताः स्वसंपर्काभिकाङ्क्षिणाः / गुरुषु प्रणता नित्यं सद्विद्याव्यसनादृताः

ప్రజలు పరుల గుణాలను ప్రేమించేవారు, సత్సంగాన్ని కోరేవారు; గురువులకు నిత్యం నమస్కరించేవారు, సద్విద్యాభ్యాసంలో ఆసక్తి కలవారు।

Verse 12

परापवादभीताश्च स्वदाररतयो ऽनिशम् / निसर्गात्खलसंसर्गविरता धर्मतत्पराः

వారు పరనిందకు భయపడుతూ దూరంగా ఉండేవారు, తమ భార్యపైనే నిరంతరం అనురక్తులై ఉండేవారు; స్వభావతః దుష్టసంగాన్ని విడిచి ధర్మంలో నిమగ్నులయ్యేవారు।

Verse 13

आस्तिकाः सर्वशो ऽभूवन् प्रजास्तस्मिन्प्रशासति / एवं सुबाहुतन्ये स्वप्रतापार्जितां महीम्

అతడు పాలించుచుండగా ప్రజలు అన్ని విధాలా ఆస్తికులయ్యారు; ఈ విధంగా సుబాహు వంశంలో, తన ప్రతాపంతో సంపాదించిన భూమిని అతడు పరిపాలించాడు।

Verse 14

ऋतवश्च महाभाग यथाकालानुवर्तिनः / शालिभूयिष्ठसस्याढ्या सदैव सकला मही

మహాభాగా! ఋతువులు కాలానుగుణంగా సాగేవి; సమస్త భూమి ఎల్లప్పుడూ పంటలతో సమృద్ధిగా, ముఖ్యంగా శాలి ధాన్యంతో నిండివుండేది।

Verse 15

बभूव नृपशार्दूले तस्मिन् राज्यानि शासति

ఆ నృపశార్దూలుడు రాజ్యాన్ని పాలించుచుండగా ఇలాంటి శుభసంపద నిలిచింది।

Verse 16

यस्याष्टादशमण्डलाधिपतिभिः सेवार्थमभ्यागतैः प्रख्यातोरुपराक्रमैर्नृपशतैर्मूर्द्धाभिषिक्तैः पृथक् / संविष्टैर्मणिविष्टरेषु नितरामध्यास्यमानामरैः शक्रस्येव विराजते दिवि सभा रत्नप्रभोद्भासिता

యస్య సభ దివిలో రత్నప్రభతో ప్రకాశించి శక్రుని సభవలె విరాజిల్లుతుంది; అష్టాదశ మండలాధిపతులు సేవార్థం వచ్చి, ప్రసిద్ధ పరాక్రమముగల మూర్ధాభిషిక్త శతాధిక రాజులు వేర్వేరుగా, మణిమయ ఆసనాలపై కూర్చున్న అమరులతో కలిసి ఆ సభను మహిమపరుస్తారు।

Verse 17

संकेताविषयान्तराभ्युपगमाः सर्वे ऽपि सोपायनाः कृत्वा सैन्यनिवेशनानि परितः पुर्याः पृथक् पार्थिवाः / द्रष्टुं काङ्क्षितराजकाः सतनयाविज्ञापयन्तो मुहुर्द्वास्थैरेव नरेश्वराय सुचिरं वत्स्यन्तमन्तःपुरे

అన్ని పార్థివులు సంకేతానుసారం ఇతర విషయాలపై అంగీకారాలను బహుమతులతో సహా చేసి, నగరాన్ని చుట్టూ వేర్వేరుగా సైన్య శిబిరాలను ఏర్పాటు చేశారు. కోరుకున్న రాజుని దర్శించాలనే తపనతో వారు కుమారులతో కలిసి ద్వారపాలుల ద్వారానే నరేశ్వరునికి మళ్లీ మళ్లీ వినతులు పంపుతుండగా, అతడు దీర్ఘకాలం అంతఃపురంలోనే ఉన్నట్టుగా అనిపించింది।

Verse 18

नमन्नरेद्रमुकुटश्रेणीनामतिघर्षणात् / किणीकृतौ विराजेते चरणौ तस्य भूभुजः

నమస్కరిస్తూ వంగిన రాజుల కిరీటాల వరుసల తీవ్రమైన రాపిడివల్ల ఆ భూపతి పాదాలు కఠినచిహ్నాలతో (కిణాలతో) కనిపించాయి; అయినా అవే పాదాలు మరింత ప్రకాశించాయి।

Verse 19

सेवागतनरेद्रौघविनिकीर्णैः समन्ततः / रत्नैर्भाति सभा तस्य गुहा सोमे रवी यथा

సేవార్థం వచ్చిన రాజుల సమూహం చుట్టూ చల్లిన రత్నాల వల్ల అతని సభ ప్రకాశిస్తుంది—గుహలో చంద్రుడు, సూర్యుడు వెలిగినట్లుగా।

Verse 20

एवं स राजा धर्मेण भानुवंशशिखामणिः / अनन्यशासनामुर्वीमन्वशासदरिन्दमः

ఇలా ఆ రాజు—భానువంశ శిఖామణి, శత్రుదమనుడు—ధర్మమార్గంలో, తన ఆజ్ఞకే లోబడిన భూమిని పరిపాలించాడు।

Verse 21

इत्थं पालयतः पृथ्वीं सगरस्य महीपतेः / न चापपात मुत् पुत्रमुखालोकनजृंभिता

ఈ విధంగా మహీపతి సగరుడు భూమిని పాలించుచుండగా, కుమారుని ముఖదర్శనంతో కలిగిన ఆనందంతో అతడు ఎప్పుడూ కుంగిపోలేదు।

Verse 22

विना तां दुःखितो ऽत्यर्थं चितयामास नैकधा / अहो कष्टमपुत्रो ऽहमस्मिन्वंशे ध्रुवं तु यत्

ఆమె లేక అతడు అత్యంత దుఃఖించి ఎన్నో విధాలుగా ఆలోచించాడు—“అయ్యో, ఎంత కష్టం! ఈ వంశంలో నేను నిశ్చయంగా సంతానహీనుడను.”

Verse 23

प्रयान्ति नूनमस्माकं पितरः पिण्डविप्लवम् / निरयादपि सत्पुत्रे संजाते पितरः किल

నిశ్చయంగా మా పితృదేవతలకు పిండతర్పణాది క్రియల లోపం కలుగుతోంది; సత్పుత్రుడు పుట్టగానే పితరులు నరకం నుండికూడా విముక్తి పొందుతారని చెబుతారు।

Verse 24

प्रीत्या प्रयान्ति तद्गेहं जातकर्मक्रियोत्सुकाः / महता सुकृतेनापि संप्राप्तस्य दिवं किल

వారు ప్రీతితో అతని గృహానికి వచ్చి, జాతకర్మాది సంస్కారాలు చేయడానికి ఉత్సుకులై ఉంటారు; మహా పుణ్యంతో స్వర్గం పొందినవాడి ఇంటికీ అలాగే వస్తారని చెబుతారు।

Verse 25

अपुत्रस्यामराः स्वर्गे द्वारं नोद्धाटयन्ति हि / पिता तु लोकमुभयोः स्वर्लोकं तत्पितामहाः

సంతానహీనునికి దేవతలు స్వర్గద్వారాన్ని తెరవరు; కానీ పుత్రుడు ఉంటే తండ్రి రెండు లోకాలలో స్థానం పొందుతాడు, అతని పితామహులు స్వర్గలోకాన్ని పొందుతారు।

Verse 26

जेष्यन्ति किल सत्पुत्रे जाते वंशद्वये ऽपि च / अनपत्यतयाहं तु पुत्रिणां या भवेद्गतिः

సత్పుత్రుడు పుట్టితే రెండు వంశాలలోనూ విజయము కలుగుతుంది; కాని నేను సంతానహీనుడనై పుత్రహీనుల గతి ఏదో అదే పొందుదును।

Verse 27

न तां प्राप्क्यामि वै नूनं सुदुर्लभतरा हि सा / पदादैन्द्रात्किलाभिन्नमृद्धं राज्यमखण्डितम्

ఆ గతిని నేను నిశ్చయంగా పొందలేను; అది అత్యంత దుర్లభము. ఇంద్రపదానికి సమానమైన సమృద్ధి, అఖండ రాజ్యమూ దానికంటే భిన్నమని చెప్పలేము।

Verse 28

मम यत्तदपुण्यस्य याति निष्फलतामिह / इदं मत्पूर्वजैरेव सिंहासनमधिष्ठितम्

నా అపుణ్యకర్మ ఫలము ఇక్కడ నిష్ఫలమవుతోంది; ఈ సింహాసనాన్ని నా పూర్వజులే అధిష్ఠించారు।

Verse 29

अपुत्रत्वेन राज्यं च पराधीनत्वमेष्यति / तस्मादौर्वाश्रममहं गत्वा तं मुनिपुङ्गवम्

పుత్రహీనత వల్ల రాజ్యమూ పరాధీనమవుతుంది; అందుకే నేను ఔర్వ ఋషి ఆశ్రమానికి వెళ్లి ఆ మునిపుంగవుని ఆశ్రయిస్తాను।

Verse 30

प्रसादयिष्ये पुत्रार्थं भार्याभ्यां सहितो ऽधुना / गत्वा तस्मै त्वपुत्रत्वं विनिवेद्य महात्मने

ఇప్పుడు నేను రెండు భార్యలతో కలిసి పుత్రార్థంగా ఆయనను ప్రసన్నం చేస్తాను; అక్కడికి వెళ్లి ఆ మహాత్మునికి నా పుత్రహీనతను నివేదిస్తాను।

Verse 31

स यद्वक्ष्यति तत्सर्वं करिष्ये नात्र संशयः / इति सञ्चिन्त्य मनसा सगरोराजसत्तमः

రాజసత్తముడైన సగరుడు మనసులో ఇలా సంకల్పించాడు—“ఆయన ఏది చెప్పినా అది అంతా నేను చేస్తాను; ఇందులో సందేహం లేదు.”

Verse 32

इत्येष कृत्यविद्राजन्गन्तुमौर्वाश्रमं प्रति / स मन्त्रिप्रवरे राज्यं प्रतिष्ठाप्य ततो वनम्

ఓ రాజా, కర్తవ్యవిదుడైన ఈ రాజు ఔర్వ ఋషి ఆశ్రమానికి వెళ్లుటకు సిద్ధమయ్యాడు. శ్రేష్ఠ మంత్రికి రాజ్యాన్ని స్థిరపరచి, ఆపై వనానికి బయలుదేరాడు.

Verse 33

प्रययौ रथमारुह्य भार्याभ्यां सहितो मुदा / जगाम रथघोषेण मेघनादातिशङ्किभिः

ఆయన ఆనందంతో రథమెక్కి, రెండు భార్యలతో కలిసి ప్రయాణమయ్యాడు. రథఘోషం మేఘనాదంలా అనిపించి జనులు ఆశ్చర్యభీతులయ్యారు.

Verse 34

स्तब्धेक्षणैर्लक्ष्यमाणो मार्गोपान्ते शिखण्डिभिः / प्रियाभ्यां दर्शयन्राजन्सारङ्गांस्तिमितेक्षणान्

దారిపక్కన నెమళ్లు స్థిరదృష్టితో ఆయనను గమనించాయి. ఓ రాజా, ఆయన తన ప్రియులకు నిశ్చల నేత్రాలున్న సారంగమృగాలను చూపిస్తూ సాగాడు.

Verse 35

क्षममूर्ध्वमुखान्सद्यः पलायनपरान्पुनः / वृक्षान्पुष्पफलोपेतान्विलोक्य मुदितो ऽभवत्

భూమిపై తలెత్తి చూస్తూ, మళ్లీ క్షణంలో పారిపోవడానికి సిద్ధంగా ఉన్న జంతువులను చూసి, పుష్పఫలాలతో నిండిన వృక్షాలను వీక్షించి ఆయన ఆనందించాడు.

Verse 36

अम्लानकुसुमैः स्वादुफलैः शाद्वलभूमिकैः / सुस्निग्धपल्लवच्छायैरभितः संभृतं नगैः

ఆ వనం వాడని పుష్పాలు, మధుర ఫలాలు, పచ్చని గడ్డి నేలలతో సమృద్ధిగా ఉండి; చుట్టూ మృదువైన పల్లవాల స్నిగ్ధ ఛాయలతో పర్వతాలు ఆవరించి నిలిచాయి।

Verse 37

चूताग्रपल्लवास्वादस्निग्धकण्ठपिकारवैः / श्रोत्राभिरामजनकैस्संघुष्टं सर्वतोदिशम्

మామిడి కొమ్మల అగ్ర పల్లవాల రుచిని ఆస్వాదిస్తూ, స్నిగ్ధ కంఠంతో కూయే కోకిలల మధుర ధ్వనులు చెవులకు హర్షం కలిగిస్తూ అన్ని దిశలలో మార్మోగాయి।

Verse 38

सर्वर्तुकुसुमोपेतं भ्रमद्भ्रमरमण्डितम् / प्रसूनस्तबकानम्रबल्लरीवेल्लितद्रुमम्

ఆ వనం అన్ని ఋతువుల పుష్పాలతో నిండిపోయి, చుట్టూ తిరిగే తుమ్మెదలతో అలంకరించబడింది; పుష్ప గుచ్ఛాల భారంతో వంగిన లతలు చుట్టుకున్న వృక్షాలతో శోభించింది।

Verse 39

कपियूथसमाक्रान्तव नस्पतिशतावृतम् / उन्मत्तशिखिसारङ्गकूजत्पक्षिगणान्वितम्

ఆ వనం కోతుల గుంపులతో నిండిపోయి, వందలాది వనస్పతులతో కప్పబడి; ఉన్మత్త మయూరాలు, సారంగాలు మరియు కూయే పక్షుల సమూహాలతో సమన్వితమై ఉంది।

Verse 40

गायद्विद्याधरवधूगीतिकासुमनोहरम् / संचरत्किन्नरीद्वन्द्वविराजद्वनगह्वरम्

ఆ వనగహ్వరం పాడుతున్న విద్యాధర వధువుల గీతికలతో అత్యంత మనోహరంగా ఉండి; సంచరిస్తున్న కిన్నరీ జంటల కాంతితో విరాజిల్లింది।

Verse 41

हंससारसचक्राह्वकारण्डवशुकादिभिः / सुस्वरैरावृतोपान्तैः सरोभिः परिवारितम्

హంస, సారస, చక్రాహ్వ, కారండవ, శుకాది మధురస్వర పక్షులతో తీరాలు నిండిన సరస్సులతో ఆ ప్రాంతం చుట్టుముట్టబడి ఉండెను।

Verse 42

सरः स्वंबुज कह्लारकुमुदोत्पलराशिषु / शनैः परिवहन्मन्दमारुतापूर्णदिङ्मुखम्

ఆ సరస్సులోని కమల, కహ్లార, కుముద, ఉత్పల సమూహాలపై మృదువైన గాలి నెమ్మదిగా వీచి, దిక్కులన్నింటినీ పరిమళ-శీతలతతో నింపెను।

Verse 43

एवंविधगुणोपेतमधिगाह्य तपोवनम् / गच्छन्रथेनाथ नृपः प्रहर्षं परमं ययौ

ఇలాంటి గుణసంపన్నమైన తపోవనంలో ప్రవేశించి, రథంపై సాగుతూ రాజు పరమానందాన్ని పొందెను।

Verse 44

उपशान्ताशयः सो ऽथ संप्राप्याश्रममण्डलम् / भार्याभ्यां सहितः श्रीमान्वाहादवरुरोह वै

మనస్సు శాంతించిన ఆ శ్రీమంతుడు ఆశ్రమమండలానికి చేరి, తన ఇద్దరు భార్యలతో కలిసి వాహనమునుండి దిగెను।

Verse 45

धुर्यान्विश्रामयेत्युक्त्वा यन्तारमवनीपतिः / आससादाश्रमोपान्तं महर्षेर्भावितात्मनः

‘ధుర్య జంతువులకు విశ్రాంతి ఇవ్వు’ అని సారథికి చెప్పి, భూపతి ఆ భావితాత్మ మహర్షి ఆశ్రమ సమీపానికి చేరెను।

Verse 46

स श्रुत्वा मुनिशिष्येभ्यः कृतनित्यक्रियादरम् / मुनिं द्रष्टुं विनीतात्मा प्रविवेशाश्रमं तदा

మునిశిష్యుల నుండి నిత్యక్రియల పట్ల వారి ఆదరాన్ని విని, వినయాత్ముడై మునిని దర్శించుటకు అప్పుడు ఆశ్రమంలో ప్రవేశించాడు।

Verse 47

मुनिमध्ये समासीनमृषिवृन्दैः समन्वितम् / ननाम शिरसा राजा भार्याभ्यां सहितो मुदा

ఋషివృందములతో కూడి మునుల మధ్య ఆసీనుడైన మునిని చూసి, రాజు తన రెండు భార్యలతో కలిసి ఆనందంగా శిరస్సు వంచి నమస్కరించాడు।

Verse 48

कृतप्रणामं नृपतिमृषिरौर्वः प्रतापवान् / उपविशेति प्रेम्णा वै सह ताभ्यां समादिशत्

ప్రణామం చేసిన నృపతిని ప్రతాపవంతుడైన ఋషి ఔర్వుడు ప్రేమతో, ఆ ఇద్దరు భార్యలతో కూడ ‘కూర్చోండి’ అని ఆజ్ఞాపించాడు।

Verse 49

अर्घ्यपाद्यादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महामुनिः / आतिथ्येन च वन्येन सभार्यं तमतोषयत्

మహాముని అర్ఘ్యపాద్యాదులతో సమ్యక్పూజ చేసి, వన్యమైన ఆతిథ్యంతో రాజును అతని భార్యలతో కూడ సంతృప్తిపరిచాడు।

Verse 50

अथातिथ्योपविश्रान्तं प्रणम्या सीनमग्रतः / राजानमब्रवीदौर्वः शनैर्मृद्वक्षरं वचः

ఆతిథ్యంతో విశ్రాంతుడైన రాజును నమస్కరించి, అతని ముందర కూర్చొని ఔర్వుడు మెల్లగా మృదువైన అక్షరాలతో పలికాడు।

Verse 51

कुशलं ननु ते राज्ये बाह्येष्वाभ्यन्तरेषु च / अपिधर्मेण सकलाः प्रजास्त्वं परिरक्षसि

నీ రాజ్యంలో బయటికీ లోపటికీ అన్నీ కుశలమేనా? అలాగే నీవు ధర్మమార్గాన సమస్త ప్రజలను పరిరక్షిస్తున్నావా?

Verse 52

अपि जेतुं त्रिवर्गं त्वमुपायैः सम्यगीहसे / फलन्ति हि गुणास्तुभ्यं त्वया सम्यक्प्रचोदिताः

నీవు సముచిత ఉపాయాలతో త్రివర్గం—ధర్మ, అర్థ, కామ—ను జయించేందుకు సరిగ్గా ప్రయత్నిస్తున్నావా? ఎందుకంటే నీ గుణాలు నీ సత్ప్రేరణతో ఫలిస్తాయి.

Verse 53

दिष्ट्यात्वया जिताः सर्वे रिपवो नृपसत्तम / दिष्ट्या च सकलं राज्यं त्वया धर्मेण रक्ष्यते

హే నృపశ్రేష్ఠా! దైవానుగ్రహంతో నీవు సమస్త శత్రువులను జయించావు; అలాగే దైవానుగ్రహంతో నీ సమగ్ర రాజ్యం ధర్మమార్గాన రక్షించబడుతోంది.

Verse 54

धर्म एव स्थितिर्येषां तेषां नास्त्यत्रविप्लवः / न तं रक्षति किं धर्मः स्वयं येनाभिरक्षितः

ధర్మమే ఆధారంగా ఉన్నవారికి ఇక్కడ ఎలాంటి కలత లేదు. ధర్మమే స్వయంగా రక్షించేవాడిని మరెవరు రక్షించగలరు?

Verse 55

पूर्वमेवाहमश्रौषं विजित्य सकलां महीम् / सबलोनगरीं प्राप्तः कृतदारो भवानिति

నేను ముందే విన్నాను—నీవు సమస్త భూమిని జయించి, సైన్యంతో నగరానికి చేరి, వివాహం కూడా చేసుకున్నావని.

Verse 56

राज्ञां तु प्रवरो धर्मो यत्प्रजापरिपालनम् / भवन्ति सुखिनो नूनं तेनैवेह परत्र च

రాజులకు శ్రేష్ఠమైన ధర్మం ప్రజలను పరిపాలించి రక్షించడమే; దానివల్లనే వారు ఇహలోకములోను పరలోకములోను సుఖులు అవుతారు।

Verse 57

स भवान्राज्य भरणं परित्यज्य मदन्तिकम् / भार्याभ्यां सहितो राजन्समायातो ऽसि मे वद

హే రాజా, నీవు రాజ్యభారాన్ని విడిచి నీ ఇద్దరు భార్యలతో కలిసి నా సమీపానికి వచ్చావు—దాని కారణం నాకు చెప్పు।

Verse 58

जैमिनिरुवाच एवमुक्तस्तु मुनिना सगरो राजसत्तमः / कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्राह तं मधुरं वचः

జైమిని పలికెను—ముని ఇలా చెప్పగా రాజశ్రేష్ఠుడు సగరుడు అంజలి ఘటించి అతనితో మధుర వచనములు పలికెను।