Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 48
सगरदिग्विजयः
Sagara’s World-Conquest / Digvijaya
Devanagari script
कृतप्रणामं नृपतिमृषिरौर्वः प्रतापवान् / उपविशेति प्रेम्णा वै सह ताभ्यां समादिशत्
Transliteration
kṛtapraṇāmaṃ nṛpatimṛṣiraurvaḥ pratāpavān / upaviśeti premṇā vai saha tābhyāṃ samādiśat
Translation
ప్రణామం చేసిన నృపతిని ప్రతాపవంతుడైన ఋషి ఔర్వుడు ప్రేమతో, ఆ ఇద్దరు భార్యలతో కూడ ‘కూర్చోండి’ అని ఆజ్ఞాపించాడు।
Word by Word
कृत-प्रणामम्having made obeisance
कृत-प्रणामम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातु, क्त) + प्रणाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (one who has made obeisance) विशेषण
नृपतिम्the king
नृपतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ऋषिःthe sage
ऋषिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
और्वःAurva
और्वः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऔर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषनाम (proper name)
प्रतापवान्mighty, illustrious
प्रतापवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रतापवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गुणवाचक विशेषण
उपविशsit down
उपविश:
Preraka (प्रेरक/आज्ञा)
TypeVerb
Rootउप + विश् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
प्रेम्णाwith affection
प्रेम्णा:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootप्रेमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/खल्वर्थक-अव्यय (emphatic particle)
सहtogether with
सह:
Sahakaraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (preposition-like indeclinable: 'together with')
ताभ्याम्with those two (women)
ताभ्याम्:
Sahakaraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन; सर्वनाम (referring to the two wives)
समादिशत्instructed, directed
समादिशत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + दिश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद