Shloka 2
सगरदिग्विजयः
Sagara’s World-Conquest / Digvijaya
Devanagari script
ब्राह्मणादींस्तथा वर्णान्स्वेस्वे धर्मे पृथक्पृथक् / स्थापयित्वा यथान्यायं ररक्षाव्याहतेन्द्रियः
Transliteration
brāhmaṇādīṃstathā varṇānsvesve dharme pṛthakpṛthak / sthāpayitvā yathānyāyaṃ rarakṣāvyāhatendriyaḥ
Translation
అతడు బ్రాహ్మణాది వర్ణాలను వారి వారి ధర్మాలలో వేరువేరుగా న్యాయానుసారం స్థాపించి, ఇంద్రియాలు అక్షతంగా ఉండగా రాజ్యాన్ని రక్షించాడు.
Word by Word
brāhmaṇa-ādīnBrahmins and others
brāhmaṇa-ādīn:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa + ādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (brāhmaṇāḥ ādayaḥ = brāhmaṇādi)
tathāand likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/अनुक्रमवाचक (also/likewise)
varṇānthe social classes
varṇān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), बहुवचन
svein one’s own
sve:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsva (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; ‘sve sve’ = distributive (each in his own)
svein one’s own (respectively)
sve:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsva (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; पुनरुक्ति-वितरणार्थ (each respectively)
dharmein duty/law
dharme:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन
pṛthakseparately
pṛthak:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpṛthak (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (separately)
pṛthakeach apart
pṛthak:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpṛthak (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरुक्ति-बल (each separately)
sthāpayitvāhaving established
sthāpayitvā:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (धातु) + ṇic; त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त (Gerund/absolutive), परस्मैपद-भाव; causative sense (to establish)
yathā-nyāyamaccording to justice
yathā-nyāyam:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā + nyāya (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; अव्ययवत् प्रयोगः (according to justice/propriety)
rarakṣaprotected
rarakṣa:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√rakṣ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
avyāhata-indriyaḥwith unimpaired senses
avyāhata-indriyaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-vyāhata + indriya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; बहुव्रीहि-समासः (whose senses are unobstructed)