Adhyaya 14
Anushanga PadaAdhyaya 14116 Verses

Adhyaya 14

Śrāddha-kalpa: Dāna-phala, Medhya/Amedhya Dravya, and Uparāga (Eclipse) Observances (श्राद्धकल्पः—दानफल-मेध्यामेध्य-उपरागविधिः)

ఈ అధ్యాయంలో బృహస్పతి ఉపదేశరూపంగా శ్రాద్ధకల్పం వివరించబడింది. మొదట సర్వదానఫల మహిమను చెప్పి, తరువాత శ్రాద్ధ నిర్వహణకు సంబంధించిన నియమాలు—ప్రత్యేకంగా కాలనియమాలు—నిర్దేశించబడతాయి: సాధారణంగా రాత్రి శ్రాద్ధం వర్జ్యం, కానీ రాహుదర్శనం/ఉపరాగం (గ్రహణం) సమయంలో తక్షణం చేసిన శ్రాద్ధం మహాఫలదాయకమని చెప్పబడింది. అగ్నిహోత్రం శుద్ధికరం, దీర్ఘాయుష్కరం అని ప్రశంసించబడింది. పితృకర్మలో ధాన్యాలు, పప్పులు, వనస్పతి ద్రవ్యాల మేధ్య-అమేధ్య విభజన—శ్యామాకం, చెరకు ప్రశస్తం; కొన్ని ధాన్య/పప్పులు గర్హ్యమో వర్జనీయమో. ఇంద్ర-శచీపతి సోమపానం వంటి దృష్టాంతాలు, పంటల ఉద్భవ-ఫలశ్రుతులతో నియమాలు స్థాపించి, అధ్యాయం శ్రాద్ధ నిర్ణయ-మాన్యువల్‌లా నిలుస్తుంది.

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे पुण्यदेशानुकीर्त्तनं नाम त्रयोदशो ऽध्यायः // १३// बृहस्पतिरुवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि सर्वदानफलानि च / श्राद्धकर्मणि मेध्यानि वर्जनीयानि यानि च

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణములో, వాయుప్రోక్త మధ్యభాగమున తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదములో, శ్రాద్ధకల్పమున ‘పుణ్యదేశానుకీర్తనం’ అను త్రయోదశాధ్యాయము. బృహస్పతి పలికెను—ఇకపై సమస్త దానఫలములను, శ్రాద్ధకర్మలో శుద్ధమైనవీ వర్జ్యమైనవీ వివరించెదను।

Verse 2

हिमप्रपतने कुर्यादा हरेद्वा हिमं ततः / अग्निहोत्रमुपायुष्यं पवित्रं परमं हितम्

హిమపాత సమయంలో (యథాశక్తి) చేయవలెను, లేక ఆ హిమాన్ని తొలగించవలెను. అగ్నిహోత్రము ఆయుష్షును పెంపొందించేది, పరమ పవిత్రమూ అత్యంత హితకరమూ.

Verse 3

नक्तं तु वर्जयेच्छ्राद्धं राहोरन्यत्र दर्शनात् / सर्वस्वेनापि कर्त्तव्यङ्क्षिप्रं वै राहुदर्शने

రాహు దర్శనము తప్ప రాత్రివేళ శ్రాద్ధమును వర్జించవలెను. కాని రాహు దర్శనమైతే సర్వస్వముతో కూడ త్వరగా శ్రాద్ధము చేయవలెను.

Verse 4

उपरागे न कुर्याद्यः पङ्के गौरिव सीदति / कुर्वाणस्तत्तरेत्पापं सती नौरिव सागरे

గ్రహణ సమయంలో (శ్రాద్ధం) చేయని వాడు బురదలో కూరుకుపోయిన ఆవులా క్షీణిస్తాడు. చేయువాడు మాత్రం సముద్రంలో సద్గుణ నావలా ఆ పాపాన్ని దాటి తీరుతాడు.

Verse 5

वैश्वदेवं च सौम्यं च खड्गमांसं परं हविः / विषाणवर्जं खड्गस्य मात्सर्यान्नाशयामहे

వైశ్వదేవమునందును సౌమ్యకర్మమునందును ఖడ్గమాంసమే పరమ హవిగా చెప్పబడింది; ఖడ్గపు శృంగరహిత భాగముతో మాత్సర్యాన్ని నశింపజేస్తాము.

Verse 6

त्वाष्ट्रा वै यजमानेन देवेशेन महात्मना / पिबञ्छचीपतिः सोमं पृथिव्यां मध्यगः पुरा

మహాత్ముడైన దేవేశ యజమాని త్వాష్టృయజ్ఞంలో, శచీపతి ఇంద్రుడు పూర్వకాలంలో భూమి మధ్యభాగంలో నిలిచి సోమరసం పానంచేశాడు.

Verse 7

श्यामाकास्तत्र उत्पन्नाः पित्रर्थमपरजिताः / विप्रुषस्तस्य नासाभ्यामासक्ताभ्यां तथेक्षवः

అక్కడ పితృదేవతల నిమిత్తం అపరాజితమైన శ్యామాకాలు పుట్టాయి; అతని రెండు నాసారంధ్రాలకు అంటుకున్న బిందువుల నుండే అలాగే ఇక్షువులు (చెరకు) కూడా ఉద్భవించాయి.

Verse 8

श्रेष्मलाः शीतलाः स्निग्धा मधुराश्च तथेक्षवः / श्यामाकैरिक्षुभिश्चैव पितॄणां सर्वकामिकम्

ఇక్షువులు కఫవర్ధకాలు, శీతలాలు, స్నిగ్ధాలు, మధురాలు; శ్యామాకాలు మరియు ఇక్షువులతో పితృదేవతలకు సర్వకామప్రదమైన కర్మ (శ్రాద్ధం) సిద్ధిస్తుంది.

Verse 9

कुर्यादाग्रयणं यस्तु स शीघ्रं सिद्धिमाप्नुयात् / श्यामाकास्तु द्विनामानो विहिता यजनेस्मृते

అగ్రయణ కర్మను ఎవడు చేస్తాడో అతడు శీఘ్రంగా సిద్ధిని పొందుతాడు; యజ్ఞస్మృతిలో శ్యామాకాలు ద్వినామములుగా విధించబడ్డాయి.

Verse 10

यस्मात्तेदेवसृष्टास्तु तस्मात्ते चाक्षयाः स्मृताः / प्रसातिकाः प्रियङ्गुश्च मुद्गाश्च हरितास्तथा

ఇవి దేవసృష్టములని చెప్పబడినందున, అందువల్ల ఇవి ‘అక్షయ’ములని స్మరించబడినవి—ప్రసాతిక, ప్రియంగు, ముద్గ (పెసలు) మరియు హరిత ధాన్యములు కూడా।

Verse 11

एतान्यपि समानानि श्यामाकानां गुणैस्तु तैः / कृष्णमाषास्तिलाश्चैव श्रेष्ठास्तु यवशालयः

ఇవీ శ్యామాక ధాన్యాల గుణములతో సమానమైనవే; కృష్ణమాషములు, నువ్వులు కూడా అలాగే—కాని యవము (యవశాలయ) శ్రేష్ఠమని చెప్పబడింది।

Verse 12

महायवाश्च निष्पावास्तथैव च मधूलिकाः / कृष्णाश्चैवान्नलोहाश्च गर्ह्याः स्युः श्राद्धकर्मणि

మహాయవము, నిష్పావము, మధూలిక; అలాగే కృష్ణా మరియు అన్నలోహ—ఇవి శ్రాద్ధకర్మలో గర్హ్యములని చెప్పబడతాయి।

Verse 13

राजमाषास्तथान्ये वै वर्जनीयाः प्रयत्नतः / मसूराश्चैव पुण्याश्च कुसुंभं श्रीनिकेतनम्

రాజమాషములు మరియు ఇతర కొన్ని ధాన్యములు యత్నపూర్వకంగా వర్జించవలసినవి; కానీ మసూరులు పుణ్యకరములు, కుసుంభము శ్రీనికేతనమని చెప్పబడింది।

Verse 14

वर्षास्वतियवा नित्यं तथा वृषकवासकौ / बिल्वामलकमृद्वीकापनसाम्रातदाडिमाः

వర్షాకాలంలో అతియవము నిత్యంగా (ఉపయోగ్యము), అలాగే వృషకము, వాసకము కూడా; ఇంకా బిల్వము, ఆమలకము, మృద్వీక (ద్రాక్ష/ఎండు ద్రాక్ష), పనస, ఆమ్ర, ఆత (సీతాఫలం) మరియు దాడిమ (దానిమ్మ) కూడా।

Verse 15

तवशोलंयताक्षौद्रखर्जूराम्रलानि च / खशेरुकोविदार्यश्च तालकन्दं तथा विसम्

తవశోలంయతా, అక్షౌద్ర, ఖర్జూరం, మామిడి; అలాగే ఖశేరు, కోవిదారీ, తాలకందం మరియు విషం—ఇవి పవిత్ర ద్రవ్యాలుగా పేర్కొనబడినవి।

Verse 16

तमालं शतकन्दं च मद्वसूचान्तकान्दिकी / कालेयं कालशाकं च भूरिपूर्णा सुवर्चला

తమాలం, శతకందం; మద్వసూచా-అంతకాందికీ; కాలేయం, కాలశాకం; అలాగే భూరిపూర్ణా, సువర్చలా—ఇవి పుణ్య ద్రవ్యాలుగా స్మరించబడినవి।

Verse 17

मांसाक्षं दुविशाकं च बुबुचेता कुरस्तथा / कफालकं कणा द्राक्षा लकुचं चोचमेव च

మాంసాక్షం, దువిశాకం, బుబుచేతా, కుర; అలాగే కఫాలకం, కణా, ద్రాక్ష, లకుచం, చోచ—ఈ ద్రవ్యాలు సూచించబడ్డాయి।

Verse 18

अलाबुं ग्रीवकं वीरं कर्कन्धूमधुसाह्वयम् / वैकङ्कतं नालिकेरशृङ्गज पकरूषकम्

అలాబు, గ్రీవకం, వీరం, కర్కంధూ (మధుసాహ్వయం); అలాగే వైకంకతం, నాళికేరం, శృంగజం, పకరూషకం—ఇవీ సూచించబడ్డాయి।

Verse 19

पिप्पली मरिचं चैव पठोलं बृहतीफलम् / सुगन्धमांसपीवन्ति कषायाः सर्व एव च

పిప్పలి, మరిచం, పఠోలం, బృహతీఫలం; సుగంధమాంసపీవంతి—మరియు అన్ని కషాయాలు—ఇవన్నీ కషాయరసమయమని చెప్పబడినవి।

Verse 20

एवमादीनि चान्यानि वराणि मधुराणि च / नागरं चात्र वै देयं दीर्घमूलकमव च

ఇలాగే ఇతర శ్రేష్ఠమైన, మధురమైన పదార్థాలనూ ఇవ్వాలి; ఇక్కడ శుంఠి (నాగరం) మరియు దీర్ఘమూలకం (పొడవైన ముల్లంగి) కూడా తప్పక సమర్పించాలి।

Verse 21

वंशः करीरः सुरसः सर्जकं भूस्तृणानि च / वर्जनीयानि वक्ष्यामि श्राद्धकर्मणि नित्यशः

వంశం (బాంబు), కరీరము, సురసము, సర్జకము మరియు భూమి తృణాలు—ఇవి శ్రాద్ధకర్మలో నిత్యంగా వర్జ్యాలు; వాటి వర్జనను నేను చెప్పుచున్నాను।

Verse 22

लशुनं गृञ्जनं चैव तथा वै पल्वलोदकम् / करंभाद्यानि चान्यानि हीनानि रसगन्धतः

లశునము, గృంజనము (ఉల్లిపాయ మొదలైనవి) అలాగే చెరువు నీరు; కరంభాది ఇతర పదార్థాలు—రసం, గంధం లో హీనమైనవిగా (శ్రాద్ధానికి) అనర్హం।

Verse 23

श्राद्धकर्मणि वर्ज्यानि कारणं चात्र वक्ष्यते / पुरा देवासुरे युद्धे निर्जितस्य बलेः सुरैः

శ్రాద్ధకర్మలో ఇవి వర్జ్యాలు—దానికి కారణం ఇక్కడ చెప్పబడుతుంది: పూర్వకాలంలో దేవాసుర యుద్ధంలో, దేవతలు బలిని జయించినప్పుడు।

Verse 24

शरैस्तु विक्षतादङ्गात्पतिता रक्तबिन्दवः / तत एतानि जातानि लशुनादीनि सर्वशः

బాణాలతో గాయపడిన అతని శరీరంనుండి రక్తబిందువులు పడినవి; వాటినుండే లశునాది పదార్థాలు అన్నివైపులా పుట్టినవి।

Verse 25

तथैव रक्तनिर्यासा लवणान्यौषरणि च / श्रद्धकर्मणि वर्ज्यानि याश्च नार्यो रजस्वलाः

అదేవిధంగా రక్తనిర్యాసము, లవణములు, క్షారపదార్థములు, అలాగే రజస్వల స్త్రీలు—శ్రాద్ధకర్మలో వర్జ్యములు.

Verse 26

दुर्गन्धं फेनिलं चैव तथा वै पल्वलोदकम् / लभेद्यत्र न गौस्तृप्तिं नक्तं यच्चैव गुह्यते

దుర్గంధముతో, నురగలతో ఉన్నది, అలాగే చెరువు నీరు; ఎక్కడ గోవుకు తృప్తి కలగదో; మరియు రాత్రి దాచిపెట్టినది—అటువంటి దానిని స్వీకరించకూడదు.

Verse 27

आविकं मार्गमौष्ट्रं च सर्वमेकशफं च यत् / माहिषं चामरं चैव पयो वर्ज्यं विजानता

గొర్రె, జింక, ఒంటె, అలాగే ఏకఖుర జంతువులన్నిటి; మరియు మహిషి, చమర (యాక్) పాలు—తెలిసినవాడు వర్జ్యమని గ్రహించాలి.

Verse 28

अतः परं प्रवक्ष्यामि वर्ज्यान्देशान्प्रयत्नतः / न द्रष्टव्यं च यैः श्राद्धं शौचाशौचं च कृत्स्नशः

ఇకపై నేను ప్రయత్నపూర్వకంగా వర్జ్యదేశాలను చెప్పుదును; అక్కడ శ్రాద్ధమూ, శౌచాశౌచాల సంపూర్ణ ఆచరణమూ కనిపించదు.

Verse 29

वन्यमूलफलैर्भक्ष्यैः श्राद्धं कुर्यात्तु श्रद्धया / राजनिष्ठामवाप्नोति स्वर्गमक्षयमेव च

అరణ్య మూలఫలాది భక్ష్యాలతో శ్రద్ధతో శ్రాద్ధం చేయవలెను; అలా చేసినవాడు రాజసన్నిధి/రాజగౌరవం పొందును, అక్షయ స్వర్గమును కూడా పొందును.

Verse 30

अनिष्टशब्दां संकीर्णां जन्तुप्याप्तामथाविलाम् / पूतिगन्धां तथा भूमिं वर्जयेच्छ्राद्धकर्मणि

శ్రాద్ధకర్మలో అశుభ శబ్దాలతో కలుషితమైన, జీవజంతువులతో నిండిన, మలినమైన మరియు దుర్గంధమయమైన భూమిని వర్జించాలి।

Verse 31

नद्यः सागरपर्यन्ता द्वारं दक्षिणपूर्वतः / त्रिशङ्कोर्वर्जयेद्देशं सर्वं द्वादश योजनम्

నదులు సముద్రాంతం వరకు ప్రవహించే చోట, ద్వారం దక్షిణ-తూర్పు వైపు ఉన్నచోట—త్రిశంకు దేశాన్ని పన్నెండు యోజనాల వరకు వర్జించాలి।

Verse 32

उत्तरेण महानद्या दक्षिणेन च वैकटम् / देशास्त्रिशङ्कवो नाम वर्ज्या वै श्राद्धकर्मणि

మహానది ఉత్తరాన, వైకట దక్షిణాన ఉన్న ‘త్రిశంకవ’ అనే దేశాలు శ్రాద్ధకర్మలో తప్పక వర్జ్యాలు।

Verse 33

कारस्कराः कलिङ्गश्च सिधोरुत्तरमेव च / प्रनष्टाश्रमधर्माश्च वर्ज्या देशाः प्रयत्नतः

కారస్కర, కలింగ, సింధు ఉత్తర ప్రాంతాలు, అలాగే ఆశ్రమధర్మం నశించిన దేశాలు—ఇవన్నీ యత్నపూర్వకంగా వర్జించాలి।

Verse 34

नग्नादयो न पश्येयुः श्राद्धकर्म व्यवस्थितम् / गच्छन्त्येतैस्तु दृष्टानि न पितॄंश्च पितामहांन

నగ్నులు మొదలైన అశోభనులు శ్రాద్ధకర్మను సక్రమంగా జరుగుతున్నప్పుడు చూడకూడదు; ఎందుకంటే వారి చూపు పడితే అది పితృలకు, పితామహులకు చేరదు।

Verse 35

शंयुरुवाच नग्नादीन्भगवन्सम्यगाचक्ष्व परिपृच्छतः / बृहस्पतिरुवाच सर्वेषामेव भूतानां त्रयीसंवरणं स्मृतम्

శంయువు అన్నాడు—భగవాన్, నగ్నాదుల విషయాన్ని సమ్యకంగా చెప్పండి; నేను ప్రశ్నిస్తున్నాను. బృహస్పతి అన్నాడు—సర్వ భూతాలకు వేదత్రయమే ఆవరణమని స్మృతిలో చెప్పబడింది.

Verse 36

तां ये त्यजन्ति संमोहात्ते वै नग्नादयो जनाः / प्रलीयते वृषो यस्मिन्निरालंबश्च यो बृषे

మోహవశంగా ఆ (వేదత్రయీ)ని విడిచివేసేవారే నగ్నాదులు. ఎక్కడ ధర్మం (వృష) లయమవుతుందో, మరియు ధర్మానికి ఆధారంలేనివాడై ఎవడు ఉంటాడో.

Verse 37

वृषं यस्तु परित्यज्य मोक्षमन्यत्र मार्गति / वृषो वेदाश्रमस्तस्मिन्यो वै सम्यङ्न पश्यति

ధర్మం (వృష)ను విడిచి మరెక్కడో మోక్షాన్ని వెదకేవాడు—ధర్మమే వేదమార్గం, ఆశ్రమధర్మం; అందులో సమ్యకంగా చూడనివాడు తప్పుదారి పడతాడు.

Verse 38

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यो वृषलः स न संशयः / पुरा देवासुरे युद्धे निर्जितैरसुरैस्तथा

అతడు బ్రాహ్మణుడైనా, క్షత్రియుడైనా, వైశ్యుడైనా—వృషలుడే, సందేహం లేదు. పూర్వం దేవాసుర యుద్ధంలో ఓడిపోయిన అసురులచేత కూడా అలాగే జరిగింది.

Verse 39

पाशण्डा वै कृतास्तात तेषां सृष्टिः प्रजायते / वृद्धश्रावकिनिर्ग्रन्थाः शाक्या जीवककार्पटाः

ఓ తాత, పాషండములు (వేదవిరోధి మతాలు) సృష్టించబడ్డాయి; వాటి నుంచే వాటి సృష్టి-పరంపర పుట్టింది—వృద్ధశ్రావకులు, నిర్గ్రంథులు, శాక్యులు, జీవకులు, కార్పటులు మొదలైనవి.

Verse 40

ये धर्मं नानुवर्त्तन्ते ते वै नग्नादयो जनाः / वृथा जटी वृथा मुण्डी वृथा नग्नश्च यो द्विजः

ధర్మాన్ని ఆచరించని వారు నగ్న ప్రాయులు (ధర్మ భ్రష్టులు). ధర్మం లేని ద్విజుడు జడలు ధరించినా, గుండు చేయించుకున్నా, దిగంబరంగా ఉన్నా అది వ్యర్థమే.

Verse 41

वृथा व्रती वृथा जापी ते वै नग्नादयो जनाः / कुलधर्मातिगाः शश्वद्वृथा वृत्तिकलत्रकाः

వ్రతాలు, జపాలు వ్యర్థంగా చేసేవారే ఆ నగ్న జనులు. కులధర్మాన్ని అతిక్రమించే వారి జీవనోపాధి మరియు భార్య (కుటుంబం) శాశ్వతంగా వ్యర్థమే.

Verse 42

कृतकर्मदिशस्त्वेते कुपथाः परिकीर्त्तिताः / एतैर्हि दत्तं दृष्टं वै श्राद्धं गच्छति दानवान्

తాము చేసిన కర్మలను గొప్పగా చెప్పుకునే వీరిని కుమార్గంలో వెళ్లేవారని అంటారు. వీరు ఇచ్చిన లేదా చూసిన శ్రాద్ధ కర్మల ఫలం పితృదేవతలకు కాక దానవులకు (రాక్షసులకు) చేరుతుంది.

Verse 43

ब्रह्मघ्नश्च कृतघ्नश्च नास्तिको गुरुतल्पगः / दस्युश्चैव नृशंसश्च दर्णने तान्विसर्जयेत्

బ్రహ్మహత్య చేసినవాడు, కృతఘ్నుడు, నాస్తికుడు, గురుపత్నిని పొందినవాడు, దొంగ మరియు క్రూరుడు - వీరిని చూడటం కూడా నిషిద్ధం.

Verse 44

पतिताः क्रूरकर्माणः सर्वांस्तान्परिवर्जयेत् / देवतानामृषीणां च विवादे प्रवदन्ति ये

పతితులు, క్రూరమైన పనులు చేసేవారు - వీరినందరినీ విడిచిపెట్టాలి. అలాగే దేవతలు మరియు ఋషుల గురించి వివాదాస్పదంగా మాట్లాడే వారిని కూడా వర్జించాలి.

Verse 45

देवांश्च ब्राह्मणांश्चैव आम्नायं यस्तु निन्दति / असुरान्यातुधानांश्च दृष्टमेभिर्व्रजत्युत

దేవులను, బ్రాహ్మణులను మరియు వేదామ్నాయాన్ని నిందించువాడు అసురులు, యాతుధానుల లోకానికే చేరుతాడు।

Verse 46

ब्राह्मं कृतयुगं प्रोक्तं त्रेता तु क्षत्र्रियं युगम् / वैश्यं द्वापरमित्याहुः शूद्रं कलियुगं स्मृतम्

కృతయుగం బ్రాహ్మణప్రధానమని, త్రేతా యుగం క్షత్రియప్రధానమని చెప్పబడింది. ద్వాపరం వైశ్యప్రధానమని, కలియుగం శూద్రప్రధానమని స్మృతిలో ఉంది।

Verse 47

कृते ऽपूज्यन्त पितरस्त्रेतायां तु सुरास्तथा / युद्धानि द्वापरे नित्यं पाखण्डाश्च कलौ युगे

కృతయుగంలో పితృదేవతలు పూజింపబడతారు; త్రేతాయుగంలో దేవతలు కూడా. ద్వాపరంలో నిత్యం యుద్ధాలు; కలియుగంలో పాఖండాలు విస్తరిస్తాయి।

Verse 48

अपमानापविद्धश्च कुक्कुटो ग्रामसूकरः / श्वा चैव हन्ति श्राद्धानि दर्शनादेव सर्वशः

అపమానించి తరిమివేయబడిన కోడి, గ్రామసూకరం మరియు కుక్క—ఇవి దర్శనమాత్రంతోనే శ్రాద్ధకర్మలను పూర్తిగా హానిచేస్తాయి।

Verse 49

श्वसूकरोप संसृष्टं दीर्घरोगिभिरेव च / पतितैर्मलिनैश्चैव न द्रष्टव्यं कथञ्चन

కుక్క-సూకరాల సంగమంలో ఉన్నవారు, దీర్ఘరోగులు, పతితులు మరియు మలినులు—వారిని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ చూడకూడదు।

Verse 50

अन्नं पश्येयुरेते यत्तन्नार्हं हव्यकव्ययोः / उत्स्रष्टव्याः प्रधा नार्थैः संस्कारस्त्वापदो भवेत्

వారు చూసిన ఆ అన్నం హవ్య‑కవ్య (దేవ‑పితృ) కర్మలకు అర్హం కాదు. అటువంటి పదార్థాలను విసర్జించాలి; ఆపదలో మాత్రమే శుద్ధి‑సంస్కారం చేయవచ్చు.

Verse 51

हविषां संहतानां च पूर्वमेव विवर्जयेत् / सृष्टं युक्ताभिरद्भिश्च प्रोक्षणं च विधीयते

ఒకచోట గుమికూడిన హవిష్య పదార్థాలను ముందే వర్జించాలి. తగిన జలంతో సిద్ధమైన దానిపై విధిగా ప్రోక్షణం (జలఛటనం) చేయబడుతుంది.

Verse 52

सिद्धार्थकैः कृष्णतिलैः कार्यं वाप्यपवारणम् / गुरुसूर्याग्निवास्राणां दर्शनं वापि यत्नतः

సిద్ధార్థ (ఆవాలు) మరియు కృష్ణతిలాలతో అపవారణం (దోషనివారణ) చేయాలి; లేదా యత్నంతో గురు, సూర్య, అగ్ని మరియు పవిత్ర వస్త్రాల దర్శనం చేయాలి.

Verse 53

आसनारूढमन्नाद्यं पादोपहतमेव च / अमेध्यैर्जङ्गमैर्दृष्टं शुष्कं पर्युषितं च यत्

ఆసనంపై ఎక్కిన అన్నం మొదలైనవి, పాదంతో తాకి అపవిత్రమైనవి; అపవిత్రంగా సంచరించే జీవులు చూసిన/తాకినవి; ఎండిపోయినవి లేదా పాతబడినవి—ఇవి వర్జ్యము.

Verse 54

अस्विन्नं परिदग्धं च तथैवाग्नावलेहितम् / शर्कराकीटपाषाणैः केशैर्यच्चाप्यु पाहृतम्

పక్వం కాకపోయినది, కాలిపోయినది, లేదా అగ్నితో లేహితమైనట్లు (మంట తాకి చెరిగినట్లు) అయినది; అలాగే రాళ్లకణాలు, పురుగులు, రాళ్లు లేదా వెంట్రుకలు కలిసినది—ఇదీ వర్జ్యము.

Verse 55

पिण्याकं मथितं चैव तथा तिलयवादिषु / सिद्धीकृताश्च ये भक्ष्याः प्रत्यक्षलवणीकृताः

పిణ్యాకము, మథిత పదార్థము, అలాగే తిల‑యవాది ధాన్యాలతో చేసినవి, మరియు కళ్లముందే ఉప్పు కలిపి సిద్ధం చేసిన భక్ష్యాలు—శ్రాద్ధకర్మలో వర్జ్యము.

Verse 56

दृष्ट्वा चैव तथा दोषोपात्तश्वोपहतं तथा / वाससा चावधूतानि वर्ज्यानि श्राद्धकर्मणि

దోషముతో కూడినవి లేదా కుక్క తాకి/పాడుచేసినవి కనిపిస్తే, అలాగే వస్త్రంతో ఊడి పడినవి—శ్రాద్ధకర్మలో వర్జ్యము.

Verse 57

संति वेदविरोधेन केचिद्विज्ञाभिमानिनः / अयज्ञय तयो नाम ते ध्वंसंति यथा रजः

వేదవిరోధంగా కొందరు తమను జ్ఞానులు అని అహంకరిస్తారు; వారు ‘అయజ్ఞయ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధులు—ధూళిలా వారు చెదిరిపోతారు.

Verse 58

दधिशाकं तथा भक्ष्यं तथा चौषधिवर्जितम् / वार्त्ताकं वर्जयेच्छ्राद्धे सर्वानभिषवानपि / सैन्धवं लवणं चैव तथा मानससंभवम्

దధి‑శాకము, భక్ష్యాలు, అలాగే ఔషధి లేని పదార్థాలు; శ్రాద్ధంలో వార్త్తాకము (వంకాయ) మరియు అన్ని అభిషవాలు (మత్తు/కిణ్వ పదార్థాలు) వర్జ్యము. సైంధవ లవణము మరియు మానససంభవ లవణమూ (వర్జ్యము).

Verse 59

पवित्रे परमे ह्येते प्रत्यक्षमपि वर्तिते / अग्नौ प्रक्षिप्य गृङ्णीयाद्धस्तौ प्रक्षिप्य यत्नतः

ఇవి రెండూ పరమ పవిత్రమైనవి; ప్రత్యక్షంగానూ శుద్ధమని చెప్పబడినవి. అగ్నిలో వేసి స్వీకరించాలి, మరియు యత్నంతో చేతుల్లోకి తీసుకొని (వాడాలి).

Verse 60

गमयेन्मस्तकं चैव ब्रह्मतीर्थं हि तत्स्मृतम् / द्रव्याणां प्रोक्षणं कार्यं तथैवावपनं पुनः

శిరస్సును అక్కడ తాకించాలి—అదే ‘బ్రహ్మతీర్థం’ అని స్మృతం. ద్రవ్యములపై జలప్రోక్షణం చేయాలి; అలాగే మళ్లీ అవపనము/లేపనం చేయాలి.

Verse 61

निधाय चाद्भिः सिंचेत्त त्तथा चासु निवेशनम् / अश्ममूलफलेक्षूणां रज्जूनां चर्मणामपि

వాటిని ఉంచి నీటితో సింఛనం చేయాలి; తరువాత యథాస్థానంలో నిలుపాలి—రాయి, వేరు, ఫలం, చెరకు, తాళ్లు మరియు చర్మవస్తువులకూ ఇదే.

Verse 62

वैदलानां च सर्वेषां पूर्ववच्छौचमिष्यते / तथा दन्तास्थि दारुणां शृङ्गाणां चावलेखनम्

అన్ని వైదల (వెదురు/బెత్తం మొదలైన) వస్తువుల శౌచం పూర్వవిధంగానే చెప్పబడింది. అలాగే పళ్ళు, ఎముక, చెక్క, కొమ్ములకూ రాపిడి/తురిమి శుద్ధి (అవలేఖనం) చేయాలి.

Verse 63

सर्वेषां मृन्मयानां च पुनर्दाहो विधीयते / मणिमुक्ताप्रवालानां जलजानां च सर्वशः

మట్టితో చేసిన అన్ని వస్తువులకు పునర్దాహం (మళ్లీ కాల్చడం/తపించడం) విధించబడింది. అలాగే మణి, ముత్యం, ప్రవాళం మరియు జలజమైన అన్ని వస్తువులకూ (శుద్ధి విధానం) ఉంది.

Verse 64

सिद्धार्थकानां कल्केन तिलकल्केन वा पुनः / स्याच्छौचं सर्वबालानामाविकानां च सर्वशः

సిద్ధార్థ (ఆవాలు) కల్కంతో గానీ, లేదా నువ్వుల కల్కంతో గానీ శౌచం కలుగుతుంది. దీనివల్ల అన్ని రోమ/వెంట్రుకల వస్తువులు మరియు ఉన్ని (ఆవిక) వస్తువులన్నీ పూర్తిగా శుద్ధమవుతాయి.

Verse 65

द्विपदां चैव सर्वेषां मृद्भिरद्भिर्विधीयते / आद्यन्तयोस्तु शौचानामद्भिः प्रक्षालनं विधिः

సర్వ ద్విపద జీవుల శౌచం మట్టి మరియు నీటితో విధేయము; శౌచం ఆది మరియు అంత్యమున నీటితో ప్రక్షాళనమే విధి.

Verse 66

तथा कार्पासिकानां च भस्मना समुदाहृतम् / फलपुष्पपलाशानां प्लावनं चाद्भिरिष्यते

అలాగే పత్తి వస్త్రాల శుద్ధి భస్మంతో అని చెప్పబడింది; ఫలాలు, పుష్పాలు, పలాశములు (ఆకులు) నీటితో కడిగి శుద్ధి చేయవలెనని ఇష్టము.

Verse 67

प्रोक्षणं ह्युपलेपश्च भूमेश्चैवावलेखनम् / निषेको गोक्रमो दाहः खननं शुद्धिरिष्यते

ప్రోక్షణం (చల్లడం), ఉపలేపనం, భూమిని గీకి శుభ్రం చేయడం, నీరు పోయడం (నిషేకం), గోక్రమం (ఆవు నడక), దహనం, తవ్వడం—ఇవే శుద్ధిగా ఇష్టము.

Verse 68

निष्क्रमो ऽध्वगतो ग्रामाद्वायुपूता वसुंधरा / पुंसां चतुष्पदां चव मृद्भिः शौचं विधीयते

గ్రామం నుండి బయటికి వెళ్లి మార్గమున వాయువుచే పవిత్రమైన వసుంధర (మట్టి) లభిస్తుంది; పురుషులకును చతుష్పద జంతువులకును మట్టితో శౌచం విధేయము.

Verse 69

एवमेव समुद्दिष्टः शौचानां विधिरुत्तमः / अनिर्दिष्टमतो यद्यत्तन्मे निगदतः शृणु

ఇలా శౌచముల ఉత్తమ విధి వివరించబడింది; ఇక నిర్దిష్టం కానిది ఏదైతే ఉందో, దానిని నేను చెప్పుచున్నాను—వినుము.

Verse 70

प्रातर्गृहाद्दक्षिणपश्चिमेन गत्वा चेषुक्षेपमात्रं पदं वै / कुर्यात्पुरीषं हि शिरो ऽवगुण्ठ्य न वै स्पृशेज्जातु शिरः करेण

ప్రాతః గృహం నుండి దక్షిణ‑పడమర దిశగా వెళ్లి బాణం విసిరినంత దూరం ముందుకు పోవాలి. శిరస్సు కప్పుకొని మలవిసర్జన చేయాలి; చేతితో శిరస్సును ఎప్పుడూ తాకకూడదు.

Verse 71

शुक्लैस्तृणैर्वा कार्ष्ठैर्वा पर्णैर्वेणुदलैन च / सुसंवृत्ते प्रदेशे च णन्तर्धाय वसुंधराम्

తెల్ల గడ్డి, కట్టెలు, ఆకులు లేదా వెదురు ముక్కలతో, బాగా కప్పబడిన ప్రదేశంలో, భూమిని కప్పి (మలాన్ని) దాచాలి.

Verse 72

उद्धृत्योदकमादाय मृत्तिकां चैव वाग्यतः / दिवा उदङ्मुखः कुर्याद्रात्रौ वै दक्षिणामुखः

నీటిని తీసుకొని మట్టిని కూడా తీసుకుని, వాక్సంయమంతో ఉండాలి. పగలు ఉత్తరముఖంగా చేయాలి; రాత్రి దక్షిణముఖంగా చేయాలి.

Verse 73

दक्षिणेन तु हस्तेन गृहीत्वाथ कमण्डलुम् / शौचं वामेन हस्तेन गुदे तिस्रस्तु मृत्तिकाः

కుడిచేతితో కమండలును పట్టుకొని, ఎడమచేతితో శౌచం చేయాలి; గుద భాగంలో మూడు సార్లు మట్టిని ఉపయోగించాలి.

Verse 74

दश चापि शनैर्दद्याद्वामहस्ते क्रमेण तु / उभाभ्यां वा पुनर्दद्याद्द्वाभ्यां सप्त तु मृत्तिकाः

ఎడమచేతిపై క్రమంగా నెమ్మదిగా పది సార్లు మట్టిని ఉపయోగించాలి. లేదా రెండుచేతులతో మళ్లీ చేయాలి—రెండుచేతులతో ఏడు సార్లు మట్టిని ఉపయోగించాలి.

Verse 75

मृदा प्रक्षाल्य पादौ तु आचम्य च यथाविधि / आपस्त्वाद्यास्त्रयश्चैव सुर्याग्न्यनिलदेवताः

మట్టితో పాదాలను కడిగి, విధివిధానంగా ఆచమనం చేసి, ‘ఆపస్త్వా’ మొదలైన మూడు మంత్రాలను జపించాలి—సూర్య, అగ్ని, వాయు దేవతలను స్మరించుచు।

Verse 76

कुर्यात्संनिहितो नित्यमच्छिद्रे द्वे कमण्डलू / ःंसवार्यवनैरेव यथावत्पादधावनम्

నిత్యం సమీపంలో ఉండి, రంధ్రం లేని రెండు కమండలువులను ఉంచాలి; ‘హంసవార్యవన’ మొదలైన జలంతో విధిగా పాదప్రక్షాళనం చేయాలి।

Verse 77

आचमनं द्वितीयं च देवकार्ये ततो ऽपरम् / उपवासस्त्रिरात्रं तु दुष्टमुक्ते ह्युदात्दृतः

దేవకార్యంలో రెండవ ఆచమనం, ఆపై మరొక ఆచమనం చేయాలి; దుష్ట వాక్యాలు పలికినవానికి మూడు రాత్రులు ఉపవాసం ఉత్తమ ప్రాయశ్చిత్తమని చెప్పబడింది।

Verse 78

विप्रकृष्टेषु कृच्छ्रं च प्राय श्चित्तमुदाहृतम् / स्पृष्ट्वा श्वानं श्वपाकं च तप्तकृच्छ्रं समाचरेत्

దూరస్థ (అశౌచాది) సందర్భాలలో ‘కృచ్ఛ్ర’ ప్రాయశ్చిత్తమని చెప్పబడింది; కుక్కను మరియు శ్వపాకుని (చండాలుని) తాకితే ‘తప్తకృచ్ఛ్ర’ ఆచరించాలి।

Verse 79

मानुषास्थीनि संस्पृश्य उपोष्यं शुचिकारणात् / त्रिरात्रमुक्तं सस्नेहान्येकरात्रमतो ऽन्यथा

మనుష్య అస్తులను తాకినట్లయితే శుద్ధి కోసం ఉపవాసం చేయాలి; స్నేహం (నూనె/కొవ్వు) ఉన్నచో మూడు రాత్రులు, లేకపోతే ఒక రాత్రి అని చెప్పబడింది।

Verse 80

कारस्कराः कलिङ्गाश्च तथान्ध्रशबरादयः / पीत्वा चापोभूतिलपा गत्वा चापि युगं धरम्

కారస్కరులు, కలింగులు, అలాగే ఆంధ్ర-శబరాదులు జలరూప ఔషధాన్ని పానంచేసి యుగధర్మాన్ని ధరించి ముందుకు సాగిరి।

Verse 81

सिंधोरुत्तरपर्यन्तं तथोदीच्यन्तरं नरः / पापदेशाश्च ये केचित्पापैरध्युषिता जनैः

సింధునది ఉత్తర సరిహద్దు వరకు, అలాగే ఉత్తరదేశ అంతర్భాగంలో పాపులచే నివసింపబడిన ఏ ఏ పాపదేశాలున్నాయో—అవి చెప్పబడుతున్నవి।

Verse 82

शिष्टैस्तु वर्जिता ये वै ब्राह्मणैल्वेदपारगैः / गच्छतां रागसंमोहात्तेषां पापं न गच्छति

వేదపారంగత బ్రాహ్మణులు, శిష్టులు వర్జించిన దేశాలకు రాగమోహంతో వెళ్లువారికి—వారి పాపం కూడా వారిని విడిచి పోదు; వారు పాపబంధంలోనే పడతారు।

Verse 83

गत्वा देशानपुण्यांस्तु कृत्स्नं पापं समश्नुते / आरुह्य भृगुतुङ्गं तु गत्वा पुण्यां सरस्वतीम्

అపుణ్య దేశాలకు వెళ్లినవాడు సమస్త పాపాన్ని అనుభవిస్తాడు; కాని భృగుతుంగాన్ని అధిరోహించి పుణ్యమయి సరస్వతీ తీరానికి వెళ్లితే పవిత్రత లభిస్తుంది।

Verse 84

आपगां च नदीं रम्यां गङ्गां देवीं महानदीम् / हिमवत्प्रभवा नद्यो याश्चान्या ऋषिपूचिताः

ఆ రమ్యమైన నది—దేవీ గంగా, మహానది—మరియు హిమవత్పర్వతం నుండి పుట్టిన నదులు, అలాగే ఋషులు పూజించిన ఇతర నదులు।

Verse 85

सरस्तीर्थानि सर्वाणि नदीः प्रस्रवणानि च / गत्वैतान्मुच्यते पापैः स्वर्गे चात्यन्तमश्नुते

సర్వ సరస్సు-తీర్థాలు, నదులు, జలప్రస్రవణాలు దర్శించి స్నానమాచరించినవాడు పాపాల నుండి విముక్తుడై స్వర్గంలో పరమ సుఖాన్ని పొందుతాడు।

Verse 86

दशरात्रमशौचं तु प्रोक्तं मृतकमूतके / ब्रह्मणस्य द्वादशाहं क्षत्रियस्य विधीयते

మరణం లేదా జననం వల్ల కలిగే (మృతక-మూతక) అశౌచం పది రాత్రులు అని చెప్పబడింది; బ్రాహ్మణునికి పన్నెండు దినాలు, క్షత్రియునికీ విధిగా నిర్ణయించబడింది।

Verse 87

अर्द्धमासं तु वैश्यस्य मासं शूद्रस्य चैव ह / उदक्या सर्ववर्णानां चतूरात्रेण शुध्यति

వైశ్యునికి అర్ధమాసం, శూద్రునికి ఒక మాసం అశౌచం; రజస్వల (ఉదక్యా) కారణంగా అన్ని వర్ణాలు నాలుగు రాత్రుల్లో శుద్ధి పొందుతాయి।

Verse 88

उदक्यां सूतिकां चैव श्वानमन्तावसायिनम् / नग्नादीन्मृतहारांश्च स्पृष्ट्वा शौचं विधीयते

రజస్వల, సూతిక, కుక్క, చాండాలాది, నగ్నుడు మరియు శవాన్ని మోసేవారిని తాకినపుడు శౌచం (శుద్ధి) ఆచరించవలెనని విధి ఉంది।

Verse 89

स्नात्वा सचैलो मृद्भिस्तु शुद्धो द्वादशभिर्द्विजः / एतदेव भवेच्छौचं मैथुने वमने तथा

వస్త్రంతోనే స్నానం చేసి పన్నెండు సార్లు మట్టితో శుద్ధి చేసుకుంటే ద్విజుడు శుద్ధుడవుతాడు; మైథునం మరియు వమనం తరువాత కూడా ఇదే శౌచం అని చెప్పబడింది।

Verse 90

मृदा प्रक्षाल्यहस्तौ तु कुर्याच्छौचं च मानवः / प्रक्षाल्य चाद्भिः स्नात्वा तु हस्तौ चैव पुनर्मृदा

మనిషి మట్టితో చేతులు కడిగి శౌచం చేయాలి. తరువాత నీటితో స్నానం చేసి చేతులు కడిగి మళ్లీ మట్టితో శుద్ధి చేసుకోవాలి.

Verse 91

त्रिः कृत्वा द्वादशान्तानि यथा लेपस्तथा भवेत् / एवं शौचविधिर्दृष्टः सर्वकृत्येषु नित्यदा

మూడుసార్లు చేసి ద్వాదశాంతాల వరకు లేపనంలా అయ్యేలా చేయాలి. ఈ విధమైన శౌచవిధి అన్ని కర్తవ్యాలలో నిత్యం చెప్పబడింది.

Verse 92

परिदद्यान्मृदस्तिस्रस्तिस्रः पादावसेचने / अरण्ये शौचमेतत्तु ग्राम्यं वक्ष्याम्यतः परम्

పాదాలు కడగడానికి మూడుమూడుసార్లు మట్టిని ఉపయోగించాలి. ఇది అరణ్యంలో శౌచవిధి; ఇకపై గ్రామ్య విధిని చెప్పుదును.

Verse 93

मृदः पञ्चदशामेध्या हस्तादीनां विशेषतः / अतिरिक्तमृदं दद्यान्मृदन्ते त्वद्भिरेव च

ప్రత్యేకంగా చేతులు మొదలైన వాటికి పదిహేను సార్లు మట్టి శుద్ధికరం. అవసరమైతే మరింత మట్టి వాడి, చివరికి నీటితోనే కడగాలి.

Verse 94

अद्भिरव्यक्तके शौचमेतच्चैतेषु कृत्स्नशः / कण्ठं शिरो वा आवृत्य रथ्यापणगतो ऽपि वा

ఈ విషయాలలో అశుద్ధి స్పష్టంగా లేకపోతే నీటితోనే సంపూర్ణ శౌచం అవుతుంది. గొంతు లేదా తల కప్పుకొని వీధి లేదా బజారుకు వెళ్లినా అలాగే.

Verse 95

अकृत्वा पादयोः शौचमाचान्तो ऽप्यशुचिर्भवेत् / पक्षाल्य पात्रं निक्षिप्य आचम्याभ्युक्षणं ततः

పాదశౌచం చేయక ఆచమనం చేసినా అతడు అపవిత్రుడే అవుతాడు. పాత్రను కడిగి ఉంచి, తరువాత ఆచమనం చేసి దానిపై జలాభ్యుక్షణం చేయాలి.

Verse 96

द्रव्यस्यान्यस्य तु तथा कुर्यादभ्युक्षणं ततः / पुष्पादीनां तृणानां च प्रोक्षणं हविषां तथा

ఇతర ద్రవ్యాలకూ అలాగే అభ్యుక్షణం చేయాలి. పుష్పాది, తృణాలు మరియు హవిస్సును కూడా అలాగే ప్రోక్షణం చేసి శుద్ధి చేయాలి.

Verse 97

परात्दृतानां द्रव्याणां निधायाभ्युक्षणं तथा / नाप्रोक्षितं स्पृशेत्किञ्चिच्छ्रद्धे दैवे ऽथ वा पुनः

దూరం నుండి తెచ్చిన ద్రవ్యాలను ఉంచి అలాగే అభ్యుక్షణం చేయాలి. శ్రాద్ధంలో గానీ దేవకార్యంలో గానీ ప్రోక్షణం చేయని దేనినీ స్పర్శించకూడదు.

Verse 98

उत्तरोणाहरेद्द्रव्यं दक्षिणेन विसर्जयेत् / संवृते यजमानस्तु सर्वश्राद्धे समाहरेत्

ఎడమ (ఉత్తర) చేతితో ద్రవ్యాన్ని తీసుకురావాలి, కుడి (దక్షిణ) చేతితో విడిచిపెట్టాలి/అర్పించాలి. యజమాని సంయమంతో, ఆవృతుడై, సమస్త శ్రాద్ధంలో సామగ్రిని సమీకరించాలి.

Verse 99

उच्छिष्टे स्याद्विपर्यासोदैवे पित्र्येतथैव च / दक्षिणेन तु हस्तेन दक्षिणां वेदिमालभेत्

ఉచ్ఛిష్ట స్థితిలో (చేతుల క్రమంలో) విపర్యాసం ఉంటుంది; దేవకార్యములోను పితృకార్యములోను ఇదే విధి. దక్షిణ చేతితోనే దక్షిణాను వేదికను తాకి/అర్పించాలి.

Verse 100

कराभ्यामेव देवानां पितॄणां विकरं तथा / क्षरणं स्वप्नयोश्चैव तथा मूत्रपुरीषयो

దేవతలకూ పితృలకూ సంబంధించి చేతులతో కలిగే వికారం, స్వప్నంలో స్రవణం, అలాగే మూత్రం–మల విసర్జన విషయాలలో శుద్ధి విధానం చెప్పబడింది।

Verse 101

निष्ठीविते तथाभ्यङ्गे भुत्क्वा विपरिधाय च / उच्छिष्टानां च संस्पर्शे तथा पादावसेचने

ఉమ్మివేయడం, నూనెతో అభ్యంగనం, భోజనం చేసి వస్త్రం మార్చుకోవడం, ఉచ్ఛిష్టాన్ని తాకడం, అలాగే పాదాలు కడగడం—ఇవన్నీ శుద్ధి నియమాలకు లోబడి ఉంటాయి।

Verse 102

उच्छिष्टस्य च संभाषादशित्वा प्रयतस्य वा / संदेहेषु च सर्वेषु शिखां मुक्त्वा तथैव च

ఉచ్ఛిష్టుడితో సంభాషించడం, లేదా నియమశుద్ధుడైనవాడు భోజనం చేసిన సందర్భం, అలాగే ఏ విధమైన సందేహాలన్నిటిలోనూ—శిఖను విప్పినప్పటికీ—శుద్ధి చేయవలెను।

Verse 103

विना यज्ञोपवीतेन मोघं तत्समुपस्पृशेत् / उष्ट्रस्यावेश्च संस्पर्शे दर्शने ऽवाच्यवाचिनाम्

యజ్ఞోపవీతం లేకుండా చేసిన ఆచమనం వ్యర్థం; ఒంటె, గొర్రె స్పర్శలో, అలాగే అనుచిత వాక్యాలు పలికేవారిని దర్శించినప్పుడు కూడా శుద్ధి విధానం ఉంది।

Verse 104

जिह्वया चैव संस्वृश्य देतासक्तं तथैव च / सशब्दमेगुलीभिर्वा पतितं वा विलोकयन्

నాలుకతో తాకడం, వీర్యాసక్తి కలగడం, వేళ్లతో శబ్దం చేస్తూ అశిష్టంగా ప్రవర్తించడం, లేదా పతితుణ్ణి చూస్తూ ఉండడం—ఇవన్నీ శుద్ధి నియమాలకు లోబడి ఉంటాయి।

Verse 105

स्थितो यश्चाचमेन्मोहदाचान्तो ऽप्यशुचिर्भवेत् / उपविश्य शुचौ देशे प्रयतः प्रागुदङ्मुखः

ఎవడు నిలబడి మోహవశంగా ఆచమనం చేస్తాడో, అతడు ఆచమనం చేసినా అపవిత్రుడవుతాడు. శుచిస్థలంలో కూర్చొని, నియమంతో తూర్పు లేదా ఉత్తరముఖంగా ఉండాలి.

Verse 106

पादौ प्रक्षाल्य हस्तौ च अन्तर्जानु त्वपः स्पृशेत् / प्रसन्नस्त्रिः पिबेद्वारि प्रयतः सुसमाहितः

పాదాలు, చేతులు కడిగి, రెండు మోకాళ్ల మధ్య నీటిని స్పర్శించాలి. ప్రసన్నమనసుతో, నియమంతో, సమాహితుడై మూడు సార్లు నీటిని పానము చేయాలి.

Verse 107

द्विरेव मार्जनं कुर्यात्सकृदभ्युक्षणं ततः / खानि मूर्द्धानमात्मानं हस्तौ पादौ तथैव च

రెండు సార్లు మార్జనం (శుద్ధి-పరిశుద్ధి) చేయాలి; తరువాత ఒక్కసారి అభ్యుక్షణం చేయాలి. ఇంద్రియద్వారాలు, శిరస్సు, తన దేహం, అలాగే చేతులు పాదాలు శుద్ధి చేయాలి.

Verse 108

अभ्युक्षयेत्ततस्तस्य यद्यन्मीमांसित भवेत् / एवमाचमतस्तस्य वेदा यज्ञास्तपांसि च

తర్వాత అతనికి ఏది విచార్యమై (మీమాంసితమై) ఉండునో, దానిని అభ్యుక్షణంతో శుద్ధి చేయాలి. ఈ విధంగా ఆచమనం చేసినవానికి వేదాలు, యజ్ఞాలు, తపస్సులు ఫలప్రదమవుతాయి.

Verse 109

दानानि व्रतचर्याश्च भवन्ति सफलानि वै / क्रियां यः कुरुते मोहादनासम्येह नास्तिकः

దానాలు, వ్రతాచరణలు నిశ్చయంగా ఫలిస్తాయి. కానీ మోహవశంగా అసమయంలో క్రియ చేయువాడు ఇక్కడ ధర్మంలో నాస్తికునితో సమానుడు.

Verse 110

भवन्ति हि वृथा तस्य क्रिया ह्येता न संशयः / वाक्कायबुद्धिपूतानि अस्पृष्टं वाप्यनिन्दितम्

నిస్సందేహంగా అతని ఈ క్రియలు వ్యర్థమవుతాయి. వాక్కు, కాయం, బుద్ధితో శుద్ధమైనది అస్పృశ్యముకాదు; నిందార్హమూ కాదు.

Verse 111

ज्ञेयान्येतानि मेध्यानि दुष्टमेध्यो विपर्यये / मनोवाक्कायमग्निश्च कालश्चैवोपलेखनम्

ఇవన్నీ ‘మేధ్య’ (శుద్ధికర) అని తెలుసుకోవాలి; విరుద్ధంగా ‘దుష్టమేధ్య’ ఉంటాయి. మనస్సు, వాక్కు, కాయం, అగ్ని మరియు కాలమే శోధన సాధనాలు.

Verse 112

विख्यापनं च शौचानां नित्यमज्ञानमेव वा / अतो ऽन्यथा तु यः कुर्यान्मोहाच्छौचस्य संकरम्

శౌచ నియమాలను ప్రకటించడమూ, లేక నిత్యం అజ్ఞానంలో ఉండడమూ (ఫలంగా) జరుగుతుంది. కాబట్టి మోహంతో శౌచంలో కలగలుపు చేసే వాడు తప్పుదారి పడతాడు.

Verse 114

पिशाचान्यातुधानांश्च फलं गच्छत्यसंशयम् / शौचे चाश्रद्दधानो हि म्लेच्छजातिषु जायते १४।११३// अयज्वा चैव पापश्च तिर्यग्योनिगतो ऽपि च / शौचेन मोक्षं कुर्वाणः स्वर्गवासी भवेन्नरः

నిస్సందేహంగా దాని ఫలం పిశాచులు, యాతుధానులకు చేరుతుంది. శౌచంలో శ్రద్ధలేని వాడు మ్లేచ్ఛ జాతుల్లో జన్మిస్తాడు. యజ్ఞం చేయని వాడైనా, పాపియైనా, తిర్యగ్యోనిలో పడ్డవాడైనా—శౌచంతో మోక్షాన్ని సాధిస్తే స్వర్గవాసి అవుతాడు.

Verse 115

शुचिकामा हि देवा वै देवैश्चैतदुदाहृतम् / बीभत्सानशुचींश्चैव वर्जयन्ति सुराः सदा

దేవతలు నిజంగా శుచితను కోరువారు—దేవులే ఇలా ప్రకటించారు. అసహ్యమైనవారిని, అశుచులను సురులు ఎల్లప్పుడూ వర్జిస్తారు.

Verse 116

त्रीणि शौचानि कुर्वन्ति न्यायतः शुभकर्मिणः / ब्रह्मण्यायाति थेयाय शौचयुक्ताय धीमते

న్యాయమార్గంలో శుభకర్ములు మూడు విధాల శౌచాన్ని ఆచరిస్తారు; శౌచసంపన్నుడైన ధీమంతుని వద్ద బ్రాహ్మణ్య తేజస్సు, ధర్మభావం చేరుతుంది.

Verse 117

पितृभक्ताय दान्ताय सानुक्रोशाय च द्विजाः / तस्मै देवाः प्रयच्छन्ति पितरः श्रीविवर्द्धनाः / मनसाकाङ्क्षितान्कामांस्त्रैलोक्यप्रवरानपि

హే ద్విజులారా! పితృభక్తుడై, ఇంద్రియనిగ్రహం కలిగి, కరుణాశీలుడైనవానికి దేవతలు మరియు శ్రీని వృద్ధి చేసే పితృదేవతలు మనసారా కోరిన, త్రిలోకాల్లో శ్రేష్ఠమైన కోరికలకూడా ప్రసాదిస్తారు.

Frequently Asked Questions

Night śrāddha is generally discouraged, but eclipse visibility is treated as an exceptional, high-merit window where prompt performance is strongly enjoined.

Śyāmāka (a millet) and ikṣu (sugarcane) are praised as pleasing and wish-fulfilling for Pitṛs, while certain grains/legumes are flagged as garhya or to be avoided with care in śrāddha contexts.

These references function etiologically and authoritatively: exemplary divine ritual scenes are used to validate the sanctity/efficacy of particular rites and substances, grounding prescriptive lists in sacred precedent.