Shloka 75
Śrāddha-kalpa: Dāna-phala, Medhya/Amedhya Dravya, and Uparāga
Eclipse) Observances (श्राद्धकल्पः—दानफल-मेध्यामेध्य-उपरागविधिः
Devanagari script
मृदा प्रक्षाल्य पादौ तु आचम्य च यथाविधि / आपस्त्वाद्यास्त्रयश्चैव सुर्याग्न्यनिलदेवताः
Transliteration
mṛdā prakṣālya pādau tu ācamya ca yathāvidhi / āpastvādyāstrayaścaiva suryāgnyaniladevatāḥ
Translation
మట్టితో పాదాలను కడిగి, విధివిధానంగా ఆచమనం చేసి, ‘ఆపస్త్వా’ మొదలైన మూడు మంత్రాలను జపించాలి—సూర్య, అగ్ని, వాయు దేవతలను స్మరించుచు।
Word by Word
मृदाwith earth/clay
मृदा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमृद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण) एकवचन; Instrumental singular
प्रक्षाल्यhaving washed
प्रक्षाल्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्र + क्षल् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; having washed
पादौthe two feet
पादौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया द्विवचन; Accusative dual
तुindeed/then
तु:
Sambandha/Avadhāraṇa (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात/अवधारणार्थक; particle (but/indeed)
आचम्यhaving performed ācamana
आचम्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ + चम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; having sipped (water)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय; conjunction (and)
यथा-विधिaccording to rule
यथा-विधि:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + विधि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव समास; अव्यय, क्रियाविशेषण; adverbial compound
आपःwaters
आपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (बहुवचनान्त), प्रथमा बहुवचन; Nominative plural
तुindeed
तु:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात; particle
आद्याःthe first/primary
आद्याः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; agrees with आपः; Nominative plural
त्रयःthree
त्रयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; Nominative plural
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक; conjunction
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक; emphatic particle (indeed/only)
सूर्य-अग्नि-अनिल-देवताःdeities (of) Sun, Fire, and Wind
सूर्य-अग्नि-अनिल-देवताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक) + अनिल (प्रातिपदिक) + देवता (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; ‘सूर्यादयः देवताः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष/समाहारार्थ; Nominative plural