Shloka 60
Śrāddha-kalpa: Dāna-phala, Medhya/Amedhya Dravya, and Uparāga
Eclipse) Observances (श्राद्धकल्पः—दानफल-मेध्यामेध्य-उपरागविधिः
Devanagari script
गमयेन्मस्तकं चैव ब्रह्मतीर्थं हि तत्स्मृतम् / द्रव्याणां प्रोक्षणं कार्यं तथैवावपनं पुनः
Transliteration
gamayenmastakaṃ caiva brahmatīrthaṃ hi tatsmṛtam / dravyāṇāṃ prokṣaṇaṃ kāryaṃ tathaivāvapanaṃ punaḥ
Translation
శిరస్సును అక్కడ తాకించాలి—అదే ‘బ్రహ్మతీర్థం’ అని స్మృతం. ద్రవ్యములపై జలప్రోక్షణం చేయాలి; అలాగే మళ్లీ అవపనము/లేపనం చేయాలి.
Word by Word
गमयेत्should lead/bring
गमयेत्:
Vidhi (विधि/आज्ञा)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
मस्तकम्the head
मस्तकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमस्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
ब्रह्मतीर्थम्the Brahma-tīrtha (sacred spot)
ब्रह्मतीर्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्म + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular); षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative)
हिfor/indeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/justification)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/समर्थनार्थ (for/indeed)
तत्that
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (singular)
स्मृतम्is called/remembered (as)
स्मृतम्:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकालिक कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय (predicative)
द्रव्याणाम्of the articles/materials
द्रव्याणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/possessive)
TypeNoun
Rootद्रव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (plural)
प्रोक्षणम्sprinkling
प्रोक्षणम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्र + उक्ष् (धातु) + ल्युट् (कृदन्त)
Formल्युट्-प्रत्ययान्त भाववाचक/क्रियावाचक नाम (verbal noun/gerundive noun); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कार्यम्to be done/required
कार्यम्:
Vidhi (विधि)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + यत् (कृदन्त)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृत्य (gerundive: to be done); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषण (predicative adjective)
तथाthus/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/manner)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (adverb: in that manner)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphasis)
आवपनम्scattering/sowing (sprinkling/strewing)
आवपनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआ + वप् (धातु) + ल्युट् (कृदन्त)
Formल्युट्-प्रत्ययान्त क्रियावाचक नाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/time)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरावृत्तिवाचक (adverb: again)