Sukta 56
Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi not stated in the provided excerpt; commonly anonymous/Angirasic for such charms)
Devata: Viṣa-nāśana (poison-destroying power) directed against the śarkota; the mantra itself functions as the agent
Chandas: Anuṣṭubh (probable; typical for short apotropaic verses)
AV 7.56 ఒక ప్రతివిష (విషనాశక) వైద్య మంత్రం. ఇది శర్కోట మరియు ఇతర పాకుతూ కాటేసే జీవుల విషాన్ని మంత్రబలంతోను, ఔషధ వృక్షౌషధి (వీరుధ్) శక్తితోను గుర్తించి అదుపుచేస్తుంది. ఈ సూక్తం వృక్షౌషధి ప్రతివిషశక్తిని బ్రహ్మన్ (పవిత్ర వాక్కు) తో కలిపి, ఆ జీవి విషం “నలిగిపోయింది” అని ప్రకటించి, దాని కాటేసే నోళ్లను కిందికి వంచి హానికరం కాకుండా చేస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
विषभैषज्यम्। तिर॑श्चिराजेरसि॒तात् पृदा॑कोः॒ परि॒ संभृ॑तम्। तत् क॒ङ्कप॑र्वणो वि॒षमि॒यं वी॒रुद॑नीनशत्
చుట్టూ సమీకృతమైన విషం—గీతలున్నదాని, నల్లదాని, మచ్చలున్నదాని, ముడి-సంధులున్నదాని—ఆ విషాన్ని ఈ ఔషధి-వీరుద్ తరిమివేసింది.
Mantra 2
इ॒यं वी॒रुन्मधु॑जाता मधु॒श्चुन्म॑धु॒ला म॒धूः । सा विह्रु॑तस्य भेष॒ज्यथो॑ मशक॒जम्भ॑नी
ఈ వీరుద్ తేనె నుండి పుట్టింది; తేనెను చిందించేది; తేనెతో సమృద్ధిగా ఉన్నది; తేనెలా మధురమైనది. ఇది వికృత/అవ్యవస్థిత స్థితికి భేషజం; అంతేకాదు దోమను నలిపివేసేదీ.
Mantra 3
यतो॑ द॒ष्टं यतो॑ धी॒तं तत॑स्ते॒ निर्ह्व॑यामसि । अ॒र्भस्य॑ तृप्रदं॒शिनो॑ म॒शक॑स्यार॒सं वि॒षम्
ఎక్కడ ఎక్కడ కాటువేసిందో, ఎక్కడ ఎక్కడ అది అంటుకుని/పాతుకుందో—అక్కడినుంచే దానిని మేము బయటకు పిలుస్తాము. చిన్న, తీక్ష్ణంగా కాటేసే దోమ యొక్క రసంలేని విషాన్ని (మేము తొలగిస్తాము).
Mantra 4
अ॒यं यो व॒क्रो विप॑रु॒र्व्यऽङ्गो॒ मुखा॑नि व॒क्रा वृ॑जि॒ना कृ॒णोषि॑ । तानि॒ त्वं ब्र॑ह्मणस्पत इ॒षीका॑मिव॒ सं न॑मः
ఇది వంకరగా, ముడులు తిరిగినట్లుగా, అవయవాలు విడిపోయినట్లుగా ఉంది; వంకర నోళ్లతో హాని చేస్తుంది—హే బ్రహ్మణస్పతి (వాక్కు/బ్రహ్మాధిపతి), ఆ (నోళ్లను) నీవు ఇషీకా (నలము/రెండు) వలె పూర్తిగా వంచి అణచివేయుము. నీకు నమస్కారం.
Mantra 5
अ॒र॒सस्य॑ श॒र्कोट॑स्य नी॒चीन॑स्योप॒सर्प॑तः । वि॒षं ह्य॑१स्यादि॒ष्यथो॑ एनमजीजभम्
రసం లేని శర్కోట—కిందగా పాకుతూ, దొంగచాటుగా చేరేది—దాని విషమే; దాన్ని గుర్తించి, ఆపై నేను దాన్ని నలిపి శక్తిహీనమయ్యేలా చేశాను.
Mantra 6
न ते॑ बा॒ह्वोर्बल॑मस्ति॒ न शी॒र्षे नोत म॑ध्य॒तः । अथ॒ किं पा॒पया॑मु॒या पुच्छे॑ बिभर्ष्यर्भ॒कम्
నీ బాహువుల్లో బలం లేదు; తలలో లేదు; మధ్యభాగంలో కూడా లేదు. అట్లయితే, ఆ పాపమయమైన దానితో నీవు నీ తోకలో ఆ తుచ్ఛమైన చిన్నదాన్ని ఎందుకు మోస్తున్నావు?
Mantra 7
अ॒दन्ति॑ त्वा पि॒पीलि॑का॒ वि वृ॑श्चन्ति मयू॒र्यः । सर्वे॑ भल ब्रवाथ॒ शार्को॑टमर॒सं वि॒षम्
చీమలు నిన్ను తినివేస్తాయి; మయూరీలు నిన్ను ముక్కలుగా కోసేస్తాయి. అందరూ ‘భలే!’ అని పలకాలి—ఈ శార్కోటం, రసంలేనిది, కేవలం విషమే.
Mantra 8
य उ॒भाभ्यां॑ प्र॒हर॑सि॒ पुच्छे॑न चा॒स्येऽन च । आ॒स्ये॒३ न ते॑ वि॒षं किमु॑ ते पुच्छ॒धाव॑सत्
రెండింటితోనూ దెబ్బకొట్టేవాడా—తోకతోనూ, నోటితోనూ—నీ నోటిలో విషం లేదు; మరి నీ విషం ఏమిటి, ఓ తోక-దూసుకుపోయేవాడా?
Frequently Asked Questions
Śarkota is a low-creeping venomous being in the hymn’s imagery—often understood as a stinging/biting creature (such as a scorpion-like or similar ground-crawling threat). The hymn targets its venom and its ability to injure.
Both. The sukta presents vīrúd (a medicinal herb/creeper) as the antidotal carrier while mantra provides the binding and poison-destroying force that ‘marks out’ and crushes the venom.
Brahmaṇaspati represents the mastery of sacred speech. In 7.56.4 he is asked to bend down the creature’s injuring mouths like a reed—ritually disabling the source of envenomation and reinforcing protection.
Ask anything about Sukta 56 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.