Atharva Veda 7.53.3: Kanda 7, Anuvaka 6, Sukta 53, Mantra 3

Sukta 53

Sanskrit (Devanagari)

आयु॒र्यत् ते॒ अति॑हितं परा॒चैर॑पा॒नः प्रा॒णः पुन॒रा तावि॑ताम्। अ॒ग्निष्टदाहा॒र्निरृ॑तेरु॒पस्था॒त् तदा॒त्मनि॒ पुन॒रा वे॑शयामि ते

Recitation with translationAtharva Veda 7.53.3

IAST Transliteration

āyúr yát te átihitaṃ parācáir apānáḥ prāṇáḥ púnar ā́ tāvitām | agnís tád āhār nírṛter upásthāt tád ātmáni púnar ā́ veśayāmi te

English Translation (Griffith/Whitney)

What life of thine is overlaid afar away, let out-breath and in-breath bring it back again hither. Agni hath fetched it from Nirṛti’s lap; that same I set again within thy self, and cause it to enter thee.

Translation

నీ ఆయుః (జీవశక్తి) దూరంగా ఎక్కడో కప్పబడి/ఆపబడినదైతే, అపానం మరియు ప్రాణం దానిని మళ్లీ ఇక్కడికి తీసుకురావుగాక. అగ్ని దానిని నిరృతి ఒడిలోనుండి తెచ్చాడు; అదే నేను నీ ఆత్మనిలో మళ్లీ స్థాపించి, నీలో ప్రవేశింపజేస్తాను.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आयुः: life-span, vital life
• आयुः: Karma
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)

• यत्: which (that)
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you, your
• ते: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अतिहितम्: placed beyond/away; removed, set aside
• अतिहितम्: Karma
• Type: Adjective/Participle
• Root: अति-धा (धातु) → अतिहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• पराचैः: away, at a distance
• पराचैः: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: पराच् (अव्यय/प्रातिपदिक-आधारित)

• अपानः: Apāna (downward vital breath)
• अपानः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अपान (प्रातिपदिक)

• प्राणः: Prāṇa (vital breath)
• प्राणः: Kartā
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)

• पुनः: again, back
• पुनः: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)

• आ: towards, back (hither)
• आ: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• तावताम्: let them return/come back
• तावताम्: Kartā
• Type: Verb
• Root: √वृ (वरणे/वरण) with ā-; Vedic: ā-tā-vi- (caus./intensive nuance) → तावत (verb-stem)

• अग्निः: Agni (fire)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अहः: day; (here) the day/period
• अहः: Karma
• Type: Noun
• Root: अहन्/अहः (प्रातिपदिक)

• निरृतेः: of Nirṛti (goddess of destruction/misfortune)
• निरृतेः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: निरृति (प्रातिपदिक)

• उपस्थात्: from the lap/seat (presence)
• उपस्थात्: Apādāna
• Type: Noun
• Root: उपस्थ (प्रातिपदिक) + -त् (ablative)

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आत्मनि: in the self
• आत्मनि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)

• पुनः: again, back
• पुनः: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)

• आ: towards, back
• आ: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वेशयामि: I cause to enter; I restore/settle
• वेशयामि: Kartā
• Type: Verb
• Root: √विश् (प्रवेशने) → वेषय (णिच् causative stem)

• ते: for you, to you
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition; specific r̥ṣi not supplied in the input

Devata: Agni; Prāṇa/Apāna; adversary Nirṛti

Chandas: Likely Triṣṭubh (requires metrical confirmation)

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: shanta