Sukta 16
Rishi: Atharvanic tradition (often anonymous/Angiras-type attribution in AV medical hymns)
Devata: Bhaiṣajya (healing power) personified as Ābaya/Anābaya; implicitly the medicinal ‘rasa’
Chandas: Anuṣṭubh (with Atharvanic irregularities noted in some recensions)
AV 6.16 అక్షి-రోగం (కంటి వ్యాధి) నివారణకు ఉద్దేశించిన సంక్షిప్త ఆథర్వణిక వైద్య-మంత్రం. ఇందులో ఔషధాన్ని ఆహ్వానించి, వ్యాధికి కారణమని పేరుపెట్టబడిన దూతలు/ఆత్మల వంటి కారకాలను కఠినంగా తరిమివేస్తుంది. సిద్ధం చేసిన ఆహార-వాహకం (కరంభ) ద్వారా ఔషధ ‘రస’ (సారం/సప్తి) శక్తిని క్రియాశీలం చేస్తూ, వ్యాధి యొక్క అనేక రూపాలు మరియు ఆత్మ-నామాలను వరుసగా పేర్కొని వాటిని బంధించి తొలగిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
अक्षिरोगभैषजम्। ३ बृहतीगर्भा ककुम्मत्यनुष्टुप्, ४ त्रिपदा प्रतिष्ठा। आब॑यो॒ अना॑बयो॒ रस॑स्त उ॒ग्र आ॑बयो । आ ते॑ कर॒म्भम॑द्मसि
ఓ ఆబయ! ఓ అనాబయ (హానిలేని వాడు)—ఓ ఆబయ, నీ రసం ఉగ్రశక్తిగలది. నీకోసం ఇక్కడ మేము కరంభం (యవాది మిశ్రమం) భుజిస్తున్నాము.
Mantra 2
वि॒हह्लो॒ नाम॑ ते पि॒ता म॒दाव॑ती॒ नाम॑ ते मा॒ता। स हि॑न॒ त्वम॑सि॒ यस्त्वमा॒त्मान॒माव॑यः
నీ తండ్రి పేరు విహహ్ల; నీ తల్లి పేరు మదావతీ. ఎందుకంటే నీవే (రోగం/దోషాన్ని) మనిషి చుట్టూ నేసి చుట్టుకునేవాడు.
Mantra 3
तौवि॑लि॒केऽवे॑ल॒यावा॒यमै॑ल॒ब ऐ॑लयीत्। ब॒भ्रुश्च॑ ब॒भ्रुक॑र्ण॒श्चापे॑हि॒ निरा॑ल
ఓ తౌవీలికే! ఓ అవేలయావా! ఐలబ (ఐలాబ) బాధపెట్టేలా చేసేవారు; బభ్రు మరియు బభ్రుకర్ణ కూడా—దూరంగా తొలగిపోండి! ఇక్కడి నుంచి బయటకు, అటు వెళ్లండి!
Mantra 4
अ॒ल॒साला॑सि॒ पूर्व॑ सि॒लाञ्जा॑ला॒स्युत्त॑रा । नी॒ला॒ग॒ल॒साला॑
నీవు పూర్వమైన ‘అలసాలా’; నీవు ఉత్తరమైన ‘సిలాఞ్జాలా’—నీవు ‘నీలాగలసాలా’।
Frequently Asked Questions
It is used to treat and ward off eye-disease (akṣi-roga) by empowering a medicinal preparation and driving away the affliction named in multiple forms.
Ābaya/Anābaya is the personified healing potency of the remedy—its rasa (sap/essence)—described as fierce against disease yet harmless to the patient.
Atharvanic medical hymns often name the disease and its agents to gain control over them; listing variants ensures the ailment is addressed in every form and then expelled.
Ask anything about Sukta 16 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.