Atharva Veda 6.121.1: Kanda 6, Anuvaka 13, Sukta 121, Mantra 1

Sukta 121

Sanskrit (Devanagari)

सुकृतलोकप्राप्तिः वि॒षाणा॒ पाशा॒न् वि ष्याध्य॒स्मद् य उ॑त्त॒मा अ॑ध॒मा वा॑रु॒णा ये। दु॒ष्वप्न्यं॑ दुरि॒तं नि ष्वा॒स्मदथ॑ गच्छेम सुकृ॒तस्य॑ लो॒कम्

Recitation with translationAtharva Veda 6.121.1

IAST Transliteration

viṣā́ṇa pā́śān ví syādhy asmád yá uttamā́ adhamā́ vāruṇā́ yé | duṣvápnyaṃ duritáṃ ní syā́smad átha gacchema sukṛ́tasya lokám

English Translation (Griffith/Whitney)

Loosen apart the nooses from us—those Varuṇa’s, whether higher or lower. Set down and away from us the evil dream, the misfortune; then may we go to the world of merit.

Translation

వరుణుని పాశాలు—ఎత్తైనవైనా తక్కువైనవైనా—మమ్మల్ని విడిచి సడలిపోవుగాక. దుష్టస్వప్నం, దురితం/అనిష్టం మమ్మల్ని విడిచి కిందకు దించి దూరమగుగాక; అప్పుడు మేము సుకృతలోకాన్ని చేరుదుము.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सुकृतलोकप्राप्तिः: attainment of the world of merit
• सुकृतलोकप्राप्तिः: Kartā (शीर्ष/विषय-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: सुकृत-लोक-प्राप्ति (प्रा√आप्/आप् ‘प्राप्तौ’ → प्राप्ति) (समास)

• विषाणान्: horns
• विषाणान्: Karma
• Type: Noun
• Root: विषाण (प्रातिपदिक)

• पाशान्: nooses, bonds
• पाशान्: Karma
• Type: Noun
• Root: पाश (प्रातिपदिक)

• वि: apart, asunder
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• स्याधि: loosen, unbind
• स्याधि: Kriyā (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: √स्यन्द्/स्यद् (वेद. प्रयोग; ‘शिथिलीकरणे/विस्रंसने’), उपसर्ग: वि-

• अस्मत्: from us
• अस्मत्: Apādāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā (सापेक्ष-उपवाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उत्तमाः: highest, upper
• उत्तमाः: Kartā (यः…ये इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)

• अधमाः: lowest, lower
• अधमाः: Kartā (यः…ये इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अधम (प्रातिपदिक)

• वारुणाः: belonging to Varuṇa (Varuṇa’s)
• वारुणाः: Kartā (ये… इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (patronymic/relational)
• Root: वारुण (वरुण-सम्बन्धि; प्रातिपदिक)

• ये: who (those who)
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दुष्वप्न्यम्: evil dream, nightmare (thing of bad dreaming)
• दुष्वप्न्यम्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: दुष्वप्न्य (दुष्+स्वप्न्य; प्रातिपदिक)

• दुरितम्: misfortune, sin, evil
• दुरितम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दुरित (प्रातिपदिक)

• नि: down, away
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• स्य: remove, loosen off
• स्य: Kriyā (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: √स्यन्द्/स्यद् (वेद. प्रयोग), उपसर्ग: नि-

• अस्मत्: from us
• अस्मत्: Apādāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अथ: then, thereafter
• अथ: —
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)

• गच्छेम: may we go
• गच्छेम: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √गम् (गच्छति)

• सुकृतस्य: of merit, of good deed
• सुकृतस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: सुकृत (प्रातिपदिक)

• लोकम्: world, realm
• लोकम्: Karma (गच्छेम इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī attribution varies).

Devata: Varuṇa (as lord of pāśa) and the abstract powers of duṣvapnya/durita to be expelled.

Chandas: Triṣṭubh-like (edition-dependent).

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: bhayankara