Atharva Veda Sukta 2
Kanda 4Anuvaka 1Sukta 28 Mantras

Sukta 2

Rishi: Traditionally associated with Prajāpati/Hiraṇyagarbha-type hymnic voice (exact r̥ṣi attribution varies in ancillary lists).

Devata: Prajāpati / Hiraṇyagarbha (the ‘Ka’ deity of the refrain).

Chandas: Triṣṭubh-like cadence (as in the well-known ‘kásmai devā́ya’ hymn-type).

అథర్వవేదం 4.2 ‘కస్మై దేవాయ’ శైలిలోని సృష్టి-పౌష్టిక సూక్తం. ఇందులో పేరులేని పరమేశ్వరుని ప్రజాపతి/హిరణ్యగర్భుడిగా—“క (ఎవరు?)” అనే ప్రశ్నార్థక పునరుక్తి ద్వారా—స్తుతిస్తుంది. ఆకాశం, భూమి, మధ్యలోకం, సూర్యుడు, పర్వతాలు, సముద్రాలు మరియు వాటి ‘రసం’ వంటి విశ్వాధారాలను లెక్కపెట్టి, యజమానుని జీవనాధిపతి, బలాధిపతి, సక్రమ లోకాల అధిపతితో కర్మకాండరీత్యా అనుసంధానిస్తుంది; తద్వారా స్థిరత్వం, ప్రాణశక్తి, క్షేమం-సౌభాగ్యాలను ప్రసాదిస్తుంది.

Sanskrit recitationAtharva Veda 4.2

Mantras

Mantra 1

आत्मविद्या। य आ॑त्म॒दा ब॑ल॒दा यस्य॒ विश्व॑ उ॒पास॑ते प्र॒शिषं॒ यस्य॑ दे॒वाः । यो॒३स्येशे॑ द्वि॒पदो॒ यश्चतु॑ष्पदः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

ఆత్మవిద్య: ఎవడు ఆత్మను ప్రసాదించువాడు, బలాన్ని ప్రసాదించువాడు; ఎవరి శాసనాన్ని అందరూ గౌరవిస్తారో, ఎవరి ఆజ్ఞను దేవులు అనుసరిస్తారో; ఎవడు దీనికి (జగత్తుకు) అధిపతి—ద్విపద, చతుష్పదలకూ—ఆ ఏ దేవునికి మనం హవితో యజ్ఞం చేయుదుము?

Mantra 2

यः प्रा॑ण॒तो नि॑मिष॒तो म॑हित्वैको॒ राजा॒ जग॑तो ब॒भूव॑ । यस्य॑ छा॒यामृतं॒ यस्य॑ मृ॒त्युः कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

శ్వాసించువారికీ నిమిషించువారికీ అయిన సమస్త జగత్తుకు మహిమచేత ఏకైక రాజుగా అయినవాడు; ఎవరి ఛాయ అమృతము, ఎవరి విధానమే మృత్యువు—ఏ దేవునికి హవిషాతో యజనం చేయుదుము?

Mantra 3

यं क्रन्द॑सी॒ अव॑तश्चस्कभा॒ने भि॒यसा॑ने॒ रोद॑सी॒ अह्व॑येथाम्। यस्या॒सौ पन्था॒ रज॑सो वि॒मानः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

కంపించుచున్న రెండు లోకాలు ఆయనను ఆధారంగా నిలిపాయి; భయపడిన రెండు రోదసీ (ద్యావా-పృథివీ) ఆయనను ఆహ్వానించాయి; రజస్ (అంతరిక్షం) యొక్క కొలిచిన మార్గము ఎవరిదో—ఏ దేవునికి హవిషాతో యజనం చేయుదుము?

Mantra 4

यस्य॒ द्यौरु॒र्वी पृ॑थि॒वी च॑ म॒ही यस्या॒द उ॒र्व॑१न्तरि॑क्षम्। यस्या॒सौ सूरो॒ वित॑तो महि॒त्वा कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

ఎవరివి ద్యౌః (ఆకాశము) మరియు విశాలమైన, మహత్తరమైన పృథివీ; ఎవరివలన ఈ విస్తారమైన అంతరిక్షము స్థాపితమైంది; ఎవరి మహిమచేత ఆ దూర సూర్యుడు విస్తరించి ప్రకాశిస్తున్నాడు—ఏ దేవునికి హవిషాతో యజనం చేయుదుము?

Mantra 5

यस्य॒ विश्वे॑ हि॒मव॑न्तो महि॒त्वा स॑मु॒द्रे यस्य॑ र॒सामिदा॒हुः । इ॒माश्च॑ प्र॒दिशो॒ यस्य॒ बा॒हू कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

య whose మహిమచేత ఈ సమస్త హిమవంత పర్వతాలు ఉన్నాయో; whose రసాలు—ప్రాణరసాలు—సముద్రంలో ఉన్నాయని జనులు చెబుతారో; whose భుజాలే ఈ దిక్కులు—ఆ ఏ దేవునికి మేము హవి (ఆహుతి)తో విధిపూర్వకంగా యజనం చేయాలి?

Mantra 6

आपो॒ अग्रे॒ विश्व॑माव॒न् गर्भं॒ दधा॑ना अ॒मृता॑ ऋत॒ज्ञाः । यासु॑ दे॒वीष्वधि॑ दे॒व आ॑सी॒त् कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

ఆదిలో ఆపః (జలాలు) సమస్తాన్ని కాపాడాయి; గర్భాన్ని ధరించి—అమృత, ఋత-జ్ఞ (ఋతాన్ని తెలిసినవి). ఆ దేవీభూత జలాలలో దేవుడు తన నివాసం/అస్తిత్వం కలిగి ఉన్నాడు—ఆ ఏ దేవునికి మేము హవి (ఆహుతి)తో విధిపూర్వకంగా యజనం చేయాలి?

Mantra 7

हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भः सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत्। स दा॑धार पृथि॒वीमु॒त द्यां कस्मै दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

హిరణ్యగర్భుడు ఆదిలో ప్రదర్శితుడయ్యాడు; ఏర్పడిన సమస్తానికి జన్మించిన ఏకైక ప్రభువు అతడే. అతడు భూమిని మరియు ద్యౌ (స్వర్గాన్ని) ధారించాడు—ఏ దేవునికి మనం హవిస్ (ఆహుతి)తో పూజ చేయాలి?

Mantra 8

आपो॑ व॒त्सं ज॒नय॑न्ती॒र्गर्भ॒मग्रे॒ समै॑रयन्। तस्यो॒त जाय॑मान॒स्योल्ब॑ आसीद्धिर॒ण्ययः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

ఆపః (జలాలు) దూడను జనింపజేస్తూ, ఆదిలో గర్భాన్ని కదిలించాయి/ప్రవేశపెట్టాయి. అతడు జన్మిస్తున్నప్పుడుకూడా అతని ఆవరణం స్వర్ణమయంగా ఉండెను—ఏ దేవునికి మనం హవిస్ (ఆహుతి)తో పూజ చేయాలి?

Frequently Asked Questions

The question points to ‘Ka’ (“Who?”) as a deliberate name for the Supreme—Prajāpati/Hiraṇyagarbha—beyond limited identifications, so the offering is directed to the highest cosmic Lord.

It is mainly paustika: prosperity, strength, vitality, protection of household and cattle, and overall stability—because it invokes the deity who upholds the worlds and life-sustaining ‘rasa’.

No. The hymn is structured around havis (a simple oblation like ghee/food) and contemplative alignment with cosmic order; optional water and kuśa/darbha may be used for ritual cleanliness and calm.

Ask anything about Sukta 2 of the Atharva Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Atharva Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App