Atharva Veda 2.25.4: Kanda 2, Anuvaka 3, Sukta 25, Mantra 4

Sukta 25

Sanskrit (Devanagari)

गि॒रिमे॑नाँ॒ आ वे॑शय॒ कण्वा॑न् जीवित॒योप॑नान्। तांस्त्वं दे॑वि पृश्निपर्ण्य॒ग्निरि॑वानु॒दह॑न्निहि

IAST Transliteration

girímenā́n ā́ véśaya kaṇvā́n jīvitayópanān | tā́ṁs tváṁ devi pṛśniparṇy agnír ivā́nudáhan ihí ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Bring in the hill-men; make them enter under the Kaṇvas—those whose very footing is life. Those, O Goddess Pṛśniparṇī, do thou, like Agni, burning after them, consume: go forth!

Translation

గిరిజనులను లోపలికి తీసుకురా; కణ్వుల అధీనంలో—జీవితాన్ని తొక్కేవారు, జీవనాన్ని పీడించేవారు—వారిని ప్రవేశింపజేయి. దేవి పృశ్నిపర్ణీ, అగ్నిలా వారి వెంట వెంటనే దహిస్తూ వారిని భస్మం చేయి; ముందుకు సాగి వారిని నశింపజేయి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• गिरिमेणानाम्: of the mountain-‘meṇa’ (i.e., of the mountain-dwelling/ mountain-kind [herb/being])
• गिरिमेणानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिकरण-सम्बन्धः
• Type: Noun
• Root: गिरि-मेण (प्रातिपदिक; ‘गिरि’ + ‘मेण’/‘मेणि’ प्रकार-नाम) + -आम्

• आ: towards, hither; in
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• वेशय: cause (them) to enter; bring in
• वेशय: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √विश् (प्रवेशने) + णिच्

• कण्वान्: the Kaṇvas (persons of the Kaṇva lineage)
• कण्वान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: कण्व (प्रातिपदिक)

• जीवितयोपनान्: life-supporting, life-restoring (ones)
• जीवितयोपनान्: कर्म (कण्वान् इति कर्मणः विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: जीवित (प्रातिपदिक) + उपन (प्रातिपदिक) [समासः]

• तान्: those (them)
• तान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवि: O goddess
• देवि: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)

• पृश्निपर्णि: O Pṛśniparṇī (the herb/goddess Pṛśniparṇī)
• पृश्निपर्णि: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: पृश्निपर्णी (प्रातिपदिक; औषधि-नाम)

• अग्निः: fire
• अग्निः: कर्तृ (उपमान-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

• अनुदहन्: scorching, burning along
• अनुदहन्: कर्तृ-विशेषणम् (अग्निः इत्यस्य)
• Type: Verb (participle)
• Root: √दह् (दाहे) + अनु- (उपसर्ग) + शतृ (वर्तमान-कृदन्त)

• इहि: come (hither)
• इहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √इ (गत्यर्थ) [वेदे ‘इहि’ = ‘एहि’]

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi attribution for AV 2.25 varies by anukramaṇī; commonly treated as Atharvan/Angiras-type).

Devata: Pṛśniparṇī (auṣadhi-devatā), with Agni as operative simile/power-model.

Chandas: Anuṣṭubh (probable; to be confirmed against pada-count in the edition used).

Mantra Rasa

Primary: raudra

Secondary: vira