Sukta 54
Rishi: Late Atharvanic attribution; variable.
Devata: Kāla (with Sūrya/Āpas/Diś as subordinated manifestations).
Chandas: Anuṣṭubh.
AV 19.54 ఆలస్య అథర్వణిక కాస్మోగోనిక్ సూక్తం; ఇందులో ‘కాలం’ (సమయం)ను పరమ, వ్యక్తీకృత తత్త్వంగా ప్రతిష్ఠించి, దానినుంచి జలాలు, పవిత్ర శక్తి (బ్రహ్మన్/తపస్), దిక్కులు, సౌరచక్రం ఉద్భవించాయని చెబుతుంది. ఋతు–పంచాంగ క్రమాన్నీ యజ్ఞక్రమాన్నీ పవిత్రీకరిస్తూ, వైదిక వాక్కు (ఋక్, యజుస్) సహా సమస్త లోకాలు కాలాధీనమని ప్రకటిస్తుంది; అలా విశ్వకాలనియమం ద్వారా కర్మకాండకూ రాజ్యాధికారానికీ న్యాయబద్ధతను స్థాపిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
कालः। का॒लादापः॒ सम॑भवन् का॒लाद् ब्रह्म॒ तपो॒ दिशः॑ । का॒लेनोदे॑ति॒ सूर्यः॑ का॒ले नि वि॑शते॒ पुनः॑
కాలం—కాలం నుంచే ఆపః (జలాలు) ఉద్భవించాయి; కాలం నుంచే బ్రహ్మ, తపస్సు (తపస్), దిశలు ఉద్భవించాయి. కాలం చేత సూర్యుడు ఉదయిస్తాడు; కాలంలోనే మళ్లీ అస్తమిస్తాడు.
Mantra 2
का॒लेन॒ वातः॑ पवते का॒लेन॑ पृथि॒वी म॒ही। द्यौर्म॒ही का॒ल आहि॑ता
కాలం చేత వాయువు వీచుతుంది; కాలం చేత మహత్తరమైన భూమి నిలిచి ఉంటుంది. మహత్తరమైన ద్యౌః (స్వర్గం/ఆకాశం) కాలంలోనే స్థాపితమై ఉంది.
Mantra 3
का॒लो ह॑ भू॒तं भव्यं॑ च पु॒त्रो अ॑जनयत् पु॒रा। का॒लादृचः॒ सम॑भव॒न् यजुः॑ का॒लाद॑जायत
కాలమే—పుత్రుని వలె—పూర్వకాలంలో భూతమును భవిష్యత్తును రెండింటినీ జనింపజేసింది. కాలం నుంచే ఋక్ (ऋचः) మంత్రాలు సంపూర్ణంగా ప్రాదుర్భవించాయి; కాలం నుంచే యజుస్ (यजुः) జన్మించింది.
Mantra 4
का॒लो य॒ज्ञं समै॑रयद् दे॒वेभ्यो॑ भा॒गमक्षि॑तम्। का॒ले ग॑न्धर्वाप्स॒रसः॑ का॒ले लो॒काः प्रति॑ष्ठिताः
కాలం యజ్ఞాన్ని క్రమబద్ధమైన గమనంలో ప్రవేశపెట్టింది—దేవులకు అక్షయ భాగంగా. కాలంలో గంధర్వులు, అప్సరసలు స్థిరంగా నిలిచియున్నారు; కాలంలోనే లోకాలు దృఢంగా ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నాయి.
Mantra 5
का॒लेऽयमङ्गि॑रा दे॒वोऽथ॑र्वा॒ चाधि॑ तिष्ठतः । इ॒मं च॑ लो॒कं प॑र॒मं च॑ लो॒कं पुण्यां॑श्च लो॒कान् विधृ॑तीश्च॒ पुण्याः॑ । सर्वां॑ल्लो॒कान॑भि॒जित्य॒ ब्रह्म॑णा का॒लः स ई॑यते पर॒मो नु दे॒वः
కాలంలోనే అంగిరా దేవుడు మరియు అథర్వా—ఇద్దరూ అధిష్ఠాతలుగా నిలిచియున్నారు. ఈ లోకమును, పరమ లోకమును, పుణ్య లోకములను, పుణ్య ధారణ-ఆధారములను—ఇవన్నీ; బ్రహ్మశక్తితో సమస్త లోకాలను జయించి కాలం ముందుకు సాగుతుంది—అతడే నిజంగా పరమ దేవుడు.
Frequently Asked Questions
It declares Time as the supreme principle from which key cosmic realities arise—waters, sacred power (brahman/tapas), directions, and the Sun’s daily motion—so everything is ordered and contained within Kāla.
To claim that even Vedic revelation and ritual speech depend on Time’s ordering power; mantra efficacy and ritual authority are framed as time-grounded.
It can be recited as a śānti/paustika text at sunrise/sunset or at the start of important undertakings to align the rite and patron with auspicious timing, stability, and cosmic order—often with simple purification water.
Ask anything about Sukta 54 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
