
Rishi: Atharvanic tradition (exact r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī for AV 10.9)
Devata: Go/Payas (the Cow and her milk as personified abundance); implicitly Paṣupati/Viśve Devāḥ in prosperity frame
Chandas: Anuṣṭubh (catalogue-style pādas with refrain-like close)
AV 10.9 సంపద–పోషణకు సంబంధించిన స్తోత్రం. ఇది గోవును, పాలఉత్పత్తులను, తీపి/స్నిగ్ధ జలాలను జీవంతమైన సమృద్ధిగా పవిత్రీకరించి, యజమాని కోసం వాటిని ‘పిండివేయించి వెలికితీయాలి’ అని భావింపజేస్తుంది. గోవు శరీరాంగాలను మరియు కర్మలోని కార్యనిర్వాహకులను వరుసగా పేర్కొనడం ద్వారా పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, తేనె వంటి సమృద్ధమైన దిగుబడిని ప్రేరేపిస్తుంది; అలాగే అర్పణక్రియను రక్షించి, పోషణ స్థిరమైన ధనం మరియు బలంగా మారేలా చేస్తుంది.
Mantra 1
शतौदना गौः। अ॒घा॒य॒तामपि॑ नह्या॒ मुखा॑नि स॒पत्ने॑षु॒ वज्र॑मर्पयै॒तम्। इन्द्रे॑ण द॒त्ता प्र॑थ॒मा श॒तौद॑ना भ्रातृव्य॒घ्नी यज॑मानस्य गा॒तुः
శతౌదనా గావు. మాకు అపకారం కోరువారి నోళ్లను కూడా బిగించండి; సపత్నులపై ఈ వజ్రాన్ని అర్పించండి. ఇంద్రుడు దత్తమైన ఈ శతౌదనా అగ్రగణ్యము—భ్రాతృవ్యఘ్నీ, యజమానుని గాతు (మార్గం/గతి)ను ముందుకు నడిపించేది.
Mantra 2
वेदि॑ष्टे॒ चर्म॑ भवतु ब॒र्हिर्लोमा॑नि॒ यानि॑ ते । ए॒षा त्वा॑ रश॒नाग्र॑भी॒द् ग्रावा॑ त्वै॒षोऽधि॑ नृत्यतु
నీ చర్మమే వేదికగా కావాలి; నీకు ఉన్న రోమాలన్నీ బర్హిస్ (కుశాసనం) కావాలి. ఈ రశనా (బంధన తాడు) నిన్ను పట్టుగాక; ఈ గ్రావా (సోమ పేషణ శిల) నీ మీద నర్తించుగాక.
Mantra 3
बाला॑स्ते॒ प्रोक्ष॑णीः सन्तु जी॒ह्वा सं मा॑र्ष्ट्वघ्न्ये । शु॒द्धा त्वं य॒ज्ञिया॑ भू॒त्वा दिवं॒ प्रेहि॑ शतौदने
నీ దూడలు ప్రోక్షణీ (చల్లుట/అభిషేకానికి పాత్రలు లేదా సాధనాలు) కావుగాక; హే అఘ్న్యే (అవధ్య—చంపరానిదే), నీ నాలుక నిన్ను పూర్తిగా శుద్ధి చేయుగాక. నీవు శుద్ధురాలై, యజ్ఞయోగ్యురాలై, హే శతౌదనా, స్వర్గానికి ప్రయాణించు.
Mantra 4
यः श॒तौद॑नां॒ पच॑ति काम॒प्रेण॒ स क॑ल्पते । प्री॒ता ह्यऽस्य॒र्त्विजः॒ सर्वे॒ यन्ति॑ यथाय॒थम्
కామ-ప్రేరణతో ‘శతౌదన’ (నూరు ఓదన) వండేవాడు సఫలుడవుతాడు. ఎందుకంటే అతని సమస్త ఋత్విజులు సంతోషించి, విధివిధానంగా, తమ తమ స్థానాలకు వెళ్తారు.
Mantra 5
स स्व॒र्गमा रो॑हति॒ यत्रा॒दस्त्रि॑दि॒वं दि॒वः । अ॒पू॒पना॑भिं कृ॒त्वा यो ददा॑ति श॒तौद॑नाम्
అతడు స్వర్గానికి ఆరోహిస్తాడు—అక్కడ దివ్యలోకపు త్రివిధ దృఢమైన ఆకాశం ఉంది—అపూపం (యజ్ఞకేక్)ను దాని నాభిగా చేసి, శతౌదనం (నూరు ఓదనం) దానం చేసేవాడు.
Mantra 6
स तांल्लो॒कान्त्समा॑प्नोति॒ ये दि॒व्या ये च॒ पार्थि॑वाः । हिर॑ण्यज्योतिषं कृ॒त्वा यो ददा॑ति श॒तौद॑नाम्
అతడు ఆ లోకాలను సంపూర్ణంగా పొందుతాడు—దివ్యమైనవీ, పార్థివమైనవీ—దానిని స్వర్ణజ్యోతితో (హిరణ్యజ్యోతిస్) ప్రకాశింపజేసి, శతౌదనం (నూరు ఓదనం) దానం చేసేవాడు.
Mantra 7
ये ते॑ देवि शमि॒तारः॑ प॒क्तारो॒ ये च॑ ते॒ जनाः॑ । ते त्वा॒ सर्वे॑ गोप्स्यन्ति॒ मैभ्यो॑ भैषीः शतौदने
హే దేవి, నీ వారైనవారు—వధకులు, వండేవారు, నీ సమీపంలోని జనులు—వారందరూ నిన్ను కాపాడుతారు; హే శతౌదనే, వారినుంచి భయపడకుము.
Mantra 8
वस॑वस्त्वा दक्षिण॒त उ॑त्त॒रान्म॒रुत॑स्त्वा । आ॒दि॒त्याः प॒श्चाद् गो॑प्स्यन्ति॒ साग्नि॑ष्टो॒ममति॑ द्रव
వసువులు దక్షిణ దిశ నుండి నిన్ను కాపాడుగాక; మరుతులు ఉత్తర దిశ నుండి. ఆదిత్యులు వెనుక నుండి నిన్ను కాపాడుగాక. నీవు అగ్నిష్టోమాన్ని దాటి వేగంగా ముందుకు సాగు.
Mantra 9
दे॒वाः पि॒तरो॑ मनु॒ष्याऽ गन्धर्वाप्स॒रस॑श्च॒ ये। ते त्वा॒ सर्वे॑ गोप्स्यन्ति॒ साति॑रा॒त्रमति॑ द्रव
దేవులు, పితరులు, మనుష్యులు, అలాగే గంధర్వులు–అప్సరసలు—ఎవరెవరైతే ఉన్నారో—వారందరూ నిన్ను కాపాడుతారు. హే ‘సాతిరాత్ర’ (విజయ-రాత్రి)ను దాటువాడా, నీవు శుద్ధిగా ఆ రాత్రిని దాటి వేగంగా ముందుకు పో.
Mantra 10
अ॒न्तरि॑क्षं॒ दिवं॒ भूमि॑मादि॒त्यान् म॒रुतो॒ दिशः॑ । लो॒कान्त्स सर्वा॑नाप्नोति॒ यो ददा॑ति श॒तौद॑नाम्
అంతరిక్షం, ద్యౌ (ఆకాశం/స్వర్గం), భూమి, ఆదిత్యులు, మరుతులు, దిక్కులు—ఈ సమస్త లోకాలను ‘శతౌదన’ (నూరు ఓదనం) దానం చేసే వాడు పొందుతాడు.
Mantra 11
घृ॒तं प्रो॒क्षन्ती॑ सु॒भगा॑ दे॒वी दे॒वान् ग॑मिष्यति । प॒क्तार॑मघ्न्ये॒ मा हिं॑सी॒र्दिवं॒ प्रेहि॑ शतौदने
ఘృతంతో ప్రోక్షణం చేస్తూ శుభగా దేవి దేవుల వద్దకు వెళ్లుతుంది. హే అఘ్న్యా (అవధ్య) ఆవు, వండేవాడికి హాని చేయకు; హే శతౌదన, నీవు స్వర్గానికి వెళ్లు.
Mantra 12
ये दे॒वा दि॑वि॒षदो॑ अन्तरिक्ष॒सद॑श्च॒ ये ये चे॒मे भूम्या॒मधि॑ । तेभ्य॒स्त्वं धु॑क्ष्व सर्व॒दा क्षी॒रं स॒र्पिरथो॒ मधु॑
దివిలో ఆసీనులైన దేవులు, అంతరిక్షంలో నివసించువారు, అలాగే ఈ భూమిపై ఉన్నవారు—వారందరికీ నీవు సదా పాలు, నెయ్యి, తేనెను దోహించి ప్రసాదించుము.
Mantra 13
यत् ते॒ शिरो॒ यत् ते॒ मुखं॒ यौ कर्णौ॒ ये च॑ ते॒ हनू॑ । आ॒मिक्षां॑ दुह्रतां दा॒त्रे क्षी॒रं स॒र्पिरथो॒ मधु॑
నీ శిరస్సు, నీ ముఖము, నీ రెండు చెవులు, నీ రెండు దవడలు—దాతకోసం అవి ‘ఆమిక్షా’ (āmikṣā) ను దోహించుగాక: పాలు, నెయ్యి, తేనె.
Mantra 14
यौ त॒ ओष्ठौ॒ ये नासि॑के॒ ये शृङ्गे॒ ये च॒ तेऽक्षि॑णी । आ॒मिक्षां॑ दुह्रतां दा॒त्रे क्षी॒रं स॒र्पिरथो॒ मधु॑
నీ రెండు పెదవులు, నీ నాసికలు, నీ రెండు కొమ్ములు, నీ రెండు కళ్లూ—ఇవి దాత్ర (పాత్రం) లో ఆమిక్షాను దోహించుగాక; క్షీరం, సర్పి (నెయ్యి) మరియు మధువును కూడా.
Mantra 15
यत् ते क्लो॒मा यद्धृद॑यं पुरी॒तत् स॒हक॑ण्ठिका । आ॒मिक्षां॑ दुह्रतां दा॒त्रे क्षी॒रं स॒र्पिरथो॒ मधु॑
నీ క్లోమన్, నీ హృదయం, నీ పురీతత్ (ఆంత్రావరణం), ఇంకా కంఠంతో కూడి—ఇవి దాత్ర (పాత్రం) లో ఆమిక్షాను దోహించుగాక; క్షీరం, సర్పి (నెయ్యి) మరియు మధువును కూడా.
Mantra 16
यत् ते॒ यकृ॒द् ये मत॑स्ने यदा॒न्त्रं याश्च॑ ते॒ गुदाः॑ । आ॒मिक्षां॑ दुह्रतां दा॒त्रे क्षी॒रं स॒र्पिरथो॒ मधु॑
నీ యకృత్, నీ మతస్నే (వృక్క/కిడ్నీలు), నీ ఆంత్రాలు, నీ గుదా-మార్గాలు—ఇవన్నీ దాత్ర (పాత్రం) లో ఆమిక్షా (గడ్డకట్టిన దధి/దుగ్ధ-రసం) ను దోహనముచేయుగాక; అలాగే క్షీరం (పాలు), సర్పి (నెయ్యి), అథో మధు (తేనె) కూడా.
Mantra 17
यस्ते॑ प्ला॒शिर्यो व॑नि॒ष्ठुर्यौ कु॒क्षी यच्च॒ चर्म॑ ते । आ॒मिक्षां॑ दुह्रतां दा॒त्रे क्षी॒रं स॒र्पिरथो॒ मधु॑
నీ ప్లాశిరి (ప్లీహం), నీ వస్తి (మూత్రాశయం), నీ రెండు కుక్షి (పార్శ్వాలు), నీ చర్మం—ఇవన్నీ దాత్ర (పాత్రం) లో ఆమిక్షా ను దోహనముచేయుగాక; అలాగే క్షీరం, సర్పి, మధు కూడా.
Mantra 18
यत् ते॑ म॒ज्जा यदस्थि॒ यन्मां॒सं यच्च॒ लोहि॑तम्। आ॒मिक्षां॑ दुह्रतां दा॒त्रे क्षी॒रं स॒र्पिरथो॒ मधु॑
నీ మజ్జా, నీ అస్తి (ఎముక), నీ మాంసం, నీ లోహితం (రక్తం)—ఇవన్నీ దాత్ర (పాత్రం) లో ఆమిక్షా ను దోహనముచేయుగాక; అలాగే క్షీరం, సర్పి, మధు కూడా.
Mantra 19
यौ ते॑ बा॒हू ये दो॒षणी॒ यावंसौ॒ या च॑ ते क॒कुत्। आ॒मिक्षां॑ दुह्रतां दा॒त्रे क्षी॒रं स॒र्पिरथो॒ मधु॑
నీ రెండు బాహువులు, రెండు దోషణీ (ముందుబాహువులు), రెండు అంసౌ (భుజాలు/భుజసంధులు), అలాగే నీ కకుత్ (కుబ్బు)—ఇవి దాత్రే (దాతకు) దోహింపబడుగాక: ఆమిక్షా, క్షీరం, సర్పిస్ (ఘృతం) మరియు మధువూ.
Mantra 20
यास्ते॑ ग्री॒वा ये स्क॒न्धा याः पृ॒ष्टीर्याश्च॒ पर्श॑वः । आ॒मिक्षां॑ दुह्रतां दा॒त्रे क्षी॒रं स॒र्पिरथो॒ मधु॑
నీ గ్రీవ, నీ స్కంధాలు, నీ పృష్ఠాలు, నీ పర్శ్వాలు—దాతకోసం అవి దోహించబడుగాక: ఆమిక్షా, క్షీరం (పాలు), సర్పి (నెయ్యి/ఘృతం), ఇంకా మధు (తేనె).
Mantra 21
यौ त॑ उ॒रू अ॑ष्ठी॒वन्तौ॒ ये श्रोणी॒ या च॑ ते भ॒सत्। आ॑मिक्षां॑ दुह्रतां दा॒त्रे क्षी॒रं स॒र्पिरथो॒ मधु॑
నీ రెండు అస్థివంతమైన ఊరులు (తొడలు), నీ శ్రోణి (నడుము/నితంబ భాగం), నీ భసత్ (పృష్ఠ భాగం)—దాతకోసం అవి దోహించబడుగాక: ఆమిక్షా, క్షీరం, సర్పి (ఘృతం), ఇంకా మధు.
Mantra 22
यत् ते॒ पुच्छं॒ ये ते॒ बाला॒ यदूधो॒ ये च॑ ते॒ स्तनाः॑ । आ॒मिक्षां॑ दुह्रतां दा॒त्रे क्षी॒रं स॒र्पिरथो॒ मधु॑
నీ పుచ్ఛం (తోక), నీ బాలాలు (రోమాలు), నీ ఊధః (పాల సంచి), నీ స్తనాలు—దాతకోసం అవి దోహించబడుగాక: ఆమిక్షా, క్షీరం, సర్పి (ఘృతం), ఇంకా మధు.
Mantra 23
यास्ते॒ जङ्घाः॒ याः कुष्ठि॑का ऋ॒च्छरा॒ ये च॑ ते श॒फाः । आ॒मिक्षां॑ दुह्रतां दा॒त्रे क्षी॒रं स॒र्पिरथो॒ मधु॑
నీ జంఘలు, నీ మడమల సంధులు, నీ స్నాయువులు/కండరాలు, నీ ఖురాలు—ఇవి దాతకోసం దోహింపబడుగాక. దాత్రే కోసం ఆమిక్షా (గడ్డకట్టిన పాలు), పాలు, నెయ్యి, ఇంకా అదనంగా తేనె కూడా దోహింపబడుగాక.
Mantra 24
यत् ते॒ चर्म॑ शतौदने॒ यानि॒ लोमा॑न्यघ्न्ये । आ॒मिक्षां॑ दुह्रतां दा॒त्रे क्षी॒रं स॒र्पिरथो॒ मधु॑
హే అఘ్న్యే (వధించరాని) గోవే, శతౌదనంలో నీ చర్మం ఏదో, నీ రోమాలు ఏవో—అవి దాతకోసం āmikṣāను దోహించుగాక; క్షీరం, సర్పిః (నెయ్యి), అలాగే మధువును కూడా.
Mantra 25
क्रो॒डौ ते॑ स्तां पुरो॒डाशा॒वाज्ये॑ना॒भिघा॑रितौ । तौ प॒क्षौ दे॑वि कृ॒त्वा सा प॒क्तारं दिवं॑ वह
నీ రెండు ప్రక్కలు నెయ్యితో అభిఘారిత (పూతపూయబడిన) పురోడాశ (యజ్ఞ-కేకులు) గా ఉండుగాక. ఓ దేవీ, ఆ రెండింటిని రెక్కలుగా చేసి, పక్తారుని (వండేవాడు/యజ్ఞ-వంటకుడు) స్వర్గానికి నీవు మోసికొని పో.
Mantra 26
उ॒लूख॑ले॒ मुस॑ले॒ यश्च॒ चर्म॑णि यो वा॒ शूर्पे॑ तण्डु॒लः कणः॑ । यं वा॒ वातो॑ मात॒रिश्वा॒ पव॑मानो म॒माथा॒ग्निष्टद्धोता॒ सुहु॑तं कृणोतु
ఉలూఖలంలో ముసలంతో; లేదా చర్మం (తోలు) మీద, లేదా శూర్పం (వడగట్టి/విన్నోవింగ్ బుట్ట) లో—అది తండులం (బియ్యపు గింజ) అయినా కణం (కణిక) అయినా. వాత (గాలి)—మాతరిశ్వా, పవమానుడు (శుద్ధి చేసేవాడు)—దానిని నూరి సిద్ధం చేసినదాన్ని, అగ్ని హోతృగా ఉండి, సుహుతం (సక్రమంగా అర్పిత ఆహుతి) గా చేయుగాక.
Mantra 27
अ॒पो दे॒वी र्मधु॑मतीर्घृत॒श्चुतो॑ ब्र॒ह्मणां॒ हस्ते॑षु प्रपृ॒थक् सा॑दयामि । यत् का॑म इ॒दम॑भिषि॒ञ्चामि॑ वो॒ऽहं तन्मे॒ सर्वं॒ सं प॑द्यतां व॒यं स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम्
మధుమతులు, ఘృత-శ్చుత (నెయ్యి జారే) దేవ్యైన ఆపః (జలాలు)—వాటిని నేను బ్రాహ్మణుల చేతులపై, ప్రతి దానిని తగిన భాగంగా, వేరువేరుగా స్థాపిస్తున్నాను. మీపై దీనిని అభిషేకం/చల్లడం చేస్తూ నేను పలికే కోరిక ఏదైతే ఉందో—అది అంతా నాకు సంపూర్ణంగా సిద్ధించుగాక; మేము రయి (ధన-సంపద) యొక్క స్వాములమగుదుము.
For prosperity and nourishment—especially to increase milk-products (milk, curds/clotted milk, ghee) and to stabilize household wealth through consecration and protected offering.
Because the rite depends on many hands; the mantra ritually binds the human agents to protection, preventing impurity, mishap, or harmful intent from disrupting the offering’s benefit.
It functions as consecration (abhiṣiñcana): the spoken wish is ‘set’ into the participants/implements so it comes to completion, culminating in the hymn’s goal of becoming ‘lords of riches’.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.