Sukta 10
Rishi: Atharvanic tradition (sūkta attributed within AV ritual corpus; specific ṛṣi assignment requires pada-anukramaṇī consultation).
Devata: Yajña (Sacrifice personified) / Vaśā as ritually empowered object
Chandas: Anuṣṭubh (predominant; to be confirmed by syllable count in critical edition)
ఈ సూక్తం వశా-గోవుపై హక్కు కోరుతున్నవాడి దావాను సమర్థిస్తుంది. యజ్ఞాన్ని ప్రాంతాలు, అవయవాలు, “శిరస్సు” కలిగిన విశ్వదేహంగా భావించే గూఢజ్ఞానాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని ఆ హక్కును స్థాపిస్తుంది. ఇంద్రుడు, ఆదిత్యులు, సాధ్యులు, వసువులు వంటి దివ్య పూర్వప్రసంగాలను స్మరింపజేసి, వశా పాలను దివ్యలోక పోషణగా ఉన్నతీకరిస్తుంది. ఇలా వివాదాస్పదమైన ఆచార వస్తువును ధర్మసమ్మతమైనదిగా మార్చి, సమృద్ధి, ప్రతిష్ఠ, మరియు పోషక శక్తికి ఆధారమైన మూలంగా ప్రతిపాదిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
वशा गौः। २३ बृहती, २४ उपरिष्टाद् बृहती, २६ आस्तारपङ्क्तिः, २७ शंकुमती, नम॑स्ते॒ जाय॑मानायै जा॒ताया॑ उ॒त ते॒ नमः॑ । बाले॑भ्यः श॒फेभ्यो॑ रू॒पाया॑घ्न्ये ते॒ नमः॑
వశా గావు. ఓ అఘ్న్యే (అవధ్య) వశా! నీవు జన్మించుచున్నప్పుడు కూడా నీకు నమస్కారం; జన్మించిన తరువాత కూడా నీకు నమస్కారం. నీ దూడలకు, నీ ఖురాలకు, నీ రూపానికి నమస్కారం.
Mantra 2
यो वि॒द्यात् स॒प्त प्र॒वतः॑ स॒प्त वि॒द्यात् प॑रा॒वतः॑ । शिरो॑ य॒ज्ञस्य॒ यो वि॒द्यात् स व॒शां प्रति॑ गृह्णीयात्
ఏడు ‘ప్రవత’ (ముందుకు సాగే దిగువలు/మార్గాలు) ఎవడు తెలుసునో, అతడు ఏడు ‘పరావత’ (దూరప్రాంతాలు) కూడా తెలుసును. ఎవడు యజ్ఞస్య ‘శిరస్’ (శిరస్సు/శిఖరం) తెలుసునో, అతడు హక్కుతో వశా-గోవును తనకు స్వీకరించగలడు.
Mantra 3
वेदा॒हं स॒प्त प्र॒वतः॑ स॒प्त वे॑द परा॒वतः॑ । शिरो॑ य॒ज्ञस्या॒हं वे॑द॒ सोमं॑ चास्यां विचक्ष॒णम्
నేను ఏడు ‘ప్రవత’లను తెలుసు; ఏడు ‘పరావత’లను కూడా తెలుసు. యజ్ఞస్య ‘శిరస్’ నేను తెలుసు; అలాగే ఇందులో (ఈ వశాలో) ఉన్న సోమమును కూడా—అది ప్రత్యక్షమైన వివేచన-శక్తి—తెలుసు.
Mantra 4
यया॒ द्यौर्यया॑ पृथि॒वी ययापो॑ गुपि॒ता इ॒माः। व॒शां स॒हस्र॑धारां॒ ब्रह्म॑णा॒च्छाव॑दामसि
ఏదివల్ల ద్యౌ (ఆకాశం/స్వర్గం), ఏదివల్ల పృథివీ, ఏదివల్ల ఈ ఆపః (జలాలు) రక్షింపబడుతున్నాయో—ఆ సహస్రధారా వశాను ఉద్దేశించి, బ్రహ్మ (పవిత్ర శక్తి)తో మేము వాక్యమును పలుకుతున్నాము.
Mantra 5
श॒तं कं॒साः श॒तं दो॒ग्धारः॑ श॒तं गो॒प्तारो॒ अधि॑ पृ॒ष्ठे अ॑स्याः । ये दे॒वास्तस्यां॑ प्रा॒णन्ति॒ ते व॒शां वि॑दुरेक॒धा
ఆమె వెన్నుపై వంద పాత్రలు, వంద పాలు దోయువారు, వంద కాపలాదారులు ఉన్నారు. ఆమెలో ప్రాణం పీల్చే దేవులు—వారు అందరూ ఏకముగా ఆ వశాను తెలుసుకొనుదురు.
Mantra 6
य॒ज्ञ॒प॒दीरा॑क्षीरा स्व॒धाप्रा॑णा म॒हीलु॑का । व॒शा प॒र्जन्य॑पत्नी दे॒वाँ अप्ये॑ति॒ ब्रह्म॑णा
యజ్ఞమే ఆమె పాదమార్గం; ఆమె అక్షీరా (పాలులేనిది కాదు), స్వధా-ప్రాణా, మహాపోషకురాలు. వశా—పర్జన్యుని భార్య—బ్రహ్మ (మంత్రబలం) చేత దేవుల వద్దకు చేరుతుంది.
Mantra 7
अनु॑ त्वा॒ग्निः प्रावि॑श॒दनु॒ सोमो॑ वशे त्वा । ऊध॑स्ते भद्रे प॒र्जन्यो॑ वि॒द्युत॑स्ते॒ स्तना॑ वशे
నీ వెంట అగ్ని ప్రవేశించాడు; నీ వెంట సోముడూ ప్రవేశించాడు—ఓ వశా—నిన్ను వశపరచుతూ. ఓ భద్రే! నీ ఉదరము పర్జన్యుడు; నీ స్తనాలు విద్యుత్తులు—ఓ వశా—వశంలో.
Mantra 8
अ॒पस्त्वं धु॑क्षे प्रथ॒मा उ॒र्वरा॒ अप॑रा वशे । तृ॒तीयं॑ रा॒ष्ट्रं धु॒क्षेऽन्नं॑ क्षी॒रं व॑शे॒ त्वम्
నీవు జలాలను దోహిస్తావు—మొదట; తరువాత ఉర్వరా (సారవంతమైన భూమి)ను—ఓ వశా—వశంలో. మూడవదిగా నీవు రాష్ట్రాన్ని దోహిస్తావు: అన్నం, క్షీరం—ఓ వశా—నీవు వశంలో ఉన్నావు.
Mantra 9
यदा॑दि॒त्यैर्हू॒यमा॑नो॒पाति॑ष्ठ ऋतवरि । इन्द्रः॑ स॒हस्रं॒ पात्रा॒न्त्सोमं॑ त्वापाययद् वशे
ఆదిత్యులతో కలిసి ఆహ్వానింపబడినప్పుడు, ఓ ఋతసంపన్నురాలా (ఋతవరి), నీవు నీ స్థానంలో నిలిచినప్పుడు—ఇంద్రుడు వెయ్యి పాత్రలలో సోమాన్ని నీకు త్రాగించి, నిన్ను వశం చేసుకున్నాడు.
Mantra 10
यद॒नूचीन्द्र॒मैरात् त्व॑ ऋष॒भोऽह्वयत्। तस्मा॑त् ते वृत्र॒हा पयः॑ क्षी॒रं क्रु॒द्धोऽहरद् वशे
అనూచీ, ఐరాత్ నుండి, ఆ వృషభాన్ని నీ వద్దకు పిలిచినప్పుడు—వృత్రహా కోపించి నీ పాలను—నీ క్షీరాన్ని—హరించి, దానిని వశం చేసుకున్నాడు.
Mantra 11
यत् ते॑ क्रु॒द्धो धन॑पति॒रा क्षी॒रमह॑रद् वशे । इ॒दं तद॒द्य नाक॑स्त्रि॒षु पात्रे॑षु रक्षति
కోపించి ధనపతి నీ పాలను వశంలోకి తీసుకుపోయినప్పుడు—అదే కార్యాన్ని నేడు నాకుడు మూడు పాత్రలలో కాపాడుతున్నాడు.
Mantra 12
त्रि॒षु पात्रे॑षु॒ तं सोम॒मा दे॒व्यऽहरद् व॒शा। अथ॑र्वा॒ यत्र॑ दीक्षि॒तो ब॒र्हिष्यास्त॑ हिर॒ण्यये॑
మూడు పాత్రలలో ఆ సోమాన్ని దేవి వశా ఇక్కడికి తెచ్చింది. ఎక్కడ దీక్షితుడైన అథర్వా బర్హిస్‌పై, స్వర్ణాసనంపై కూర్చున్నాడో అక్కడ.
Mantra 13
सं हि सोमे॒नाग॑त॒ समु॒ सर्वे॑ण प॒द्वता॑ । व॒शा स॑मु॒द्रमध्य॑ष्ठाद् गन्धर्वैः क॒लिभिः॑ स॒ह
అవును, సోమంతో ఆమె వచ్చింది—పూర్తి సమన్వయంతో—పాదములు గల సమస్త జీవులతో కూడ. వశా సముద్రమధ్యమున అధిష్ఠించింది; గంధర్వులతో కలిసి, కలి-గణాలు ఆమె పక్కన ఉన్నవి.
Mantra 14
सं हि वाते॒नाग॑त॒ समु॒ सर्वैः॑ पत॒त्रिभिः॑ । व॒शा स॑मु॒द्रे प्रानृ॑त्य॒दृचः॒ सामा॑नि॒ बिभ्र॑ती
అవును, వాయువుతో ఆమె వచ్చింది—పూర్తి సమన్వయంతో—రెక్కలు గల సమస్తులతో కూడ. సముద్రంలో వశా నర్తిస్తూ ముందుకు వచ్చింది; ఋచః మరియు సామానిని ధరించినదిగా.
Mantra 15
सं हि सूर्ये॒णाग॑त॒ समु॒ सर्वे॑ण॒ चक्षु॑षा । व॒शा स॑मु॒द्रमत्य॑ख्यद् भ॒द्रा ज्योतीं॑षि॒ बिभ्र॑ती
అవును, సూర్యునితో ఆమె వచ్చింది—పూర్తి సమన్వయంతో—సర్వదర్శి దృష్టితో. వశా సముద్రాన్ని పై నుండి పరిశీలించింది; మంగళకరమైనది, శుభజ్యోతులను ధరించినది.
Mantra 16
अ॒भीवृ॑ता॒ हिर॑ण्येन॒ यदति॑ष्ठ ऋतावरि । अश्वः॑ समु॒द्रो भू॒त्वाध्य॑स्कन्दद् वशे त्वा
ఓ ఋతావరి (ఋత రక్షకీ)! నీవు స్వర్ణంతో సర్వతోముఖంగా ఆవరించబడి నిలిచినప్పుడు, అశ్వం సముద్రరూపమై దూకి దాటింది—ఓ వశా—నీ వశంలోకే వచ్చి.
Mantra 17
तद् भ॒द्राः सम॑गच्छन्त व॒शा देष्ट्र्यथो॑ स्व॒धा। अथ॑र्वा॒ यत्र॑ दीक्षि॒तो ब॒र्हिष्यास्त॑ हिर॒ण्यये॑
అప్పుడు భద్రలు (శుభకర శక్తులు) సమాగమించారు—వశా, దేష్ట్రీ, ఇంకా స్వధా—దీక్షితుడైన అథర్వా బంగారు ఆసనంపై, బర్హిస్ (కుశాసనం) మీద కూర్చున్న చోటికి.
Mantra 18
व॒शा मा॒ता रा॑ज॒न्यऽस्य व॒शा मा॒ता स्व॑धे॒ तव॑ । व॒शाया॑ य॒ज्ञ आयु॑धं॒ तत॑श्चि॒त्तम॑जायत
వశా రాజన్య పురుషునికి తల్లి; ఓ స్వధా, వశా నీకూ తల్లే. వశా నుండే యజ్ఞానికి ఆయుధం (శక్తి-సాధనం) జన్మించింది; అలాగే ఆమె నుండే చిత్తం—ఆలోచన, సంకల్పం—పుట్టింది.
Mantra 19
ऊ॒र्ध्वो बि॒न्दुरुद॑चर॒द् ब्रह्म॑णः॒ ककु॑दा॒दधि॑ । तत॒स्त्वं ज॑ज्ञिषे वशे॒ ततो॒ होता॑जायत
బ్రహ్మణ శిఖరంపై నుండి పైకి విత్తన-బిందువు కదలి బయలుదేరింది. అక్కడి నుంచే, ఓ వసా (Vasā), నీవు జన్మించావు; ఆ తరువాత అక్కడి నుంచే హోతృ (Hotṛ) కూడా జన్మించాడు.
Mantra 20
आ॒स्नस्ते॒ गाथा॑ अभवन्नु॒ष्णिहा॑भ्यो॒ बलं॑ वशे । पा॒ज॒स्याऽज्जज्ञे य॒ज्ञ स्तने॑भ्यो र॒श्मय॒स्तव॑
నీ నోటి నుండి గాథలు (పాటలు) జన్మించాయి; ఉష్ణిహ్ (Uṣṇih) ఛందస్సుల నుండి, ఓ వసా, బలం వెలిసింది. దగ్ధ తేజస్సైన పాజస్య (pājasya) నుండి యజ్ఞం పుట్టింది; నీ స్తనాల నుండి నీ రశ్ములు—శక్తి కిరణాలు—వెలువడ్డాయి.
Mantra 21
ई॒र्माभ्या॒मय॑नं जा॒तं सक्थि॑भ्यां च वशे॒ तव॑ । आ॒न्त्रेभ्यो॑ जज्ञिरे अ॒त्रा उ॒दरा॒दधि॑ वी॒रुधः॑
నీ జంట ఆధారాల నుండి మార్గం/గతి జన్మించింది; నీ తొడల నుండి కూడా, ఓ వసా. ఇక్కడ నీ ఆంత్రాల నుండి వృక్ష-వనస్పతులు పుట్టాయి; ఉదరంలోని అంతర్భాగం నుండి ఔషధులు (వీరుధ్, vīrudh) ఉద్భవించాయి.
Mantra 22
यदु॒दरं॒ वरु॑णस्यानु॒प्रावि॑शथा वशे । तत॑स्त्वा ब्र॒ह्मोद॑ह्वय॒त् स हि ने॒त्रमवे॒त् तव॑
ఓ వశా, నీవు వరుణుని ఉదరంలో—అతని వశంలో—లోపలికి ప్రవేశించినప్పుడు, బ్రాహ్మణుడు నిన్ను బయటకు ఆహ్వానించాడు; ఎందుకంటే అతడే నిజంగా నీ నేత్ర-లగాం (మార్గదర్శక రజ్జు) ను ఎరిగినవాడు.
Mantra 23
सर्वे॒ गर्भा॑दवेपन्त॒ जाय॑मानादसू॒स्वः । स॒सूव॒ हि तामा॒हुव॒शेति॒ ब्रह्म॑भिः क्लृप्तः स ह्यऽस्या॒ बन्धुः॑
ఓ ప్రాణములారా, గర్భం నుండి ఆమె జన్మించిన వెంటనే అందరూ వణికిపోయారు. ఎందుకంటే ఆమె ప్రసవించబడింది; జనులు ఆమెను ‘వశా’ అని పిలుస్తారు. బ్రాహ్మణులచే అతడే (యజమాని/ఆహ్వాత) ఆమె కొరకు సిద్ధపరచబడతాడు—అతడే నిజంగా ఆమె బంధు-సంబంధం.
Mantra 24
युध॒ एकः॒ सं सृ॑जति॒ यो अ॑स्या॒ एक॒ इद् व॒शी। तरां॑सि य॒ज्ञा अ॑भव॒न् तर॑सां॒ चक्षु॑रभवद् व॒शा
యుద్ధంలో ఆమెను సంపూర్ణంగా ముందుకు పంపేది ఒక్కడే—ఆమెకు ఏకైక అధిపతి, వశీ. విజయకరమైన దాటింపులు (తరాంసి) యజ్ఞాలయ్యాయి; మరియు వశా ఆ బలమైన విజయ-అతిక్రమణలకు కన్నుగా అయ్యింది.
Mantra 25
व॒शा य॒ज्ञं प्रत्य॑गृह्णाद् व॒शा सूर्य॑मधारयत्। व॒शाया॑म॒न्तर॑विशदोद॒नो ब्र॒ह्मणा॑ स॒ह
వశా యజ్ఞాన్ని పట్టుకుంది; వశా సూర్యుణ్ణి ధారించింది. వశాలోనికి ఓదన (వండిన అన్నం/అన్నపిండం) బ్రహ్మణా—పవిత్ర మంత్రశక్తితో—కూడి ప్రవేశించింది.
Mantra 26
व॒शामे॒वामृत॑माहुर्व॒शां मृ॒त्युमुपा॑सते । व॒शेदं सर्व॑मभवद् दे॒वा म॑नु॒ष्या॒३ असु॑राः पि॒तर॒ ऋष॑यः
వశా—ఆమెనే వారు అమృతమని అంటారు; వశా—మృత్యువునూ వారు ఆమెద్వారానే ఉపాసిస్తారు. వశానే ఇదంతా అయింది: దేవులు, మనుషులు, అసురులు, పితరులు, ఋషులు.
Mantra 27
य ए॒वं वि॒द्यात् स व॒शां प्रति॑ गृह्णीयात्। तथा॑ हि य॒ज्ञः सर्व॑पाद् दु॒हे दा॒त्रेऽन॑पस्फुरन्
ఇలా తెలిసినవాడు ప్రతిదానంగా వశాను స్వీకరించవచ్చు. ఎందుకంటే ఈ విధంగా యజ్ఞం అన్ని వైపుల నుంచీ దాతకోసం దోహించబడుతుంది—అచంచలంగా, జారిపోకుండా, తప్పించుకోకుండా.
Mantra 28
ति॒स्रो जि॒ह्वा वरु॑णस्या॒न्तर्दी॑द्यत्या॒सनि॑ । तासां॒ या मध्ये॒ राज॑ति॒ सा व॒शा दु॑ष्प्रति॒ग्रहा॑
వరుణునికి మూడు జిహ్వలు ఉన్నాయి; అవి అంతరంలోనే ప్రకాశిస్తాయి. వాటిలో మధ్యలో ప్రకాశించి రాజించే దానే—వశా; ఆమెను స్వీకరించడం దుష్కరం.
Mantra 29
च॒तु॒र्धा रेतो॑ अभवद् व॒शायाः॑ । आप॒स्तुरी॑यम॒मृतं॒ तुरी॑यं य॒ज्ञस्तुरी॑यं प॒शव॒स्तुरी॑यम्
వశా యొక్క రేతస్ (విత్తనం) నాలుగు విధాలైంది. జలాలు ఒక నాలుగవ భాగం, అమృతం ఒక నాలుగవ భాగం, యజ్ఞం ఒక నాలుగవ భాగం, పశువులు ఒక నాలుగవ భాగం.
Mantra 30
व॒शा द्यौर्व॒शा पृ॑थि॒वी व॒शा विष्णुः॑ प्र॒जाप॑तिः । व॒शाया॑ दु॒ग्धम॑पिबन्त्सा॒ध्या वस॑वश्च॒ ये
వశా ద్యౌ (స్వర్గం), వశా పృథివి; వశా విష్ణువు, (మరియు) ప్రజాపతి. వశా యొక్క పాలను సాధ్యులు త్రాగారు; ఉన్న వసువులు కూడా (త్రాగారు).
Mantra 31
व॒शाया॑ दु॒ग्धं पी॒त्वा सा॒ध्या वस॑वश्च॒ ये । ते वै ब्र॒ध्नस्य॑ वि॒ष्टपि॑ पयो॑ अस्या॒ उपा॑सते
వశా యొక్క పాలను త్రాగి—సాధ్యులు మరియు ఉన్న వసువులు—వారు నిజంగా బ్రధ్నుని విష్టపంలో (ఆసనం/ధామం) ఆమె పాలను ‘పయస్’ అనే పోషణగా భావించి ఉపాసిస్తారు (సేవిస్తారు).
Mantra 32
सोम॑मेना॒मेके॑ दुह्रे घृ॒तमेक॒ उपा॑सते । य ए॒वं वि॒दुषे॑ व॒शां द॒दुस्ते ग॒तास्त्रि॑दि॒वं दि॒वः
కొంతమంది ఆమెను సోమార్థం దోహిస్తారు; మరికొందరు ఘృతంతో ఆమెను ఉపాసిస్తారు. ఈ విధంగా జ్ఞానికి వశా (ఆవు) దానం చేసినవారు—దివ్యాకాశంలోని త్రివిధ స్వర్గాన్ని చేరుతారు.
Mantra 33
ब्रा॒ह्म॒णेभ्यो॑ व॒शां द॒त्त्वा सर्वां॑ल्लो॒कान्त्सम॑श्नुते । ऋ॒तं ह्य॒ऽस्या॒मार्पि॑त॒मपि॒ ब्रह्माथो तपः॑
బ్రాహ్మణులకు వశా (ఆవు) దానం చేసి అతడు సమస్త లోకాలను సంపూర్ణంగా పొందుతాడు. ఎందుకంటే ఆమెలో ‘ऋत’ (ఋతం) నిక్షిప్తమై ఉంది—అవును, ‘ब्रह्म’ (బ్రహ్మ) కూడా—మరియు ‘तपस्’ (తపస్) కూడా.
Mantra 34
व॒शां दे॒वा उप॑ जीवन्ति व॒शां म॑नु॒ष्याऽउ॒त। व॒शेदं सर्व॑मभव॒द् याव॒त् सूर्यो॑ वि॒पश्य॑ति
వశాపై దేవతలు జీవిస్తారు; వశాపై మనుష్యులూ అలాగే. సూర్యుడు తన దూరదర్శి దృష్టితో ఎంత దూరం చూస్తాడో అంతవరకు—వశానే ఈ సమస్తమై అయింది.
Frequently Asked Questions
Vaśā is a ritually empowered cow treated as a sanctioned source of prosperity; her milk is elevated to Soma-like nourishment supported by divine precedent.
Because the hymn makes ritual knowledge itself the authorization: one who knows Yajña’s cosmic structure is entitled to take/receive Vaśā without blame or dispute.
Primarily wealth and stability (paustika): it aims to secure lawful acquisition, social legitimacy, and sustained nourishment through the sacral power of Vaśā’s milk.
Ask anything about Sukta 10 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.